Jos'Archief: Planet MultiMedia

1 April

2005-04-01T22:40:00.000+08:00

Planet MultiMedia 1 april 2005

Het is 1 april. De Paus ligt op sterven, Geert Wilders krijgt een beveiligde woning en stopt met het witten van zijn haar omdat het woord ‘doelwit’ een nare bijklank kreeg. Gmail gaat live, en Linus Torvalds gaat voor een topsalaris bij Microsoft werken. Op zo’n dag als deze is het moeilijk het kaf van het koren te scheiden. Welk bericht is een grap, en welk niet?

Dat bericht over Geert ‘Was ik maar zo slim als Pim’ Wilders staat natuurlijk bovenaan de verdachte lijst. Je weet het nooit met die man.

Google is ook een kandidaat want die jongens zijn altijd wel in voor een grapje. Volgens mij is die Gmail-introductie zo’n 1 aprilgrap met een dubbele bodem: Gmail gaat echt officieel in de lucht, terwijl iedereen denkt dat het weer zo’n Google-1-aprilletje is. Dat zou dan een herhaling zijn van vorig jaar, toen de Gmail beta ook op 1 april werd geïntroduceerd.

Het ongeloof was toen niet van de lucht, vooral vanwege de beloofde 1 gigabyte opslagruimte. Gmail bleek geen grap; de vacatures bij het Google Copernicus Hosting Environment and Experiment in Search Engineering (G-CHEESE) voor onderzoek voor zoekmachines in de ruimte wel.

Zo ook dit jaar. Gmails 2GB was geen 1 aprilgrap, maar Google Gulp weer wel. Google Gulp komt in een flesje, en zodra je dat aan je lippen zet, doorzoekt het je hele DNA om nog voordat de eerste slok binnenkomt de smaak van het drankje te optimaliseren. Toepasselijke grap, veel zelfspot en aandacht voor detail, met dingen als een privacy policy waarin ze beloven je DNA niet te grabbel te gooien en een FAQ met een hilarische uitleg waarom Gulp voorlopig niet uit de Beta-fase zal komen.

Maar de hoofdprijs gaat wat mij betreft dit jaar naar de iCopulate, waarmee ThinkGeek inhaakt op de iPod-accesoire-rage. De iCopulate laat twee iPods intiem met elkaar communiceren, wat de downloadsnelheid aanzienlijk verhoogt. Klinkt aannemelijk. Maar zoals het een goede 1-apriller betaamt, zijn er een paar weggevertjes. Zo is er de meegeleverde glijzalf, iLube, die eerst op de connector moet worden gesmeerd, en de aankoopprijs: $69.69. Niettemin ken ik daadwerkelijk een iPod-fan die er met open ogen is ingetuind. Dat spreekt boekdelen over het grenzeloze fanatisme waarmee iPodbezitters hun geliefde apparaatjes optuigen.

In het pre-internettijdperk was TV het ideale medium voor grootschalige 1-aprilgrappen. In het grappenmuseum staat op nummer 1 de uitzending van het BBC-nieuwsprogramma Panorama op 1 april 1957, waarin verslag werd gedaan van een grote meevaller bij de Zwitserse spaghetti-oogst. Die bleek te danken aan goed weer, en de geslaagde bestrijding van de gevreesde spaghettilarf. De uitzending bracht een lawine aan telefoontjes teweeg van mensen die ook zo’n spaghettistruik in de tuin wilden.

Maar nu is er internet. Neem bijvoorbeeld de actie van de Californische telefoonmaatschappij Southcoast Bellcom op 1 april 2002. Op die dag werd een persbericht verspreid dat telefoon- en internetlijnen schoongeblazen zouden worden. Abonnees werd gevraagd telefoons, faxen en modems van 2 tot 4 uur ‘s middags in een plastic zak te stoppen, omdat je anders kans liep dat er vuil je huis werd ingeblazen. Tot grote opluchting van velen werd erbij vermeld dat dit voor mobieltjes niet nodig was.

Zou daar anno 2005 nog iemand in tuinen? Ik vermoed van wel, met name onder ’s lands politici, waar digibetisme nog altijd hoogtij viert. Een paar weken terug bleek dit al uit de politieke reacties rond medicijnenverstrekking op het Internet. Met name bij de Tweede Kamer hebben ze het nog altijd niet begrepen, zoals kortgeleden nog bleek uit een e-mail wisseling waar ’s lands oproerkraaierssite Geenstijl.nl de hand op wist te leggen: Kamerleden vinden e-mails maar lastig, zo blijkt. Vooral de verzuchting van PvdA-Kamerlid Klaas de Vries is veelbetekenend: hij klaagt over de ‘werklast van wegklikken’.

Klaas komt aan het beantwoorden van al die e-mails van zijn stemvolk niet eens toe alleen al dat wegklikken veroorzaakt klaarblijkelijk pijn in het zitvlees. Even de helpdesk bellen, Klaas: misschien kunnen die je inbox schoonblazen!

Voorlopig is de grappenoogst van 2005 nog wat magertjes. Een paar Kamerleden zijn al gesignaleerd op weg naar Nieuwerkerk aan de IJssel, waar de robomeester zijn intrede doet. Althans, dat berichtte vorige week de Stichting ICT op School, die daarmee de definitieve oplossing bood voor het lerarentekort. Een gemiste kans, die robomeester. Een robo-imam had veel meer publiciteit gehaald. Hadden we meteen Geert Wilders weer eens uit zijn schuilhol gekregen.

En dat van die nieuwsberichten?
De Paus ligt echt op sterven, en afgezien van Fokke en Sukke (“Hierna mag ik de afstandsbediening, Sukke”) maakt niemand daar grappen over. Geert Wilders krijgt zijn beveiligde huis en heeft om die reden besloten zijn haar voorlopig nog wit te laten.

Ook de Gmail-introductie is echt. Maar Linus Torvalds, de kampioen van Linux en de Open Software-beweging, zal van z’n leven niet in dienst treden bij aartsvijand Microsoft. Bovendien heeft ie die grap al eens eerder uitgehaald, op 1 april 1998, toen hij de hele Linuxgemeenschap op stelten zette door het bericht de wereld in te sturen dat Microsoft zijn toenmalige werkgever Transmeta had gekocht.

Het blijft oppassen daarbuiten, zelfs voor doorgewinterde digerati...

Wilders en het 'Internetgebeuren'

2005-03-18T22:36:00.000+08:00

Planet MultiMedia 18 maart 2005

Een depressieve patient die zelfmoord pleegt met pilletjes die haar zijn verstrekt na een e-consult, komt in het nieuws. Politiek Nederland, toch al niet gezegend met een overdaad aan intellect, raakt in paniek.

Minister Hoogervorst stamelt in de Kamer dat-ie niet had gedacht dat het ‘internetgebeuren’ zich zo snel zou ontwikkelen. Zijn VVD-partijgenoot Edith ‘Shooting from the Hip’ Schipper, waarschijnlijk de enige in Nederland die nog nooit een Viagra-spam heeft gezien, roept onmiddellijk dat we een regeltje moeten maken dat online medicijnenverstrekking tegengaat. Zeker weer zo’n type dat haar emails door de secretaresse laat uitprinten, denk ik dan.

Vooral van dat woord ‘internetgebeuren’ krijg ik uitslag op plaatsen die ik liever ongenoemd laat. Aan politici die op decennia afstand achter de feiten aanhollen, was ik al gewend sinds het beroemde voorval van de premier (Wim Kok) die een muis aanzag voor een afstandsbediening.

Maar gelukkig was daar deze week Geert Wilders, die beviel van zijn politieke geesteskind, de ‘Onafhankelijksverklaring’. Ha, dacht ik, eindelijk weer eens een populist aan het werk. Sinds Dean en Kerry, beiden raspopulisten, heb ik zulke jongens hoog in het snotje waar het internetgebruik betreft. Howard ‘I Have a Scream’ Dean heeft baanbrekend werk verricht door in de Amerikaanse voorverkiezingen vanuit het niets naar een koppositie te stormen door slim internetgebruik. En John ‘No Go’ Kerry heeft via internet zoveel geld weten binnen te halen, dat ie Bush industriegefinancierde megafonds naar de kroon stak.

Maar wij hebben nu Geert ‘Was ik maar zo slim als Pim’ Wilders. Vol verwachting surfte ik naar zijn website, want die heeft ie: www.groepwilders.nl. Inmiddels loopt over de homepagina van zijn site een banner met ‘onafhankelijkheidsverklaring', maar eerder deze week was dat nog niet het geval. De menu’s in de marge bieden weinig houvast. Geen nood, er is een zoekoptie. Maar als je daar ‘onafhankelijkheidsverklaring' intoetst, krijg je na 0.0013 seconden precies nul pagina’s. Zelfs de nieuwe banner heeft daaraan niets veranderd. Gemiste kans, trouwens, die mededeling “nul pagina’s”. Daar had op zijn minst iets Google-achtigs kunnen staan, zo in de trant van “‘Onafhankelijkheidsverklaring’ levert geen resultaten op. Zocht u misschien ‘Eigenpijperij’?”

Maar dankzij de banner is Geerts geesteskind nu toch te vinden. Daar aangekomen wacht echter een nieuwe teleurstelling. Probeer maar eens te zoeken op ‘internet’, ‘email’, ‘techniek’ of ‘technologie’: het levert exact nul komma niets op. Alleen het woord ‘technocraten’ komt eenmaal voor, als een sneer richting Europese regelgevers. ‘Online’, ‘virtueel’, ‘cyber’, ‘e-‘, vergeet het maar. Het is alsof er de laatste vijftien jaar helemaal niets op dat terrein is gebeurd.

Geert ‘Was ik maar zo slim als Pim’ begint zijn manifest met de mededeling dat de buitenwereld wellicht denkt dat hij alleen maar een ‘anti-islampartij’ op het oog heeft. ‘Niets is minder waar’, vervolgt hij, om onmiddellijk verder te gaan met de ernst van ‘de problemen met betrekking tot de (radicale) islam’.

Bepaald nog geen allrounder, die Geert. Waterstofperoxide, islam, en nu ook vrijheid (althans volgens zijn nieuwe geesteskind) vormen zijn kernthema’s, maar de vrijheid van ‘het internetgebeuren’ is nog niet in volle omvang tot hem doorgedrongen.

Speciaal voor Geert volgt hier daarom een woordenlijstje. Beetje beknopt Geert, maar het is een begin.

D
Digerati
De nieuwe elite. Afgeleide van het aloude 'literati', het type hoogopgeleiden dat de literaire cafés bevolkt. Ook wel 'digikids' genoemd, maar deze term is inmiddels achterhaald (zie onder 'u of jij?').

Digibeten
Het tegengestelde van digerati. Het woord is niet voor niets afgeleid van analfabeten. Komt niettemin ook voor onder hoogopgeleiden, vooral advocaten, captains of industry, en geldt ook voor Wim Kok. Voor digerati als u en ik is het moeilijk voor te stellen dat er anno 2005 nog steeds mensen zijn die nooit een PC (willen) aanraken. Maar pas op: zij regeren ons.

E
E-consult
Het online raadplegen van een arts. Bestaat in de praktijk uit het uitwisselen van emails. Biedt de mogelijkheid om te liegen zonder de arts in de ogen te hoeven kijken. Tuint ie er desondanks niet in, dan kun je altijd nog zonder recept aan medicijnen komen. Gewoon even je spamfilter uitzetten.

H
Helpdesk
Begint met de letters h-e-l. Dat spreekt al boekdelen. George Bush die tijdens een speech op het punt staat een moeilijk woord uit te spreken, laat zich het best beschrijven als: 'Hij ziet eruit alsof hij op het punt stond de helpdesk te bellen.' Onontkoombaar, verschrikkelijk om te moeten doen, en het lost niets op. Zie ook 'voice respons'.

N
Netiquette
Nieuw hoofdstuk in een toekomstige editie van Amy Groskamp-Ten Have. Hoe presenteer ik mij op het net? Voor diegenen die een boekje met regels nodig hebben om te begrijpen dat je op je site alleen een zoekfunctie biedt als ie werkt. Of dat forwarden inclusief een stuk of tien voorgaande emails ongeveer net zo onbeleefd is als tijdens een klasssiek concert in je oor peuteren met de antenne van je smartphone.

U
U of jij?
Belangrijke vraag voor Internet-publicisten. Wordt steeds acuter door de massale opkomst van surfende senioren.

V
Voice Respons
Een van de redenen waarom ik vaak de 'p' in helpdesk vergeet. Vooral in trek bij Amerikaanse softwarefirma's en Nederlandse Internetproviders. Genoeg hierover. Brrr.

W
Waterstofperoxide
Zie onder ‘u of jij?’

Z
Zoekmachine
Ander woord voor ‘Google’.

Overigens zijn ook de niet-populisten onder ’s lands politici van harte uitgenodigd dit woordenlijstje gratis te raadplegen. Kunnen ze Geert ook in de toekomst van repliek dienen.

Onveilige seks op het web

2005-03-04T22:30:00.000+08:00

Planet MultiMedia 4 maart 2005

Het web begint steeds meer te lijken op de homoscene: veilige vrijers versus thrillsurfers.

Aan de ene kant heb je de Veilige Vrijers, mensen die een stabiel bestaan leiden, relaties hebben met een paar websites die ze al heel lang kennen en voor het overige hun firewalls, virusscanners, spywaredetectors en spamfilters op maximum hebben staan. Geen virus komt erin, safety first is hun motto. Veilige Vrijers gebruiken bij voorkeur Firefox en downloaden trouw al hun beveiligingsupdates op het moment dat het icoontje in de taakbalk verschijnt.

Het andere uiterste zijn de thrillsurfers. Die zoeken bewust het gevaar, hebben een Windows-PC met Internet Explorer en laten de Microsoft-patches bewust links liggen. Firewalls, spamfilters en wat dies meer zij, daar doen ze niet aan. En als er een phishing email binnenkomt, dan klikken ze bewust op de link en vullen al hun creditcard-gegevens in. Pornosites worden veelvuldig bezocht en bij ieder verdacht venstertje dat oppopt wordt op 'OK' gedrukt.

Aan die thrillsurfers moest ik denken toen ik de krantenberichten over darkrooms las, plaatsen waar volkomen onbekenden elkaar in het donker bespringen tijdens zogenaamde "barebacking-party's". Deelnemers aan deze offline vorm van thrillsurfen krijgen naar het schijnt een stijve bij het idee dat ze zo dadelijk misschien worden besprongen door iemand die misschien wel met HIV is geïnfecteerd, een vorm van Russische roulette die ze de 'Kiss of Death' noemen, of 'the Ultimate Fuck'.

Onze Lieve Heer heeft rare kostgangers, zei mijn moeder vroeger altijd. Dat kan wel zijn maar je blijft je verbazen. 'Op ieder potje past een dekhengst' lijkt me in dit geval meer van toepassing. Ook krijgt de term 'rugzak' ineens een nieuwe betekenis.

Maar feit blijft dat ze bestaan, net als die onveilige surfers. Ook een feit is dat je dan binnen de kortste keren geïnfecteerd raakt. Bij proefnemingen worden door virusbeveiligingsbedrijven regelmatig tijden van een kwartier tot een half uur genoteerd. Waag je je zo lang (of eigenlijk: kort) onbeschermd op het Net, dan ben je de klos. 'The Ultimate Surf', zullen we maar zeggen.

'Maar het verschil is dat je er niet dood aan gaat,' hoor ik iemand roepen. Niet dood, nee, maar je wordt wel een zombie. Dat is de straf voor mensen die de Kiss of Death hebben ontvangen van een spammer, phisher of barebacker. Vanaf het moment dat ze zijn geïnfecteerd waren ze als een zombie over het net, hun ziel (nou ja, CPU dan) behoort de Duivel toe en wordt God weet waarvoor gebruikt. Waarschijnlijk komen al die zombie-PCs 's nachts bij elkaar op barehacking-party's, zeg maar het tegenovergestelde van Denial of Service. 'At your service' is meer to the point.

Van Apple-surfers hoor je nooit iets. Het zijn de hetero's van het internet. De kans dat ze tijdens het surfen worden geïnfecteerd is heel klein, en aan barebacking doen ze al helemaal niet. 's Avonds, als de zombies op het net rondwaren, gaan ze niet eens meer surfen, maar kruipen ze met een glas wijn en een iPod voor de buis. Die is nog schoon en zal pas geïnfecteerd raken tegen de tijd dat KPN ook alle TV-signalen via het internet verspreidt.

En dan heb je nog de Derde Wereld. Daar doen ze niet aan darkrooms, want daar wordt iedereen in het donker gehouden qua HIV-voorlichting. Mensen raken er geïnfecteerd door gebrekkige middelen en onvoldoende voorlichting. In het geval van websurfen laat zich dat vertalen als verouderde Windowsversies en onvoldoende beveiligingsupdates, want daar doet Microsoft niet meer aan voor arme sloebers. En dan maar klagen dat steeds meer spam vanuit Derde Wereldlanden wordt verspreid!

Toch valt er ook nog iets goeds te melden bij al die parallellen tussen spam, virussen en HIV, zoals uit recent nieuws over Microsoft en HIV-bestrijding blijkt. HIV-bestrijders kijken namelijk steeds sterker naar spambestrijders tijdens hun zoektocht naar manieren om HIV-verspreiding tegen te gaan. Spamvirussen verspreiden zich namelijk op dezelfde manier als hun ziekteverwekkende tegenpolen, en er valt voor medici schijnbaar veel te leren van de steeds geavanceerdere methoden die worden bedacht door computervirusbestrijders.

Een-nul voor nerds versus artsen? Misschien. Maar het zou me niet verbazen als de computerjongens nog een truc of twee van de HIV-bestrijders zouden kunnen leren. Een suggestie heb ik al: jaag spamcriminelen een darkroom in tijdens een barebacking party.

Retro-fundamentalisme

2005-02-18T17:59:00.000+08:00

Planet MultiMedia 18 februari 2005

In 1885 kocht een jonge zakenman een zeepfabriek. In die tijd werd zeep in de vorm van lange staven verkocht aan winkels, waar je dan een stukje kon laten afsnijden om mee naar huis te nemen.

William Hesketh Lever, de jonge zakenman, bedacht dat je die stukjes ook in de fabriek kon afzagen en individueel verpakken met een merknaam erop. De individueel verpakte stukjes werden aan de winkels verkocht onder de merknaam Sunlight, die stond voor gegarandeerde kwaliteit. Dit was het begin van de moderne marketing en van Unilever.

Je zou zeggen dat dat al een tijdje achter ons ligt, maar nee hoor. Mijn oog viel op een stukje in Marketing Tribune over de Lush-winkels, die kennelijk grote furore maken. Waarom? Omdat schoonmaak- en verzorgingsartikelen er vers uitgestald liggen. In plaats van verpakkingen uit de supermarkt, zaag je daar stukken van een blok zeep af, en dat vreten de lezertjes.

Tsja, denk ik dan, in de mode keert alles ooit terug, maar je kunt ook overdrijven.

Alleen, volgens mij is het geen overdrijving maar een nietsontziende trend. Inmiddels loopt het aantal nieuwe auto-ontwerpen met een jaren-zestig-jasje al in de vele tientallen en is de serie ‘Toen was geluk heel gewoon’ over jaren-vijftig-geluk niet van de buis te branden. Met een nieuw ontworpen Mini, of een New Beetle kan ik nog leven. Maar als ik iemand tegenkom van wie de mobiele telefoon afgaat, waarna ik vervolgens een ouderwetse bakelieten hoorn uit de broekzak tevoorschijn zie komen, zakt bij mij de moed in de Hush Puppies.

Retro-design heet dat dan, want dat klinkt cool. Maar wat is er cool aan stukken zeep in de winkel die je zelf moet afzagen, of een bakelieten hoorn aan je oor? Met draad welteverstaan, niks Bluetooth! Niet draadloos maar wel een draadje los, denk ik dan. Kennelijk verlangen we allemaal terug naar de goeie ouwe tijd, behalve dan dat die helemaal zo goed niet was.

Kijk, bij zo’n buizenversterker kan ik me nog iets indenken. Puur voor de liefhebber want een beetje apparaat kost een euro of tienduizend, om over de elektriciteitsrekening nog niet te spreken want je moet’m aan laten staan - maar ik ken diverse extreme audiofielen die mij bezweren dat er nog steeds niets beters aan de horizon is, analoog, digitaal, kolengestookt, of anderszins.

Maar waar ik bang voor ben, is dat we straks de buizencomputer weer voor onze kiezen krijgen. Klinkt stupide, zo’n kamervullende energieverslindende hittebron, maar denk even aan die bakelieten hoorn: daar is kennelijk ook een markt voor.

‘Design’ betekent volgens mij dat je zelf iets ontwerpt, in plaats van even naar het museum te lopen om een afgietsel te maken. Ik noem het dan ook geen retro-design maar retro-fundamentalisme. Klinkt onschuldig, maar is het dat ook?

Dit soort flauwekul is voor mij regelrecht vergelijkbaar met de terugkeer naar religieus fundamentalisme bij op het oog moderne wereldburgers. Die vind je zo langzamerhand met honderden miljoenen tegelijk in de Verenigde Bush-Staten, de christenvariant, en de Arabische landen, de moslim-tegenvoeters.

In mijn donkere momenten (bijvoorbeeld als ik tegenwoordig een column van Youp van’t Hek lees en nog niet bij het eindzinnetje ‘het leven is wel leuk’ ben aangekomen) denk ik dat de technologie op het moment misschien een tikje te snel gaat. De razendsnelle ontwikkeling van het internet, Google, mobiele telefoons en God weet wat nog meer (sorry, fundamentalisten) slaat mensen los van hun ankers.

Vervolgens gaan ze op zoek naar zekerheden, en vallen in de armen van godsdienstfanaten die roepen dat vroeger, toen die godsdiensten net waren uitgevonden, alles beter was.

Waar dat allemaal heen gaat? Ik weet het niet. Voor mijn geestesoog zie ik gesluierde vrouwen met een bakelieten hoorn aan hun oor op straat rondlopen. In de New Beetle van hun man mogen ze niet rijden want dat is voor vrouwen verboden. Hun niet-gesluierde vriendinnen zitten in het Amerikaanse Midwesten achter de buizencomputer internetrecepten op te vragen voor als manlief thuis komt. ’s Middags gaan ze in hun nagelnieuwe retro-Ford Mustang naar de winkel om een stuk zeep af te zagen, en naar het buurtcentrum voor een cursus Denial of Service-aanvallen op abortuskliniek-websites, of een lezing over verspreiding van het evangelie via blogs.

Met een schok werd ik weer wakker. Ik keek op mijn Nokiaatje hoe laat het was, pakte mijn iPaq erbij voor het laatste nieuws en ging naar de supermarkt waar alle zeep gelukkig nog kant en klaar verpakt op de schappen stond.

Het leven is wel leuk, dacht ik, en ik zou het hebben opgeschreven als Youp van’t Hek me dan niet terecht van plagiaat had kunnen beschuldigen. Bovendien klinkt het net een tikje te retro.

Mobiele besognes

2005-02-04T17:44:00.000+08:00

Planet MultiMedia 4 februari 2005

Iedere krantenredacteur kent ze: de bedrijven en bureaus die studies doen naar de meest onzinnige dingen, zoals de hoeveelheid navelpluis die we met z'n allen op jaarbasis produceren en de de bijdrage die dat levert aan de afvalberg.

Als je even wat paginavulling nodig hebt, het is komkommertijd of gewoon even een slappe dag, maakt niet uit: je kunt altijd nog grijpen naar de nijvere onderzoeker die heeft uitgezocht hoeveel varianten er zijn van de America Online 600 uur gratis-schijfjes (1647).

Voor wie zich afvraagt waar die continue stroom van onderzoeken voortdurend vandaan komt, is hier het antwoord: het Instituut voor Studie naar het Onzinnige, Voor de Hand Liggende en Absurde (ISAVHLO). Het ISAVHLO neemt een ereplaats in op krantenredacties: het probate, onfeilbare middel tegen witte plekken.

Vorige week was het de beurt aan Pointsec, een bedrijfje dat beveiligingssoftware maakt. Daarnaast houdt Pointsec zich als volwaardige leden van het ISAHVLO al een paar jaar onledig met wereldwijd uitzoeken wat mensen in taxi's laten liggen. Zo vlak na de zondvloed en voor de Iraakse verkiezingen was het even stil, en zo weten we nu dat we met z'n allen jaarlijks 11.300 laptops, 31.400 zakcomputertjes en ruim 200.000 mobiele telefoons op de achterbank achterlaten.

De grootste groei, zo'n 200 procent, zat 'm in de zakcomputers. De verkoopgroei van die dingen stagneert al jarenlang, wat niet verwonderlijk is gezien de gebrekkige functionaliteit. Hoe is dat te rijmen? Wel, pas de laatste tijd verschijnen er versies waarmee je wat beter uit de voeten kunt, zoals de nieuwe iPAQs en de Nokia 9500.

Maar ik heb evenwel zo'n donkerbruin vermoeden dat mensen die dingen moedwillig achterlaten, in de hoop dat de baas een nieuwe koopt die wel voldoet.

Onze vrienden van Pointsec hebben zelfs uitgezocht of er nationale verschillen optreden. Die zijn er: Londenaren verliezen vaker laptops, Kopenhagenezen hun mobiele telefoons. En Chicago is kennelijk de stad waar de behoefte aan nieuwe modellen zakcomputers het grootst is.

Al deze wereldwijde conclusies plus wat sappige details over andere achtergelaten voorwerpen, zoals melkflessen, kunstbenen en een baby, werden vrolijk gerapporteerd in de wereldmedia van Reuters tot Yahoo!, naar verluidt op basis van een steekproef onder 1.000 taxichauffeurs in negen steden. Dit onderzoek levert dan ook twee onomstotelijke conclusies op:

1. het was vorige week wel erg stil in de afdeling nieuwsgaring;
2. als je zinnige uitkomsten wilt, moet je nooit van z'n leven een beveiligingssoftwarebedrijf onderzoek laten doen.

De enige zinnige conclusie die je wel kunt trekken, is de Voor de Hand Liggende: er is kennelijk een toenemend probleem om alle gadgets die je tegenwoordig op je persoon draagt, in de gaten te houden. Telefoon, zakcomputer, bluetoothsetje, iPod, het worden er alsmaar meer.

En dan heb ik het nog niet eens over een ander alsmaar groter wordend probleem: hoe blijf je opgeladen? De tijd die ik per dag besteed aan laders in en uit het stopcontact halen, apparaten verwisselen en wat dies meer zij, durf ik niet meer bij te houden.

Maar gelukkig is hulp onderweg. We hadden al een tijdje het eVest, een kledingstuk met tientallen zakken en zakjes, voorzien van handige kleppen, ruimte voor draden en een hele reeks slimme voorzieningen die het leven van de gadget freak veraangenamen. Je loopt er wel bij als een complete nerd, maar vooruit.

Maar cyberkleding wordt nu ook mainstream. Levi's en kledingmerk Gap hebben al verscheidenen kledingstukken in de markt die rekening houden met persoonlijke electronica. Gap heeft zelfs een jack met luidsprekers in de kraag voor wie niet van hoofdtelefoons houdt. En voor wie dat allemaal nog te nerdy is, heb je de Mobile Pants van Dockers. Die hebben een paar extra zakken die zeer discreet zijn weggewerkt, waardoor de broek niet van een gewone is te onderscheiden. En het handigste is nog de antistralingsbekleding van de broekzakken, voor diegenen onder ons die bang zijn voor scrotale mobiele telefoonhypothermie, ofwel kruisbestraling.

En dat van die laders dan? Ook daarvoor is een oplossing: de cyber-rugzak. Die biedt niet alleen ruimte aan een laptop en talloze andere apparaten, maar heeft bovenop een zonnepaneel en ingebouwde trafo's, zodat de apparaten die erin zitten meteen kunnen worden bijgeladen. Nu nog een satellietantenne en je kunt vrij en onvertogen maar toch online de wildernis in.

Wie dat te ver vindt gaan, raad ik aan nog een jaartje of twee, drie te wachten: dan komen de draagbare computers...

Cool en uncool

2005-01-21T17:31:00.000+08:00

Planet MultiMedia 21 januari 2005

Elektronische hebbedingetjes overspoelen de markt. In die onoverzichtelijke warboel wordt het steeds belangrijker te weten wat nu eigenlijk cool is, en wat niet.

Het leven van de gadgetfreak wordt steeds onoverzichtelijker, zeker nu iedereen ook nog eens allerlei willekeurige functies met elkaar begint te combineren. Van een telefoon met ingebouwde camera kijkt geen mens meer op. Steeds meer fotocamera's zijn tegelijk ook filmcamera's. Zakcomputers worden vermomd als telefoons en mobiele telefoons komen in de gedaante van zakcomputers. Kortgeleden is de eerste telefoon met ingebouwde hard disk gesignaleerd.

Om de functies gaat het niet meer: je kunt zo langzamerhand alles krijgen wat je hebben wilt, in iedere mogelijke vorm. Waar het werkelijk om gaat, is waar je mee gezien kunt worden, en waarmee niet. De scheidslijn tussen erbij horen en sociaal isolement: wat is cool, en wat niet?

Mobieltjes
Vroeger was het makkelijk: Nokia was cool, al het andere niet. Tegenwoordig ligt het wat minder eenvoudig. Nokia is de weg kwijt, en slingert met zijn modellen alle kanten op. Cool zijn 'traditionele' Nokia’s, zeg maar de modellen die met een '3' of een '6' beginnen; uncool zijn de overmatig vormgegeven 7200-modellen; maar ook, en vooral, de 7610. Het is geen toeval dat Nokia die destijds heeft geprobeerd te promoten met de 'Fashion Squad'-commercial, de meest uncoole mobieltjesreclame die ooit het luchtruim heeft gekozen. Fout zijn ook vrijwel alle Motorola's, en Japanse en Koreaanse modelletjes met glimmende knoppen en randen.

Maar de concurrentie heeft niet stilgezeten: terug van weggeweest is Sony Ericsson met een reeks mooie, heldere en vooral functioneel vormgegeven toestelletjes, de 600-, 700- en 900-series. Niemand hoeft zich te schamen om daarmee gezien te worden.

Digicado's
Extreem uncool, ongeacht het merk, is een telefoon aan de broekriem. Dat geldt ook voor het onnodig lang op je hoofd laten zitten van bluetooth hoofdsets, met name die met een microfoon op een stengel voor je kaak langs.

Toppunt van uncool zijn digicado's (digitale apparatenliefhebbers met het verstand van een avocado) die het bestaan om met respectievelijk een telefoon, een zakcomputer EN een etuitje voor een Bluetooth hoofdsetje aan hun riem rond te lopen, met het Bluetooth-setje op het hoofd. Ik denk dan altijd aan de Borgs uit Startrek.

PCs en laptops
Da's een simpele: Windows is uit, Apple is in. Wie twijfelt, moet eens de optredens vergelijken tussen Bill Gates, die de keynote gaf tijdens de megabeurs CES, en Steve Jobs, die de tegenwoordigheid van geest had om CES te mijden als de pest, en twee weken later schitterde op zijn eigen feestje, MacWorld.

Tijdens Bills keynote in Las Vegas ging er weer van alles mis: onze supernerd heeft daar zo langzamerhand het patent op. Het was ontluisterend om te zien hoe de van iedere vorm van charisma gespeende Gates met zijn houding geen raad wist terwijl zijn aangever, de komiek Conan Obrien, er nog het beste van probeerde te maken. En dan mag je nog van geluk spreken dat Gates er als een dood vogeltje bij zat, want dit is wat er gebeurde toen hij twintig jaar geleden voor het laatst cool probeerde te zijn.

Nee, dan Steve Jobs, die gehuld in spijkerbroek en supercoole zwarte semi-coltrui een soepele show ten beste gaf, waarin absoluut niets misging en zelfs doorgewinterde persmuskieten de tranen in de ogen schoten van ontroering. Geen middel werd geschuwd. De ontroering werd teweeggebracht door een demo van Apples nieuwe diashow-software, waarvoor een baby-album als onderwerp was gekozen, begeleid door sentimentele klanken. That's entertainment!

En dat waren dan nog de shows. Wie wil weten of dat ook geldt voor de apparaten zelf hoeft alleen maar een blik te werpen op de nieuwste iMacs en Powerbooks, en dan even (een microseconde of zo) de instituutbeige en mortuariumgrijze PCs voor de geest halen die door de Dells en HPs van deze wereld worden uitgevent. Vooral dat beige is een onfeilbaar teken van gebrek aan verbeeldingskracht: het is namelijk de kleur van de allereerste PC uit 1981, destijds door IBM gekozen uit oogpunt van goedkoopte en neutraliteit. Daarmee anno 2004 nog altijd worden gesignaleerd is ronduit dodelijk!

Zakcomputers
Over het cool of uncool zijn van zakcomputers zijn de stijlgeleerden het nog niet eens. iPAQs, Palms en XDA's neigen naar het uncoole, maar met een Nokia Communicator mag je weer gezien worden. Vooral de 9500 is een mooi apparaat. Tenzij je voor TNT werkt, overigens, want dan krijg je er eentje van de baas met een oranje voorkant en kun je niet meer naar verjaardagsfeestjes, omdat je het gevaar loopt gebeld te worden.

MP3-spelers
Kort en goed: iPods zijn het toppunt van cool. iPod Shuffles ook, maar alleen als je al een iPod of iPod Mini hebt, en het shuffeltje gebruikt tijdens het joggen. iPods zijn zo enorm cool dat ze zelfs aan de broekriem mogen, als enige uitzondering; maar dan alleen tijdens actieve sportbeoefening.

Uncool zijn Aziatische modelletjes, net als bij de telefoons. Veel glimmers, barokke vormgeving en onnodige rondingen. Goedkoop, dat wel. Het zijn de Daewoos onder de spelers, en daarmee is eigenlijk al alles gezegd. Uitzondering vormen de Creative Zen Micros, maar die zijn weer uncool omdat ze schaamteloos de iPod-vormgeving proberen te kopiëren.

Wellicht ten overvoede: horloges met ingebouwde mp3-spelers zijn natuurlijk uit den boze. Nog los van de meer dan gruwelijke vormgeving, heb je dan ook nog een draad van je pols naar je oren lopen. Geen gezicht 2005! Tenzij je al een telefoon, zakcomputer en Bluetooth hoofdsetje aan je broekriem hebt hangen, natuurlijk.

Tip: budget cool. Als je cool wilt rondlopen maar je geen iPod kunt veroorloven, dan koop je het goedkoopste spelertje dat je kunt vinden, plus een een stel witte oortelefoontjes (verkrijgbaar als los accessoire). Stop de speler onder je kleren, witte draad langs je kraag, witte plugjes in de oren en je kunt je zonder problemen onder de mensen begeven. Veel cool luisterplezier!

Broekzakzaken

2005-01-07T17:30:00.000+08:00

Planet MultiMedia 7 januari 2005

Telefoon in de broekzak, toetsenbord niet op slot, onverhoeds worden er knoppen ingedrukt en de telefoon gaat een eigen leven leiden....

De eigenaar ziet het uitsluitend achteraf, aan de telefoonrekening, als dat met die tarieven van tegenwoordig al opvalt, maar aan de ontvangstkant is de ervaring wat directer. SMSjes met een paar betekenisloze letters erin, of mysterieuze telefoontjes van bekende nummers (meestal zijn het voorgeprogrammeerde nummers die zo worden gebeld) waarbij je wat gemoffelde geluiden of gespreksflarden te horen krijgt.

Laatst kreeg ik weer zo'n broekzaktelefoontje. Het vervelendst vind ik dat soort dingen altijd in de winter, als de kleding wat zwaarder is gevoerd en je absoluut niet kunt verstaan wat er wordt gezegd. Het is al erg genoeg dat zo iemand er ongewild voor zorgt dat je voor joker 'hallo' in je telefoon zit te roepen. Het minste wat er tegenover kan staan is wat stiekem amusement. Genante ontboezemingen, roddels en achterklap hebben zo al menigmaal hun weg gevonden naar oren waarvoor ze absoluut niet bestemd waren. Wat te doen in situaties waarbij de telefoon van een kennis bij het uittrekken van de broek begint te bellen. Nieuwsgierigheid vrij baan geven, of het ding besmuikt uitzetten?

Ik voorspel dat dit allemaal nog veel erger gaat worden. Telefoons krijgen steeds meer functies, die (gelukkig) steeds makkelijker toegankelijk zijn. Gevolg is dat die functies ook steeds makkelijker per ongeluk worden geactiveerd. Neem nu zo'n smartphone: niet alleen agenda, to-do-lijstjes en adressenbestanden, maar ook een camera, vaak zelfs met beperkte videorecorder -capaciteit.

Zie je't al voor je? Er is maar een beetje fantasie nodig om te bedenken wat er allemaal kan gebeuren als een videorecordertoets wordt ingedrukt en de camera net in een gevoelige positie in staat is om de nodige onthullingen te doen.

Vergezocht? Misschien. Maar tegenwoordig verschijnen er steeds meer Windows PocketPC-telefoons op de markt a la de O2 XDA. Dat zijn handcomputertjes met volledige PC-functionaliteit, een Windows-systeem en een touch-screen. Dat is een combinatie waar Engelsen een geweldige uitdrukking voor hebben: 'recipe for disaster,' ofwel rampenrecept.

Windows, dat is dat bedrijfssysteem dat op de markt wordt gebracht door Microsoft, een firma die als bedrijfsfilosofie heeft dat je eerst zoveel mogelijk functies inbouwt en dan pas aan beveiliging begint te denken. Aanvankelijk werkt het systeem niet, maar bij versie drie begint de zaak al aardig te functioneren (Windows PocketPC is net aan zijn derde versie toe). Hooguit bij versie vijf komt veiligheid om de hoek kijken.

Een touchscreen is een scherm dat bij de geringste aanraking al allerlei commando's begint uit te voeren. Mix dat met Windows en voeg er een zendtoets aan toe. Ziehier het rampenrecept. Moet ik het uittekenen?

Nokia heeft dat goed gezien en doet nog altijd niet met de touchscreen-rage mee. Wel hebben ze de Communicator op de markt, die pas geavanceerde functies begint uit te voeren als je'm openklapt. Dat brengt weer andere nadelen met zich mee, die blijken uit de bijnaam van het ding: de Baksteen.

De geschiedenis leert dat we op bakstenen niet zitten te wachten, maar wel graag worden verleid door gebruikervriendelijkheid. Dat we daarbij al te gemakkelijk de veiligheid uit het oog verliezen, blijkt uit de alomtegenwoordigheid van Windows.

Ergens in 2006 gaat mijn telefoon over. Ik neem op, en krijg op mijn scherm te zien wat er aan de andere kant gebeurt. Uit het luidsprekertje schalt de muziek die de broekzakbeller net had opstaan. De telefoon heeft gezichtsherkenning dus onderaan mijn scherm rollen de contactgegevens langs van de personen die erop te zien zijn. Wat wil een mens nog meer?

Vroeger lag de humor op straat. Daar is ‘ie al een tijdje niet meer te vinden. Maar binnenkort maak ‘ie een enorme comeback in mobiele telefoons.

Doe-Het-Zelf Privacy

2004-12-24T10:02:00.000+08:00

Planet MultiMedia 24 december 2004

Spamfilters regeren ons e-mailverkeer. Dat is handig, want het bespaart veel tijd en ergernis bij het doornemen van je inbox.

Dat laatste is toch al geen feest, gezien de deerniswekkende staat van 's lands grammatica, spelling, en vooral syntax. Soms denk ik dat het hoog tijd wordt het taalonderwijs weer verplicht te stellen op scholen.

Maar we hadden het over spamfilters. Jammer genoeg is geen enkel spamfilter perfect. Voor de doodenkele doorgelaten spam is dat niet erg: één of twee vuiltjes per dag poets je met plezier weg. Hinderlijker zijn de valse positieven. Dat zijn mails die je niet ziet omdat het spamfilter ze onterecht afvangt, en dat kan knap vervelend uitpakken.

Althans, voor sommigen. Anderen vinden het maar wat handig. Volgens mij is het op het moment de meest voorkomende smoes voor non-valeurs en andere lanterfanters. 'Werd er iets van mij verwacht? Nooit gezien, die mail! Zeker in m'n spamfilter blijven hangen...'

Foute filters zijn overigens ook buiten de e-mail box een toenemende plaag. Bij het Horniman Museum in Londen kunnen ze daarover een partijtje meeblazen. 'Horniman' is al sinds 1898 de naam van een eerbiedwaardig natuurhistorisch museum in Zuid-Londen, maar horny is ook opgewonden Engels voor 'geil' en op een 'y' of 'i' meer of minder kijkt het gemiddelde spamfilter niet.

Werknemers van het museum zijn er inmiddels aan gewend dat het versturen van mail veel wegheeft van Russische roulette, maar nog hinderlijker is de filtersoftware op schoolcomputers. Die houdt het Horniman-domein simpelweg onbereikbaar voor onderzoekende leerlingen. Als ik de inventiviteit van de gemiddelde puber een beetje inschat, is dat waarschijnlijk de enige website die buiten het bereik blijft van de hitsige hormoonsurfertjes.

Maar het museum zit er intussen behoorlijk mee in zijn maag. Helemaal lelieblank zijn de Hornimannetjes trouwens niet: tot de collectie behoort een vierduizend jaar oud Mesopotamisch beeldje dat naar verluidt heeft gediend als uithangbord voor een bordeel.

Over bordelen gesproken, ook de uitgever van Gabriel Garcia Marquez ondervond aan den lijve hoe lastig pornofilters zijn, toen hij via email Marquez' boek 'Herinnering aan mijn droevige hoeren' poogde te promoten.

Die filters zijn eigenlijk een nieuwe vorm van PC-terreur. En met PC doel ik hier even niet op iets met Windows erin, maar op Politiek Correct-spraak. Jeweetwel, dat is het cultuurtje dat dicteert dat je 'joodse mensen' zegt in plaats van joden (alsof het vermijden van dat laatste woord geen vorm van discriminatie is).

PC-terreur zorgt ervoor dat websites met borstkankervoorlichting worden weggefilterd omdat het woord 'breast' er een paar keer in voorkomt, en dat moet sinds Janet Jacksons 'wardrobe malfunction' (dat is PC-spraak voor een blote borst met een zilveren sterretje erop) te vuur en te zwaard worden bestreden.

Diezelfde borst is er trouwens voor verantwoordelijk dat iedere live-uitzending in Amerika tegenwoordig met tien seconden vertraging wordt uitgezonden. Kennelijk zit er iemand daadwerkelijk al de uitzendingen te volgen met zijn hand op de knop, om onmiddellijk toe te slaan als er stront, sorry, ontlasting aan de knikker is.

Vroeger waren media onaantastbaar. De krant was een eeuwenlang een gezaghebbende mijnheer, tv was tientallen jaren spraakmakend, maar internet viel ten prooi aan argwaan in luttele jaren. Dankzij zaken als spam, phishing, virussen en ander ongedierte worden er hekjes neergezet en slagbomen geplaatst. Google begon als een soort zoekhemel op Aarde maar inmiddels staan ook daar al phishers tussen de zoekresultaten. En Googles desktop search heeft inmiddels al zijn eerste veiligheidslek, type Microsoft, achter de rug.

De laatste veilige haven was tot voor kort de telefoon. Maar ook dat medium is nu ontmaagd. In Korea, het land dat qua mobielgekte alles en iedereen mijlenver achter zich laat, heeft dit jaar het aantal klachten over mobieltjesspam voor het eerst de e-mail spammeldingen overtroffen. Zelfs Koreaanse voicemailboxen zijn niet meer heilig: de nietsvermoedende gebruiker vindt tussen de boodschapjes van vrienden en kennissen brallende beltoonaanbiedingen en Viagra-voordeelakties.

Wat is het resultaat? Doe-het-zelf-privacy. Let op mijn woorden, dat wordt één van de grote trends van 2005. Op den duur creëren we allemaal onze eigen persoonlijke vestinkjes, een opeenstapeling van passwords, spamfilters, virusscanners, nummerblokkeerders en wat dies meer zij. Alleen bekenden mogen langs de slagboom. En filterbestendige politiek correcte boodschappen, natuurlijk.

Vinden we straks Els Borst nog terug in de parlementaire geschiedenis? En ik ben benieuwd wanneer de Franse filosoof Jean-Claude Balzac uit de online geschiedenisboekjes wordt weggefilterd...

Bedaarplicht

2004-12-10T10:00:00.000+08:00

Planet MultiMedia 10 december 2004

Het was het jaar 2004. Het volk was redeloos, de regering radeloos, en het land reddeloos. Waar heb ik dat eerder gehoord? Een van zijn ankers geslagen moslimjongere brengt een filmmaker en columnist om hals. De vrijheid van meningsuiting is in het geding, dus daar mag je in zo’n situatie niet aankomen.

Awel, dan de privacy maar aangepakt. Joost mag weten wat de politiek had gedaan als Mohammed B. een privacy-voorvechter te grazen had genomen. Dan was Donner zonder dralen de vrijheid van meningsuiting te lijf gegaan, met de ganse Kamer in zijn kielzog. Ik zie het al voor me: ‘De privacy is in het geding, het is logisch dat voor een betere criminaliteitsbestrijding de vrijheid van meningsuiting een stapje terug moet doen.’

Klinkt dat vergezocht? Dan volgt hier een citaatje van onze eigenste liberaalste Loezewies van der Laan, in het vuur van een kamerdebat op 1 december: ‘Het is logisch dat de privacy moet wijken voor betere criminaliteitsbestrijding, maar...’ Logisch? LOGISCH? Ach mens, ga toch koken, denk ik dan.

Laatst probeerde ik aan iemand in Singapore uit te leggen wat er in Nederland aan de hand was. We hebben een hele grote moslim-minderheid, zei ik. En we dachten aldoor dat dat de multiculturele samenleving ten goede kwam, maar nu blijkt dat ze dan niet integreren. En nu is de vrijheid van meningsuiting in het geding.

Hij keek me peinzend aan. Dat hebben we hier al decennia, zei hij. Een kwart is moslim en integreren doen ze niet want het is een andere cultuur. Maar we houden de zaak scherp in de gaten. En zodra ze er iemand, moslim of anderszins, radicale dingen doet of zegt, spreken we zachte woorden en nemen we harde maatregelen: zachte woorden om de zaak tot bedaren te brengen en harde maatregelen om de rotte appeltjes te verwijderen.

Ineens begreep ik wat er mis was. Dat doen de Donners en Verdonks van deze wereld precies andersom. Gebeurt er niks, dan doen we niks. Gebeurt er iets vreselijks, dan spreken we harde woorden en nemen we halfzachte maatregelen. Illegalen moeten het land uit maar intussen zitten ze zelfs een celstraf niet uit als ze daartoe veroordeeld zijn. De AIVD weet van ellende niet waar-ie kijken moet, dus dat zet ook al geen zoden aan de dijk. Weet je wat, dan zetten we de Internetproviders in! AIVD – dat kan net zo goed staan voor Algemene Internet-Vrijwilligers Dienst!

Nou ja, vrijwilligers. De Internetproviders lopen massaal te hoop tegen hun beoogde overheidstaak. Veiligheid is een zaak van de overheid. Het is al erg genoeg dat die zo nu en dan dossiers over bepaalde burgers moet aanleggen. Maar als je daar internetboeren voor in wilt huren die databestanden over iedereen moeten aanleggen, dan heb je kennelijk George Orwells ‘1984’ niet goed begrepen.

Donner trekt zich er niets van aan. Misschien heeft hij ‘1984’ nooit gelezen. Misschien is hij leesblind, en heeft hij daarom ergens een lettertje verkeerd gelezen. Als de zaak op scherp komt te staan door een terreurdaad, moet je de gemoederen laten bedaren. Daar staat ‘bedaarplicht’, mijnheer Donner, niet ‘bewaarplicht’!

‘Wat vind jij nu van zo’n bewaarplicht?’ vroeg ik mijn Singaporees. Hij haalde zijn schouders op. Dat hoeft hier niet, zei hij. De overheid bewaart hier alles al, dus waarom zou een ander dat nog eens over moeten doen? En de vrijheid van meningsuiting is hier niet in het geding, want die hebben we niet.

Zelf had ik dat al aan den lijve ondervonden. Een paar weken terug vond ik, rondreizend in Amerika, het land van de bewaarplicht, een briefje in mijn koffer van de Air Transport Security Commission. Ze hadden wat in mijn koffer gegrasduind omdat ik uit Azie binnengekomen was en richting Europa uitreisde. Het briefje was ter kennisgeving, en tevens om er nog even op te wijzen dat voor eventuele beschadigingen geen enkele aansprakelijkheid werd erkend. Of het daarbij om beschadigingen aan bagage of aan privacy ging, vermeldde het briefje niet. Ook stond er geen ‘sorry’ in.

En dat was nog gratis. Met al dat heen en weer gereis was ik Fahrenheit 911 misgelopen, dus had ik die bij Amazon.com besteld. Dan heb je’m zelfs in Singapore binnen een paar dagen. Tenzij het politiek gevoelig ligt, natuurlijk. Wat er aankwam, was een leeg Amazon-pakket. Met een briefje van de censuur, die er nog eens een nachtje over moest slapen. Een week later, na betaling van 80 Eurocent, kon ik de DVD alsnog in ontvangst nemen, met de instructie hem niet aan kinderen te laten zien.

Gaan we in Nederland die kant op? Zo nu en dan lijkt het er wel op. Met een verschil: de privacy wordt bestreden en de criminaliteit blijft bewaard. Tenzij Donner tot bedaren komt, natuurlijk.

Terminatorvoorspelling

2004-11-26T09:58:00.000+08:00

Planet MultiMedia 26 november 2004

Sommige films zijn akelig visionair. Neem nu de Terminator-films. Het begint al met de hoofdpersoon. Aanvankelijk was de Terminator niet eens de hoofdpersoon, het was de schurk....

Maar Arnold Schwarzenegger bleek dominant, en alle latere Terminator-films draaien alleen maar om hem. Net zoals nu de staat Californië trouwens. Een meedogenloze killer wordt eerst in de film een sympathieke schurk, en vervolgens in werkelijkheid een Democratisch ingestelde Republikein, wat op hetzelfde neerkomt.

Uitgangspunt van de Terminatorfilms is dat er ooit een moment komt dat het Pentagon een alziend oog bouwt, een intelligent defensienetwerk dat vanuit de ruimte het Aardse slagveld in een oogopslag kan overzien. En nu is het dan zover. Het plan voor Skynet, een alles door- en overziend net boven maakt voor de tweede keer een Terminator-fantasie realiteit. En het mag wat kosten: 120 miljard dollar, en de verwachting is nu al dat het uiteindelijke prijskaartje de 200 miljard te boven zal gaan.

In Irak heeft het Amerikaanse ministerie van Defensie, het Pentagon, definitief de smaak te pakken gekregen. De beelden van rijen kolonels en generaals met laptops in de futuristische briefing room in Koeweit staan me nog helder voor de geest. Op en boven het slagveld hingen sensoren die voortdurend signalen zonden naar het netwerk in briefing room. Beelden die van het slagveld kwamen, kwamen via het netwerkje op de laptops van de generaals (en het journaille) terecht.

En dat was nog kinderspel, alleen al vanwege de kosten: 200.000 dollar, precies eenmiljoenste van het Skynet-prijskaartje.

Straks wordt het slagveld zelf het netwerk, en is de briefing room niet meer nodig. Dat is het idee achter Skynet, ofwel het Global Information Grid (GIG) zoals het Pentagon het noemt.

Dat van dat GIG is trouwens al eerder geprobeerd, achtereenvolgens in de jaren zestig en in de jaren tachtig van de vorige eeuw. Dat laatste project, Milstar, is pas sinds 2003 klaar en nu al verouderd. Kosten: 25 miljard dollar.

Normaal zou ik op dit punt aangekomen meewarig het hoofd schudden en moord en brand schreeuwen, maar nu ligt dat anders: dit Skynet komt als geroepen!

Waarom? Omdat we Skynet te veel bekijken met een bril van de huidige ict-mogelijkheden, en daardoor te weinig de mogelijke doorbraak zien.

Dat is al een paar keer eerder gebeurd. Toen Jack Kilby het halfgeleidercircuit had uitgevonden, haalde iedereen in de piepjonge computerindustrie de schouders op. Computers waren toch onhandige dingen, zo groot als een gebouw, en bestonden toch uit buizen? Ja, maar die pasten niet in kernraketten waarvan het Pentagon er net een paar honderd nodig had. Dankzij het geld dat toen beschikbaar kwam, zijn pc's mogelijk geworden, en daarmee veel andere consumentenelektronica.

Toen we eenmaal met z'n allen achter de PC zaten, kwam het volgende probleem: we produceerden ineens ontzaglijke hoeveelheden informatie die nergens anders heen kon. Gelukkig was daar weer het Pentagon, ditmaal in de vorm van Darpa, waaraan we het Internet te danken hebben.

En nu, anno 2004, dreigen we wederom vast te lopen. Capaciteitsproblemen, verouderde protocollen, het gemak waarmee je je voor een ander uitgeeft en niet te vergeten de loodzware last van petabytes aan spam, phishers, virusdragende advertenties en onoverzienbare andere ellende dreigen ons massaal de das om te doen. De decentrale structuur staat een oplossing in de weg. De tijd is rijp voor een opvolger.

Niemand heeft het geld daarvoor. Maar gelukkig is Pentagon er nog. Met de generaalsklep voor de ogen en bodemloze zakken is Defensie bereid en in staat onmetelijke hoeveelheden geld te stoppen in de meest grandioze plannen die niet zelden tot mislukken gedoemd zijn of verouderd. Maar dan is er wel weer een ander doel dan het oorspronkelijke. En dat hoop ik ook in dit geval. Met een beetje geluk trekt president Schwarzenegger in 2012 de stop uit het Global Information Grid, en hebben we tegen die tijd het GIGanet als uitbreiding van internet dat gebruik maakt van het moois dat onder GIG-vlag is ontwikkeld.

Maar met een beetje pech bereikt het Pentagon met Skynet wel zijn oorspronkelijke doel en wordt dan voor de derde keer een Terminatorfantasie realiteit: dan drukt diezelfde president Schwarzenegger in 2012 op de 'aan'-knop van een defensiesysteem dat de wereld overneemt en de mensheid uitroeit.

't Zal mij benieuwen...

Blootgelegd

2004-11-12T09:55:00.000+08:00

Planet MultiMedia 12 november 2004

Toen Theo van Gogh werd vermoord, vielen er twee slachtoffers in Nederland: hijzelf, en onze privacy.

Ik heb er op deze plaats al eerder over geschreven: de manier waarop wij onze persoonlijke levenssfeer waarderen is erg afhankelijk van de omstandigheden. Voelen we ons veilig, dan zijn we op onze privacy gesteld; voelen we ons bedreigd, dan zoeken we massaal bescherming onder de ver reikende vleugel van Big Brother.

Over Big Brother gesproken, Minister Donner, de grote winnaar van de gelijknamige Awards van vorig jaar, lacht zich nu een kriek. Aan een kant wordt ‘ie rechts ingehaald door zijn aartsrivaal Remkes, die het daarmee zo bont maakte dat ‘ie de woede van de Kamer op zijn hals haalde.

Je ziet die Kamerleden nu gewoon denken, ach, zo erg is het met die Donner nu ook weer niet gesteld, kennelijk kan het nog bonter. Ammehoela, natuurlijk kan het bonter, Heren en Dames parlementariërs! Ik weet dat jullie kort van memorie zijn, maar Joseph Goebbels leefde nu ook weer niet zo vreselijk lang geleden, of wel soms?

En aan de andere kant huilen de wolven in het bos om krachtiger maatregelen, en het Nederlandse volk huilt mee, getuige de resultaten van een enquête van de GPD-bladen. Een boodschap springt uit de resultaten huizenhoog tevoorschijn: "Alstublieft Mijnheer Donner, hier is mijn privacy, mag ik nu een stukje bescherming?"

Wat we allemaal schijnen te vergeten, is dat het onder de mat vegen van onze persoonlijke levenssfeer helemaal niets oplevert. Waarom wist de AIVD niets van de moordplannen? Waarom is het fundamentalistische terreurgroepje rond Mohammed B. gearresteerd geweest en weer vrijgelaten? Omdat alle extra vrijheden die je de inlichtingendienst geeft, stuklopen op de noodzaak van strafrechtelijke bewijsvoering. We hebben hier een Rechtsstaat, en dat verdraagt zich niet met een veiligheidsdienst die het voor het zeggen heeft. In feite heeft de idioot in Den Haag die het nodig vond om een handgranaat richting arrestatieteam te werpen ons allemaal een dienst bewezen. Na dat wapenfeit zien we hem voorlopig niet meer op vrije voeten. Dat was zonder die granaat wel anders geweest.

Dan maar naar China
En voor wie denkt dat dat allemaal wel meevalt, is hier een aardig tegenvoorbeeld: Afgelopen week vertoefde ik in China. Als verwoed Economist-lezer kocht ik daar een exemplaar van dit voortreffelijke blad. Mijn leesplezier duurde tot aan pagina 41: die ontbrak. Terug in Singapore fluks een compleet exemplaar gekocht. Wat bleek? Op pagina 41 van de Azie-editie stond een artikel over de problemen rond de Moslim-minderheid in de Chinese provincie Henan, die daar tot grootschalige rellen heeft geleid. De Economist rapporteert zeven doden en 42 gewonden, da's niet niks.

Da's wel niks als je in China woont. De Chinese autoriteiten zorgen er namelijk voor dat deze en andere berichtgeving volledig buiten je gezichtsveld blijft. Hoe ze dat doen? Niet alleen door preventieve (controle op binnenlandse pers) en reactieve (knipwerk in buitenlandse publicaties) censuur, maar ook door regelrecht in te grijpen in de persoonlijke levenssfeer.

Want toen ik over die rellen in Henan en andere uithoeken van het Chinese vasteland las, begreep ik ineens waarom kortgeleden nieuwe maatregelen werden afgekondigd rond SMS. Mobiele telefoonbedrijven zijn sinds een paar maanden verplicht om alle SMS-verkeer te filteren op een wekelijks door de Chinese overheid (of door de Communistische Partij, je weet nooit wie wat doet in dit land) uitgevaardigde lijst met sleutelwoorden. Komen die voor in een SMS-bericht, dan wordt het niet doorgegeven, althans niet aan de geadresseerde. Wel aan de censors. En wee het gebeente van de ongelukkige verzender.

Hetzelfde gebeurt met Internetsites en e-mail. Ik ben al de tel kwijtgeraakt van het aantal keren dat ik niet bij een website kon omdat die werd afgeschermd door de filters van de Chinese autoriteiten. Ook e-mail wordt in de gaten gehouden. Een probleem daarbij vormen de grote aantallen internetcafés in China, waar de overgrote meerderheid zich nog steeds geen eigen PC kan veroorloven. Er zijn er honderdduizenden. Daarbij zijn het vrijplaatsen voor het versturen van controversiële mailtjes: je komt binnen, betaalt een paar dubbeltjes, verstuurt wat mails en gaat weer weg. Wie kan je wat maken?

Nou, de Chinese censuurpolitie bijvoorbeeld. Want die patrouilleert regelmatig langs alle internetcafés, die bovendien verplicht zijn loglijsten bij te houden met naam en identificatienummer (Uweetwel, dat persoonsnummer waar Donner zo'n grote fan van is) van de cliëntèle. Die controles zijn overigens niet alleen repressief, maar ook preventief. Want komt het te vaak voor dat iemand onwelgevallige dingen doet in zo'n internetcafé, dan wordt de tent gewoonweg gesloten. De afgelopen paar maanden is dat al een paar duizend keer gebeurd.

Als je er de berichtgeving van de Chinese overheid en de (onder strikte controle staande) media erop naleest, hoor je altijd dat dit alles slechts om een reden gebeurt: om te voorkomen dat er porno en andere onzedelijke zaken worden geraadpleegd of aan de man gebracht. Dat van die problemen met minderheden speelt natuurlijk geen enkele rol, dat begrijpt U wel.

Nee, maar zo houd je het land veilig en de minderheden in toom. Willen we die kant op? Wie dat wil, mag van mij de groeten doen aan Big Brother Donner.

Pluimhoeden en doemdenkers

2004-10-29T09:52:00.000+08:00

Planet MultiMedia 29 oktober 2004

Achter de jaarlijkse lintjesregen zit een ijzeren logica: hoe onbenullig iets of iemand ook is, als het maar lang genoeg heeft geduurd, went het op den duur vanzelf en ga je jezelf er zelfs een beetje aan hechten. Persoonlijk heb ik dat altijd met Pieter van Vollenhoven.

Vroeger bracht hij bij mij lichte braakneigingen teweeg, vooral als hij achter een vleugel plaatsnam. Nu tovert hij een glimlach van herkenning op mijn gezicht. Ach, daar heb je die goeie ouwe Pieter weer.

Met de maandelijkse vuiligheidspatch van Microsoft begin ik hetzelfde te merken. Het went. Als het icoontje verschijnt om te downloaden, heb ik al een beetje dat Pieter van Vollenhoven-gevoel, en ooit zullen we het wellicht gaan zien als een alleraardigste traditie, een teken des tijds, zooo Nouveau Millennium.

Parlementswachters
Ik moest daaraan denken toen ik las over de nieuwe veiligheidsmaatregelen rond het Britse Lagerhuis. Het eerbiedwaardige instituut was zo lek als een mandje, en wordt nu omgetoverd tot een moderne high-tech veiligheidskooi. Een neveneffect is dat de traditionele Guards, die al eeuwen voor de beveiliging zorgden, worden afgeschaft. Ze stonden in de weg. Laat dat maar eens op je inwerken.

Die Microsoft-patches, dat zijn de pluimhoeden van de softwarebeveliging. De gemiddelde toerist tuint er met open ogen in. Ik kan me nog herinneren dat we als kind met ontzag tegen die bewakers opkeken. Ze zagen er wel raar uit, maar aan hun strakke blikken kon je zien dat ze in geval van nood hun mannetje zouden staan. Geen onverlaat kwam erlangs! Inmiddels weten we beter.

Het probleem van die patches is hetzelfde als dat van de Horse Guards. Eerst stond er een gebouw, toen kwam de bewaking. Toen de wereld onveiliger werd, bleef het gebouw onveranderd. Alleen de bewaking werd uitgebreid. Dat loopt vroeg of laat spaak. In het geval van het Lagerhuis groeide het risico relatief laat, want het stond er al eeuwen. In het geval van het internet, waar de ontwikkelingen altijd een stuk sneller gaan, groeit de bedreiging ons veel vroeger boven het hoofd.

Kwart gigabyte
Het probleem zit hem in de eigenaren van het gebouw. Die hebben de natuurlijke neiging om hun eigendommetje ongemoeid te laten, en de problemen van buitenaf aan te pakken. Dat veroorzaakt ook die absurde omvang. Windows, ooit het product van een verbouwing van een rammelend software product (DOS) door een middelmatige software bouwer (Microsoft) die het grondprincipe bovendien van een afstand had afgekeken van een beter product (Apple), is op zichzelf al opgezwollen tot een absurde kwart Gigabyte. Om het nog gekker te maken, kregen we kortgeleden een beveiligingsupdate binnengestuurd van bijna 100 Megabyte!

Veel zinvoller is het om die hele handel gewoon overboord te kieperen, en van de grond af iets nieuws op te bouwen volgens de huidige, ver voortgeschreden inzichten. Mocht je daaraan twijfelen, kijk dan maar eens naar het recentste product van Google, hun uiterst nuttige en handige thuiszoekmachientje. Google opereert vanaf een wit stuk papier, en het eerste stukje software waarmee ze ons opzadelen, heeft een omvang van welgeteld 400 kB. Vierhonderd kilobytes! Dat is ongeveer duizendmaal kleiner dan de huidige Windows-plus-bevuiligingsupdates, en vergelijkbaar met de omvang van de eerste DOS-versie, het eerste succesvolle 'Microsoftproduct' (overigens ook gejat, zie Wikipedia en BusinessWeek).

Strikt genomen kun je het Microsoft allemaal niet kwalijk nemen: zij hebben per slot van rekening hun eigen belangen te verdedigen, en dat doen ze goed. Dat Windows en IE niet meer van deze tijd zijn, komt omdat ze er vroeg bij waren. Het zijn producten die allebei uit de begintijd van hun respectieve werkterreinen stammen, en inmiddels weten we veel meer en kunnen we het veel beter en efficiënter.

Het einde der tijden
Maar dat neemt niet weg dat het tijd wordt voor een serieuze opvolger van al deze niet meer op zijn taak berekende bloatware. Niet voor niets waarschuwen invloedrijke columnisten zoals Walt Mossberg van de Wall Street Journal en zelfs regeringen zoals de Amerikaanse en de onze tegen het gebruik van bijvoorbeeld Internet Explorer, waarvoor inmiddels een veel veiliger en qua surfbelevenis verreweg superieur alternatief voorhanden is in de vorm van Firefox.

Uiteindelijk is het natuurlijk allemaal een kwestie van commercie en marketingkracht. Microsoft heeft als zittende president daarbij de beste uitgangspositie. Maar ik hoop van harte dat er binnen niet al te lange tijd een Google opstaat (Google zelf, misschien?) met voldoende marketingvuurkracht om binnen afzienbare termijn althans een deel van de inmiddels zeshonderd miljoen internetgebruikers ertoe te brengen hun Windows te vervangen door iets veiligers en bedrijfszekerders.

Zo niet, dan vrees ik dat de Finse professor Hannu Kari, al jarenlang de Nostradamus van cyberspace, gelijk krijgt. Die voorspelt dat binnen twee jaar tijd het hele internet krakend tot stilstand komt onder de verzamelde last van virussen, spam en ander rondvliegende vuilnis. Kari voorspelt dat het in 2006 afgelopen is, en dat we met z'n allen communicatietechnisch twintig jaar zullen worden teruggeworpen als er niet binnen de kortste keren preventieve maatregelen worden genomen.

Heeft Hannu Kari gelijk, of gaat het hier om een door en door versomberde Fin die te lang heeft zitten overwinteren in een donkere blokhut midden in de uitgestrekte Noordse wouden, slechts vergezeld van een snel slinkende wodka-voorraad? De tijd zal het leren. Inmiddels glimlach ik een beetje geforceerd om Microsoft en blijft mijn blik verwachtingsvol gericht op de Googles van deze wereld.

Nobelprijs voor het Internet

2004-10-15T09:50:00.000+08:00

Planet MultiMedia 15 oktober 2004

Het is weer regenseizoen in Oslo: het regent Nobelprijzen. Fantastisch fenomeen is dat geworden, maar kunnen we aan deze meest prestigieuze prijzen op Aarde de Nobelprijs voor Internet toevoegen?

Beetje willekeurige greep was het wel, toen ze ermee begonnen. Een schone kunst: Literatuur, een goed doel: Vrede, en dan nog een zootje exacte wetenschappen: Natuurkunde, Scheikunde en Medicijnen. Wiskunde ontbreekt in het rijtje, en da's niet logisch. In mijn studententijd deed op de wiskundefaculteit het hardnekkige verhaal de ronde dat Nobels vrouw destijds vreemd ging met een wiskundige, en dat ons daardoor de Nobelprijs voor Wiskunde is ontgaan. Misschien is het niet waar, maar in ieder geval is het leuk gevonden, zoals de Fransen zouden zeggen.

Dat wil niet zeggen dat je niet achteraf kunt corrigeren. In 1901 had de economische wetenschap nog niet de status die zij later zou krijgen, en dat is in 1969 alsnog rechtgezet met de Nobelprijs voor Economie. En nu is het volgens mij tijd voor een nieuwe uitbreiding.

Ik wil geen open deuren intrappen, maar volgens mij is er nu opnieuw iets bijgekomen dat de aandacht van het Nobelcomité verdient, een fenomeen dat niet meer uit ieders leven weg te denken is en dat in de toekomst alleen maar groter en belangrijker zal worden: het Internet. Ik stel dan ook voor om vanaf 2005 een Nobelprijs voor het Internet in te stellen.

Wat ik ook voorstel, is om de eerste Nobelprijzen uit te reiken aan degene of degenen - de meeste Nobelprijzen worden tegenwoordig gedeeld - die de grootste bijdragen hebben geleverd aan de totstandkoming van het Internet, en alles wat ermee samenhangt. Laten we het rijtje potentiële kandidaten eens chronologisch afgaan.

1966: Lawrence Roberts
Lawrence Who? Inderdaad, tikkeltje onbekend maar hij was de belangrijkste ontwerper van ARPANET, de voorganger van Internet. In 1966 publiceerde hij de eerste blauwdruk voor een netwerk waarin servers pakketjes informatie rondstuurden, in plaats van alle computers rechtstreeks met elkaar te verbinden. In 1969 leverde hij ARPANET op. Aan Larry hebben we dit alles dus eigenlijk te danken. Vader van het Internet nummer één.

1970-74: Vinton Cerf
Ook wel de Vader van het Internet genoemd. Een tweede toepasselijke bijnaam zou Koning van de Pakketjes zijn. Als Jan en Alleman pakketjes rondsturen, moet er een standaard zijn. Vint Cerf was de drijvende kracht achter het daartoe ontworpen NCP, het Network Control Protocol, in 1970. Daar bleef het niet bij. In 1974 bedacht hij samen met Bob Kahn dat een wereldwijde opvolger van het ARPANET een andere structuur zou moeten krijgen, met zogenaamde gateways. Ook zou een beter pakketprotocol nodig zijn, dat hij ook maar meteen ontwierp. Internet en TCP (toen nog zonder IP) waren nu geboren. Vint Cerf is een regelrechte visionair: al tien jaar geleden voorspelde hij dat in de toekomst bijna al het telefoonverkeer pakketgestuurd zou zijn, in plaats van lijngestuurd. Nu, anno 2004, begint dat werkelijkheid te worden.

1971: Ray Tomlinson
Maar eerst hadden we nog iets anders nodig; e-mail. In 1972 zat Ray, eenvoudig ingenieur bij Bolt Beranek & Newman, aan een aantal projectjes te werken. Ray bedacht dat het handig zou zijn om aan het eind van de dag berichten in een soort postbus achter te laten die anderen dan via het netwerk konden inzien, en schreef in zes (6) uur tijd het e-mailprogramma dat wij in feite heden ten dage nog gebruiken . Ook bedacht hij de structuur van e-mailadressen inclusief apestaartje. Ray heeft nooit patent aangevraagd en nooit van zijn uitvinding geprofiteerd. Sterker nog, toen hij zijn programmaatje aan zijn baas liet zien, kreeg hij een uitbrander omdat hij zich niet aan zijn taakomschrijving had gehouden.

1973: Bob Kahn
Samen met Vinton Cerf de bedenker van het Internet. Hij bedacht de naam, in 1973, en in hetzelfde jaar schetsten Vint en hij de structuur van het Internet op de achterkant van een enveloppe tijdens een gesprek in een hotellobby in San Francisco. Vader van het Internet nummer drie.

1984-88: Jon Postel
Nog steeds zou het een absolute klerezooi zijn geworden, als in 1984 aan de Universiteit van Wisconsin niet DNS, het systeem van domeinnamen was bedacht. Als je wereldwijd alles wilt koppelen, heeft iedereen een voor willekeurige anderen begrijpelijk adres nodig. In 1988 werd DNS (dot-com etcetera) door alle betrokkenen als standaard geaccepteerd, en werd IANA opgericht, de Internet Assigned Numbers Authority. Jon, gedurende die gehele periode de onvermoeibare coördinator van alles wat met TCP/IP, adressen etcetera te maken had, werd de eerste directeur van IANA. Ook Jon wordt vaak aangehaald als de vader van het huidige Internet. Jon Postel overleed in 1998.

1991: Tim Berners-Lee
Eigenlijk gebruiken we met z'n allen vaak maar een deel van het Internet: het World Wide Web. WWW is de uitvinding van Tim Berners-Lee. Tim en WWW zijn overigens ook de eerste niet-Amerikaanse bijdragen in dit verhaal. Wat is zo belangrijk aan WWW? Drie dingen: HTML, om teksten te maken inclusief links, HTTP om ze naar je PC te sturen, en een browser om ze te lezen. Tim was in 1991 niet de bedenker van al deze elementen. Wel was hij degene die ze allemaal samenbracht in de vorm waarin wij het nu allemaal kennen. Weer een Vader van het Internet dus: nummer vijf. In 1991 bouwde hij bij natuurkunde-instituut CERN in Geneve de eerste HTML-gastheer (host). Het jaar daarop waren er vijftig. In 1999 werd het miljoen bereikt. Inmiddels telt het Internet vele honderden miljoenen hosts.

1993: Marc Andreesen
Marc Andreesen was student-assistent bij het NCSA, waar hij in 1993 meewerkte aan een browser die Mosaic heette. Mosaic zou de eerste browser worden met een grafisch gebruikersinterface (GUI), met iconen die je kunt aanklikken in plaats van een commandoregel waar alleen nerds mee kunnen omgaan (alle voorgaande kopstukken vallen onder de definitie 'super-nerd'). Marc verliet NCSA in 1994 en richtte samen met Jim Clark een bedrijf op dat Netscape heette..

Tja, en dan zijn er natuurlijk nog de gevaarlijke outsiders. Succes heeft vele vaders, mislukking is een wees. Het Internet, een extreem succes, heeft extreem veel vaders. Een bekend voorbeeld is Al Gore, die in een interview met CNN claimde dat hij gedurende zijn tijd als lid van het Amerikaanse Congres hoogstpersoonlijk het initiatief had genomen om het Internet te creëren. Hij is nog jarenlang achtervolgd door zijn blunder.

Omdat hij in 2000 de Amerikaanse Presidentsverkiezingen met 0,0001 procent of zo verloor, kunnen we deze blooper dan ook toevoegen aan de lange lijst oorzaken van Bush' presidentschap en de oorlog in Irak. Al heeft overigens toch nog een plaatsje in de Internetgeschiedenis weten te veroveren: hij was de eerste Amerikaanse Vice-president met een emailadres: Vice-President@Whitehouse.gov, in 1997.

En dan is er nog Bill Gates. Ik weet dat niemand het hem gunt, maar je kunt nu eenmaal moeilijk om hem heen. Dat is overigens ook zijn levensverhaal in zestien woorden. Feit blijft dat Bill een grafische bediening (GUI) heeft geplaatst op 98 procent van alle pc's op Aarde, samen met een bedrijfssysteem waarin Mosaic, Netscape en alle andere browsers behalve die van Apple konden functioneren. Het Internet bestaat mede dankzij Windows.

Larry, Vint, Bob of Tim? Allemaal visionaire bouwers van essentiële onderdelen van 'ons' Internet. Ray 'Apestaartje' Tomlinson? Jon 'Dot-com' Postel? Marc Andreesen, de blaaskaak die de eerste massaal gebruikte browser op de markt bracht? Bill, vanwege Windows op de PC? Marc en Bill zijn de enigen in deze hele opsomming die rijkelijk zijn beloond voor hun bijdragen. Bill is de rijkste man op Aarde en Marc heeft aan zijn avontuur ook een paar honderd miljoen overgehouden. De rest deed het voor een vast salaris, ofwel vaste armoede zoals de uitdrukking luidt (de meesten werken nog).

Nobelprijzen hoeven overigens niet actueel te zijn. De meeste winnaars ontvangen hun prijs decennia na het leveren van hun bijdrage.

Dus na 2005 kunnen we nog jaaaaaren doorgaan met toekennen.

Dekmantel

2004-10-01T09:48:00.000+08:00

Planet MultiMedia 1 oktober 2004

Als organisaties hun naam veranderen, is er meestal wat aan de hand. Het is dan ook veelzeggend dat onze aloude BVD nu AIVD heet.

Ik moet altijd lachen als ik de naam 'BVD' hoor, zelfs voordat ik weet waar het bericht over gaat. Dus toen onze eigen versie van James Bond ('Mijn naam is Hoekstra, Frits Hoekstra') met een lang verbeid boek over De Dienst kwam, waren mijn verwachtingen dan ook hooggespannen.

'Project Mongool' stelde niet teleur. In het buitenland klinken zulke dingen sowieso altijd heel anders: 'Operation Down Syndrome' werkt aanzienlijk minder op de lachspieren. Wat was Project Mongool? Een nep-communistische partij, bedoeld om crypto-maoisten te lokken en ze vervolgens hun belangrijkste gegevens te ontfutselen.

Tegenwoordig heet zoiets 'phishing', en het toont aan dat een heleboel hedendaagse Internetverschijnselen eigenlijk niks nieuws zijn. Ze zijn er alleen een stuk makkelijker op geworden. Nu zet je een website op met wat bedrijfslogo's die je van de site van het gephishte bedrijf plukt. Citibank, eBay en andere wereldwijd opererende clubs zijn het meest populair. Vervolgens koop je voor 49 dollar een cd-rom met vijfhonderd miljoen emailadressen, je stapt naar een Martijn Bevelander-type om de verzending te regelen, en je bent grootschalig in business.

Nee, dan moest de BVD in die goeie ouwe tijd een stuk harder werken. Briefpapier drukken, statuten maken, bijeenkomsten organiseren, leden werven, er kwam geen eind aan. Afgezien van de figuranten die incidenteel moesten opdraven om de partijbijeenkomsten ergens op te laten lijken, waren er drie man fulltime mee bezig.

Toch is er een verschil tussen phishers, althans het deel van de phishers waarover we de laatste tijd lezen, en Project Mongool. Phishers zetten spooksites op en doen zich daarmee voor als bestaande organisaties. De BVD was slimmer: die richtte eerst zelf de spookorganisatie op. Dat laatste heeft als groot voordeel dat je bijna niet tegen de lamp kunt lopen. Boots je een bestaande club na, dan loop je met je spookclub vroeg of laat tegen de betrokkenen zelf op. Dat kan met een zelf opgerichte spookorganisatie niet gebeuren. Project Mongool is dertig jaar oud, en kwam pas boven water toen onze Polder-Bond daar uit eigen beweging mee in de publiciteit kwam.

Dat roept bij mij ineens een boel nieuwe vragen op. Goed, we lezen nu waarschuwende woorden over schurken die Citibank, eBay en de Duitse Postbank phishen. Maar zijn er ook phishers die zelf dekmantels hebben opgericht met al dan niet snode bedoelingen? Met een beetje verbeeldingskracht schieten er ineens talloze spectaculaire mogelijkheden te binnen.

Neem nu bijvoorbeeld Google. Kende iemand dat bedrijf eigenlijk voordat ineens die handige website verscheen? Oke, we kennen allemaal het verhaal van de twee wakkere Stanford-studenten in 1995. Maar klopt dat wel? Die boys zijn door Stanford onwaarschijnlijk goed behandeld: het kernpatent van Google is miljarden waard. Stanford, wiens eigendom het is, heeft het gebruik tot 2011 geheel gratis afgestaan.

Er zijn een boel contacten tussen de CIA en universiteiten zoals Stanford, met name via hun investeringsvehikel In-Q-Tel. Ook lopen er CIA-recruiters op de campussen rond. Is Stanford University wellicht langs andere weg beloond?

Google is notoir geheimzinnig over wat er in het bedrijf allemaal omgaat. Buitenstaanders, aandeelhouders incluis, hebben in het bedrijf dan ook geen donder te vertellen: van aandeelhoudersactivist ISS kreeg Google een spectaculair lage 'transparante bedrijfsvoering'-score van 0,2 uit 100.

Grote uitzondering op de stilte was het geruchtmakende interview dat Page&Brin afstonden aan Playboy, dat verscheen juist voordat ze beursmiljardairs werden. Het interview was een zodanig succes dat Playboy kort daarop een aantal uitspraken op zijn site zette die in het interview-nummer niet waren opgenomen.

Daar zit een interessant kijkje in de Google-keuken bij: Brin vertelde dat hij voor Google een alomvattend informatiesysteem heeft ontworpen dat alles registreert wat er in het bedrijf gebeurt. Klinkt behoorlijk inlichtingendienstachtig...

En dan is er dat beroemde motto: "Don't be evil." Dat motto dateert niet van Googles oprichting, in 1998. Het verscheen pas veel later, zo rond de jaarovergang 2001/02. Hee, januari 2002, was dat niet toen Bush die beroemde State of the Union hield waarin hij the Axis of Evil introduceerde? Zelfde tekstschrijver misschien?

Je zult mij nooit horen zeggen dat Google een dekmantel is voor de CIA. Persoonlijk zou ik bijzonder ontgoogled zijn als zoiets inderdaad het geval bleek. Maar phishers en de BVD drukken ons met de neus op het feit dat niet alles altijd is wat het lijkt. Tja, en dan ga je twijfelen. Een paar scheppen fantasie en een vleugje paranoia doen de rest.

A suspicious mind is a joy forever..

Woensdag gehaktdag

2004-09-17T09:32:00.000+08:00

Planet MultiMedia 17 september 2004

De humor ligt op straat en het toeval is de wereld niet uit. Vooral dankzij Google zal dat voorlopig ook niet veranderen, denk ik. Als je wilt weten waarom, moet je je eens abonneren op de Google Email Alerts. Kun je keywoorden kiezen en als er dan nieuws is over dat onderwerp, dan krijg je een kattebelletje. Één van mijn keywoorden is ‘spam’.

Een paar dagen geleden was er een berichtje dat ietwat lacherig melding maakte van het feit dat spam nu 100 jaar oud was. Waarom? Omdat de Cunard line op 13 september 1904 een serie telegrammen stuurde aan een aantal Londense society-types mt een verhaal hoe geweldig het toeven was op hun luxe cruiseschepen.

Grote flauwekul trouwens, dat bericht heeft geen zier met spam te maken . Wel interessant te zien hoe de betekenis van spam, oorspronkelijk ongerichte, ongeadresseerde commerciële bulk email, in de volksmond langzaam verschuift naar alle ongevraagde promotiepost. Dat die telegrammen in 1904 niet via email werden verstuurd, zie ik even door de vingers. Er waren toen erg weinig mensen online. Maar ik durf te wedden dat de ontvangers, zonder uitzondering Londense incrowd, de Cunard-telegrammetjes best interessant vonden.

Prompt daarop kwam een nieuw spam-alert binnen. Ditmaal ging het over een overstroming in Minnesota. Wat dat met spam te maken had? Het bedrijfsmuseum van de firma Hormel Foods was ondergelopen. Hormel is de uitvinder en maker van blikjes spam. En hun museum heet het spam-museum.

Ik geloof dat ik niet wil weten wat je in het spam-museum allemaal aantreft. Nu ik erover nadenk, wil ik niet eens weten wat je in spam allemaal aantreft. Wel is het aardig om weer eens de beperkingen te zien van al die geavanceerde zoektechnieken die de toekomst zullen beheersen, als je de beleggers op de beurs mag geloven.

Maar mijn nieuwsgierigheid was geprikkeld. Hoe zit dat met spam, wanneer begon het nu precies en wie heeft de naam bedacht? De bedenker van de blikjesnaam is in de nevelen van de historie verdwenen. Het enige dat we weten, is dat hij of zij halverwege 1937 honderd dollar heeft gewonnen want dat was de hoofdprijs die Hormel had uitgeloofd voor de bedenker van de winnende productnaam.

De eerste ECHTE spam ging eruit toen email nog piepjong was: op 3 mei 1978. Het was een oproep om naar een demonstratie van het nieuwe model DEC computer te komen. Hij ging uit naar het hele ARPAnet, zoals de voorloper van het Internet toen heette, en dat maakt het tot een rasechte spam.

Toen veroorzaakte dit de nodige beroering, al was het alleen al omdat het een paar computers plat legde, waarbij echter het woord spam nog niet viel. Pikant detail is overigens dat een van degenen die het voor de spammers opnam, Richard Stallman, later bekend zou worden als een van de peetvaders van de Open Source-beweging. Die wordt vast niet graag meer herinnerd aan deze kleine episode.

De naam spam was er dus al, en het verschijnsel ook. Toch zou het nog even duren voordat die twee bij elkaar kwamen.

Dat is grotendeels terug te leiden op drie historische voorvallen. De eerste was de beroemde Monty Python-sketch (een van de vele) waarin een serveerster uitsluitend spam aanprijst. In de sketch valt het woord ‘spam’ welgeteld 94 keer. Monty Python was populair bij het denkende deel der natie, waaronder een fors aantal Usenet-gebruikers.

En dat brengt ons bij een van de beroemdste spams ter wereld, voorzover ik heb kunnen nagaan de eerste die als zodanig werd betiteld. Het was een boodschap op Usenet, afkomstig van een advocatenechtpaar, Laurence Canter en Martha Siegel, dat daarmee klantjes dacht binnen te halen voor een aanstaande loterij van Amerikaanse immigratiebewijzen, zgn. Green Cards. Het was niet de ergste spam van allemaal: die werd ook op Usenet uitgestuurd, een viertal maanden daarvoor, en heette: Global Alert for All: Jesus is Coming Soon.

Het bijzondere aan Canter en Siegel was dat ze niet alleen laag scoorden op ethiek, maar ook op schaamtegevoel. Met name Martha Siegel (het echtpaar ging kort na de spam uit elkaar, het verhaal vermeldt niet of er een verband is) was zodanig van haar gelijk overtuigd dat ze niet alleen stug doorging, met het openen van nieuwe accounts en het verspreiden van ongewenste en ongerichte boodschappen, maar er ook nog een boek over schreef: “How To Make a Fortune on the Information Superhighway."

Het echtpaar werd met pek en veren overladen, en die eerste “Green Card Lottery - Final One?”-spam gaf aanleiding tot de uitvinding van speciale cancelbots, die uitgestuurd werden over Usenet om Canter&Siegel-boodschappen te deleten.

Ik heb meelij met de makers van ‘spam’ en hun ondergelopen museum. Het goedje deugt niet, maar de naam is goed gekozen. Jammer dat Monty Python geen sketch over ‘Woensdag gehaktdag’ heeft gemaakt.

Compleet de weg kwijt

2004-09-03T20:53:00.000+08:00

Planet MultiMedia 3 september 2004

Ik ben een enorme Nokia-fan. Echt waar. Maar ik begin me nu toch echt zorgen te maken. Grote zorgen.

Nog maar een paar jaar geleden was Nokia oppermachtig aan het mobiele front. Ook heerste er orde. Typenummers waren logisch, de grote modellen begon met een '6' en de kleintjes met een '8'. Sinds een jaar of twee, drie is het afgelopen met die logica. En misschien klinkt dit een beetje anaal gefixeerd, maar volgens mij is het een slecht teken als mensen een rotzooitje gaan maken met hun typenummers.

Al die jaren ben ik een ontzettende trouwe Nokia-gebruiker geweest. Ik kan me de 6110 nog herinneren, een fantastisch toestel dat de voornaamste reden is geweest dat ik zo'n grote fan werd. Wat een mobiel was dat: baanbrekende menu's, door en door betrouwbaar en briljante vormgeving!

Vanaf dat model kon iedere rechtgeaarde gadgetfanaat blind een telefoonwinkel binnenlopen en het volgende hogere typenummer aanwijzen: 6210, 6310, 7110 - allemaal heb ik ze gehad. Zelfs de wat lomp uitgevallen 7110 was een succesnummer; mensen noemden het de magnetron, maar voor mij hoort-ie in de top tien van beste mobieltjes ooit.

Het leven was goed. Er was regelmaat in de typenummers, en Nokia's heerschappij was onaantastbaar. En toen kwam er de klad in.

Begrijp me goed, ik probeer hier niet te beweren dat Nokia is uitgegleden op zoiets banaals als modelaanduidingen. Zelfs geloof ik niet dat de opkomst van mondiale concurrenten zoals Samsung en Siemens beslissend is geweest. Nee, mij werd pas echt duidelijk dat er stront aan de knikker was toen Nokia met het Vertu-idee op de proppen kwam.

Vertu-telefoons zijn er voor de verwende rijkaard. Een briljante geest op het Nokia-hoofdkantoor heeft bedacht dat zo iemand graag een telefoon op bestelling laat maken van kostbare materialen, desgewenst voorzien van juwelen of andere luxe decoraties. Het mobiel als ultieme lifestyle-accessoire, dus.

De eerste reden om dit als een totaal gederailleerd hersenspinsel te betitelen, is de snelheid waarmee mobiele telefoontechniek zich ontwikkelt. En niet alleen de techniek: het ontwerp verandert mee. Dus dan heb je net een kapitaal geïnvesteerd in zo'n Vertu-winkeldochter uitgevoerd in platina, of voor mijn part roestvrijstaal met 24-karaats gouden knoppen, en vervolgens kan dat ding regelrecht de prullenbak in. Waarom? Omdat een paar maanden later de versie met een vierenzestigduizend kleurenscherm uitkomt, of met WiFi aan boord, of een megapixelcamera. En die wil je als rijkaard natuurlijk hebben. Een mobiel als juweel? Hou toch op!

Ik zie wel eens zo'n Vertu-winkel, je vindt ze hier en daar in winkelcentra in wereldsteden. Ik ga er vanuit dat ze binnenkort allemaal dichtgaan, te duur om te handhaven voor de incidentele verdwaalde oliesjeik die zijn butler langs stuurt. Maar ik vrees dat sluiting van de Vertu-winkels niet voldoende zal zijn om Nokia weer op het rechte pad te brengen. Want laatst zag ik de 'Fashion Squad'-commercial.

En dat deed de deur dicht…
Nokia heeft een nieuwe TV-reclame op de internationale buis. Mooi geproduceerd, dat wel. Gaat over een paar in witte gewaden gehulde Star Trek-types die op witte paarden een sjiek feest komen binnenrijden. Niemand lacht. Tevoren zie je een paar flitsen van een eveneens in wit uitgevoerd controlecentrum, één van die Trekkies een bericht van de fax haalt. Een stem roept: "Freeze. Fashion Squad!"

Een uiteraard geheel in het zwart geklede spion op de party heeft namelijk met een Nokia-telefoon een onverlaat gerapporteerd met witte sokken aan zijn voeten. Binnen de kortste keren hebben de Trekkies de stakker gelokaliseerd, om hem vervolgens geboeid af te voren naar een onbekende locatie. Een of ander Guantanamo voor mode-terroristen denk ik, het verhaal vermeldt het niet. Hoe dan ook, de moraal van het verhaal is dat wij mode-ongevoeligen ons veiliger kunnen voelen als we een Nokia 7610 bij ons hebben en geheel in het zwart gekleed gaan, sokken incluis. Uit de beelden blijkt dat alleen de Fashion Squad witte sokken mag dragen.

Dit verzin ik niet. Bates, het reclamebureau, wel. Ik vraag me af waar het is misgegaan. Was het een slechte garnaal in het avondeten van de Creative Director de voorgaande dag? Nokia mag dan de weg kwijt zijn, in ieder geval had het reclamebureau beter moeten weten. Er bestaan zulke dingen als mensenrechten, ook voor veronderstelde mode-terroristen. En een fascistoïde Fashion Squad oprichten, die geheel zelfstandig bepaalt wie mode-terrorist is en naar Guantanamo mag, is ook fout. Tenzij je Bush heet, natuurlijk.

Hoe het ook zij, dit geeft aan wat er mis kan gaan wanneer prachtige bedrijven zoals Nokia op drift raken. Nokia moet terug naar waar ze ontzettend goed in zijn: nadenken over de diepgaande impact die mobiele telefoons hebben op onze levensstijl, in plaats van andersom. Om zich vervolgens weer te concentreren op het maken van fantastische communicatiemiddelen.

Fashion Squad! Arghhh!

En leidt ons niet in verzoeking

2004-08-20T20:50:00.000+08:00

Planet MultiMedia 20 augustus 2004

'Don't be evil' predikten de Google-oprichters vanaf den beginne, om te eindigen met een wetsovertreding met Playboy en een entree op de Nasdaq tussen kleerkasten.

Google had it all: opgericht door pure, goedwillende techneuten, beter gezegd: uitvinders die zich door niets en niemand van hun doel lieten afhouden: een zoekmachine bouwen die beter zou zijn dan alles dat er op dat moment was.

Brin en Page bouwden een imago op van de heroïek van de jarenlange, gestage opbouw van een technologie. Ze kwamen niet eens op het idee van een bedrijf. Dat kwam er tenslotte wel, vanuit de spreekwoordelijk garage in Silicon Valley, de entourage waar ook de wieg van een Hewlett-Packard, Apple en Sun Microsystems ooit stond; al ging het hier om de slaapkamer van Larry Page.

Google wist de internethype ongeschonden aan zich voorbij te laten trekken en kwam er in 2000, 2001 uit te voorschijn als de ideale schoonzoon van internet: niet verziekt door hebzucht, maar altijd met de technologie het hoogste in het vaandel; het beste algoritme, dus de beste zoekmachine.

Google had it all: een site die door ongeveer iedereen wordt bezocht die iets wil weten, waar iedereen zijn prangende vragen en twijfels aan toevertrouwt; daarmee weet je, want de antwoorden had je al, alles van de wereld. Je ziet het allemaal passeren, je zit er bovenop. Als ergens ooit technologie almachtig maakte, dan was het die van Google wel.

Macht corrumpeert, dat maakte ons wat argwanend. Maar de verfrissende uitzondering daarop was Google. Tot zo ongeveer een half jaar geleden. Niet langer volstond het nobele doel van de ontsluiting en vermeerdering van 's werelds kennis voorop. Nee, er kwamen managers. En managers gaan rapporteren. En de autoriteiten wilden weten wat ze rapporteerden. Nou ja, dachten de investeerders, als dat goed gaat, maak het bedrijf dan ook maar publiek bezit.

En toen kwam Google in het vaarwater van het geld: een klein bezit gaf een klein fortuin, een groot bezit zou goed zijn voor een groot fortuin. Het was fascinerend om te zien hoe Wall Street zich op dit bedrijfje stortte. En daarmee kwamen ook de voetangels en klemmen van het toezicht dat de hebzucht in banen moet leiden.

Aandelenpakketjes Google waren links en rechts weggezet bij vrienden en kennissen, als relatiegeschenken. Maar zonder dat de Googleboys het wisten hadden ze gewone beleggers zwaar gediscrimineerd. De goede bedoeling daarvan boeit op zo'n moment even niemand op Wall Street.

Om diezelfde beleggers tegen alwetende insiders te beschermen, is er een publieke stilteperiode. 'Trekken we ons ook een niets van aan. Leuk toch, zo'n ploeg van Playboy op het hoofdkantoor.' Wat jammer nu voor Scarlett Keegan, Playboys' miss September. Jarenlang alleen maar wortel, radijs en komkommer geknabbeld en een paar pijnlijk operaties doorstaan om hier en daar wat kleine ongerechtigheden in het gareel te krijgen. Vriendjes mochten niet, want dat zou vervelende kwesties kunnen geven als je eenmaal bij Playboy aan de beurt was. Zelfs geen tijd voor aandelen Google, het arme wicht wist niet eens waar het over ging.

Komt datzelfde Google wel even je Centerfold-aandacht, het begin van je loopbaan als Bond-girl, of hoger, bederven. Interview Googleboys op internet openbaar gemaakt, niemand heeft meer een smoes om de Playboy te kopen. En sinds dat interview van Sergey Brin en kompaan, denkt men bij 'G-string' aan een zoekterm in Google of zoiets.

Het enige waar onze Scarlett nog op mag hopen is een reisje in de zakenjet van Sergey en Larry. Want die komt er vast. Wie daar nog aan twijfelt, moet nog maar even terugkijken naar de beelden van de founding fathers van Google die omringd door lijfwachten gisteren zelf een klap op de gong van de Nasdaq kwamen geven.

Op dat moment wist ik dat de morele neergang compleet was; dat trieste tableautje compleet met kleerkasten met zonnebril, oordoppen en een bult onder hun zwetende oksels week in geen enkel opzicht af van de beelden van het standaard bezoek van de eerste de beste fraude-ceo van een grote Amerikaanse onderneming die even de beurskoers van zijn conglomeraat een kontje komt geven.

Het is niet de macht die corrumpeert, maar de kleinzieligheid en de morele bekrompenheid van de vlerken van Wall Street. Met een beursgang van een paar miljard zijn zulke enorme belangen gemoeid dat uiteindelijk niemand ongedeerd wegkomt. Aller ogen zijn gericht op kwatta. En kwatta is de beurskoers.

Met die beurskoers is het wel goed gekomen. En nu maar hopen dat Google's morele koers ook weer de weg omhoog vindt...

Links:
Google Corporate History
Google-Watch

Yoctosoft en teringbytes

2004-08-06T20:43:00.000+08:00

Planet MultiMedia 6 augustus 2004

Globalisatie, miniaturisatie, nanotechnologie, halfgeleidertechniek; deze begrippen hebben één ding gemeen. Minimaal vijf lettergrepen, hoor ik zeggen. Nee, nog eentje: last van getalleninflatie.

Ik heb het nog nergens gezien, maar in plaats van de wereldgeschiedenis in te delen in tijdvakken aan de hand van culturen, keizerrijken of intellectuele of politieke stromingen, kun je de tijdbalk indelen door aan te geven welk getal maatgevend was voor elke periode.

Ooit begonnen we te tellen op onze vingers. Meer dan tien was veel. In het Romeinse Rijk waren getallen boven de honderd nog tamelijk zeldzaam, en in ieder geval behoorlijk lastig op te schrijven. MCMLXXVIII is 1978, het jaar waarin ik best geboren had willen zijn. Van de Middeleeuwen tot aan het begin van de 20ste eeuw heersten de duizendtallen. Een paar duizend gulden was een behoorlijk kapitaal. Een plaats met meer dan een paar duizend inwoners heette al gauw een stad.

Maar na de industriële revolutie ging het in rap tempo omhoog met de gemiddelde schaalgrootte. Tot voor kort lag de lat bij miljoenen. Onze Rijksbegroting heette de miljoenennota, als miljonair was je iemand, en diskettes (voor de achtergeblevenen,), CD-Rommetjes, of memorysticks waren maatje Megabytes.

'Mega' in de hard- en softwaresector betekent overigens geen miljoen: het is twee tot twintigste, ofwel zo'n vijf procent meer dan een miljoen. Daaraan kun je trouwens zien dat de nerds het voor het zeggen hadden toen de Megabyte-schijf werd uitgevonden. Toen de Gigabyte-schijf kwam, was het uit met de pret en voerden de marketingboys en -girls de boventoon: een vaste schijf van een Gigabytes bevat geen 1024 Megabytes, zoals je zou verwachten, maar 1000. Da's twee en een half procent minder voor dezelfde claim. Soms is marketing geen verbetering.

Maar de nerds, doorknopers en bonentellers ploegden voort. En nu hebben we dan gigabyte-kaartjes op postzegelformaat, het rode koffertje bevat miljardennota's, en als je op de beurs niet minimaal een paar miljard waard bent, behoor je tot het midden- en kleinbedrijf. En binnenkort is ook dat niet meer genoeg. Bush is er al in geslaagd begrotingstekorten te produceren waarvan de projecties in de biljarden (of triljoenen?) lopen en de eerste betaalbare vaste schijven met een Terabyte (TB) zijn inmiddels op de markt.

Dat laatste biedt overigens veelbelovende nieuwe mogelijkheden voor ons polderlandse taalgebruik. Want die schijf blijft op een goed moment geheid hangen (het grootste deel van de gebruikers werkt per slot van rekening nog steeds met Windows), en ik hoor de teringbytes al door 's lands kantoren galmen.

Internationaal wordt dat trouwens een probleem: Engelstaligen houden qua taalgebruik een ander systeem aan dan wij. Million, billion en trillion liggen telkens een factor duizend uit elkaar. Bij ons zitten tussen mil-, bil- en triljoen stappen van een miljoen, en de tussenliggende aanduidingen zijn jarden. Ik zie het al voor me, een deskundoloog op een congres in 2006 die wil vertellen dat er inmiddels per dag twee biljard maal wordt geSMSt. Of twee SMSjes worden gebiljart. De spreker raakt hopeloos in de war en neemt een slok water. Ons systeem is te ingewikkeld. Een quadriljoen heeft bij ons 24 nullen. Dus ik denk dat zoals op ieder taalterrein, ook hier de Engelsen het pleit onverkort gaan winnen. Ik voorspel het einde van de jarden.

Ik quadrillion heeft trouwens ook al vijftien nullen. Ik vraag me af hoe dat straks verder moet. Dat kan toch niemand meer behappen? Het klinkt raar, maar ik pieker wel eens over zulke dingen. Krijgen we over een paar jaar een globabylonische spraakverwarring?

Gelukkig bieden de voorvoegsels een uitweg. Na giga komt tera, na tera komt peta en dan zit je dus op dat quadrillion. Daarna volgen exa, zeta en yotta. De Grieken hielpen ons ooit op weg tot en met zeta. Yotta komt van de nerds en staat voor 24 nullen. Ik vrees dat we daarna weer aan de marketingboys overgeleverd zullen raken. God weet wat er dan uit de bus rolt. Supergiga? Ik houd mijn hart vast.

Omlaag geldt overigens precies hetzelfde. In een maatschappij waar miljarden huis- tuin- en keukengetallen zijn, praat iedereen inmiddels over nanotechnologie. Een enkele wijsneus weet inmiddels als dat pico eenduizendste nano is. Iemand die 'femto' roept, heeft stiekem zitten te oefenen voor Triviant. Overigens zit je dan alweer vijftien nullen achter de komma en met meer kun je in een normale conversatie sowieso niet meer uit de voeten. Wetenschappers wel. Die gaan dan verder met atto en femto, uit het Grieks, en zepto en yocto uit het nerds.

Over een jaar of tien heeft de wereld zijn eerste quadrilionair. Dat is dan de stichter en grootaandeelhouder van het softwarebedrijf Yoctosoft.

Spellende

2004-07-23T20:40:00.000+08:00

Planet MultiMedia 23 juli 2004

Een onverwachte wereldwijde bestseller is het boekje 'Eats, Shoots and Leaves', een verhandeling over interpunctie met als veelzeggende ondertitel: 'The Zero Tolerance Approach to Punctuation.' Het prijkt hoog op de non-fictie bestsellerlijsten van steden in Europa, Amerika en zelfs Azië. Is dat toeval? Ik denk het niet.

Persoonlijk denk ik dat er een toenemende groep mensen bestaat die er genoeg van heeft. Publiceren is prima, wie schrijft die blijft. Dat er steeds meer media komen waarmee dat kan, is ook prima. Krant, tijdschrift, Internet, e-zines, nieuwsbrieven, blogs, iedereen die een geestelijke oprisping ervaart, heeft tegenwoordig de mogelijkheid de goegemeente deelgenoot te maken van al dan niet kwalijke dampen die er het gevolg van zijn. Ook prima. Vrijheid van meningsuiting moet. Maar alsjeblieft zeg, kan het ook een beetje juist gespeld?

Of het om spelling gaat, grammatica of interpunctie, de mores van het publicerende deel van de bevolking hollen zienderogen achteruit. Zelfs mijn lijfkrant de NRC, de laatste oase in een oprukkende woestijn van dorre taalellende, laat met steeds grotere regelmaat kleine en grote missers door het net glippen.

‘Eats, Shoots and Leaves’ pakt maar een deel van die uitglijders aan: het gaat enkel en alleen over interpunctie. De titel is ontleend aan een anekdote over een pandabeer die een cafetaria binnenkomt, een broodje oppeuzelt, een pistool afschiet en er weer vandoor gaat. De oorzaak? In het woordenboek blijkt achter ‘panda’ een komma teveel te staan in de omschrijving die ‘Eats shoots and leaves’ had moeten luiden.

Het plotselinge succes van dit overigens niet zo uitzonderlijk goed geschreven boekje is volgens mij te vergelijken met de plotselinge opkomst van Pim Fortuyn een tijdje terug. Toen ging het om een massaal protest tegen doorgeschoten politieke correctheid dat onder de radar binnenvloog, nu gaat het om een reactie van het denkende publiek op de liederlijke losheid waarmee taalregels met grote ongewassen voeten worden getreden. En dat zijn er kennelijk nog heel wat, als je naar de miljoenenoplage kijkt die ‘Eats, Shoots and Leaves’ inmiddels heeft bereikt.

Bewijzen kan ik het niet, maar volgens mij is de boosdoener het Internet. En dan met name de bloggers. Want die maken er een regelrecht potje van. Dames en Heren bloggers, een blog is een middel om snel een gedachte, een ingeving of een waarneming op het Net te zetten en met anderen te delen. Het is geen excuus om proza af te leveren dat er uitziet alsof het is opgeschreven door iemand met de intelligentie van een avocado. Met een ‘c’.

Jammer genoeg is dat de harde hedendaagse werkelijkheid. Om het in goed Gronings te zeggen: "Breek me de bek niet los." Soms denk ik dat ze een website met spellings- en grammaticaregels tot verplichte startpagina moesten maken voordat iemand ook maar een lettergreep mag uploaden.

Zitten er nog meer publieke reacties aan te komen? Ontstaat er misschien een tegenstroming, een bloggerschool die uitsluitend perfect gespelde en geolied lopende volzinnen aflevert? De voortekenen zijn niet goed. Kijk maar naar de discussiefora die her en der onderdeel van websites vormen, en dan heb ik het nog niet eens over de taalgruwelen die zich op de gemiddelde chatsite afspelen. Wat is dat toch met taalgebruik op het Internet?

Neem nu de xenofobe publieksreactie in Amerika tegen het enorme succes dat sites als Orkut en Fotolog hebben in Brazilië. In beide gevallen is het aandeel van de Brazilianen maar liefst zo’n 40%: netwerksites en fotologging zijn een doorslaand succes in Brazilië. Wat is het probleem? De Brazilianen posten hun boodschappen in hun moerstaal, het Portugees. En dat kunnen de Amerikanen niet lezen. Het gevolg: protesten van Yanks die zich ergeren aan al dat spul dat ze niet kunnen lezen, en geïrriteerde Brazilianen die protesterende Yanks voor xenofoob en nazi uitmaken.

Persoonlijk begrijp ik die Amerikanen niet. Een boodschap die je niet kunt lezen, sla je toch gewoon over? En wil je per se weten wat er staat, dan leer je gewoon de taal. OK, dat laatste is onder de gordel. Van Amerikanen mag je niet verwachten dat ze andere talen leren, en al helemaal niet meer na 9/11.

Maar alle gekheid op een stokje. Ik maak me behoorlijke zorgen over dit soort uitwassen. Het Internet, in wat voor verschijningsvorm dan ook, is de ultieme vorm van democratie. Kennelijk brengt dat kwaliteitsverlies met zich mee in de manier waarop met taal wordt omgegaan, zowel qua taalgebruik als qua tolerantie jegens vreemde talen.

Internet moet toegankelijk blijven voor iedereen, zelfs voor schrijvers met het intellect van een avocado. Maar het mag geen taalpuist worden.

Hoegenaamd

2004-07-09T20:39:00.000+08:00

Planet MultiMedia 9 juli 2004

Alle inwoners van Mongolië krijgen weer een achternaam. Die waren in 1992 afgeschaft door de Communistische Partij. Iedereen mag vrij kiezen. En wat blijkt? Het wordt een puinhoop. Bijna iedereen kiest Borjigin. Dat betekent 'Meester van de blauwe wolf'.

Dit was de familienaam van Dzjengis Khan, vandaar. Van de weeromstuit blijft iedereen in Mongolië maar gewoon zijn voornaam gebruiken, want achternamen bieden op die manier toch geen onderscheid.

Ik denk dan onmiddellijk aan domeinnamen op het Internet. En dan met name in ons kikkerlandje. Grote congestie, miljoenen potentiële gebruikers die allemaal zitten te azen op een handjevol namen. En originaliteit, ho maar.

Wat dat betreft, kunnen we nog iets van de Amerikanen leren. Wat zijn de grootste websites aan de overkant van de plas? eBay, Yahoo, Amazon, Ebay, Google. Allemaal fantasienamen, de een nog klankrijker dan de ander. En hun Nederlandse tegenvoeters? Laten we even de plaatselijke filialen van Amerikaanse grootheden weg, dan krijgen we achtereenvolgens, hou je vast: Pagina.nl, Startpagina.nl, Ilse.nl, DeTelefoongids.nl, Marktplaats.nl, Startkabel.nl.

Goeie ouwe Hollandse kaaskoppen, denk ik dan. Alleen 'Ilse' heeft nog wat schwung, voor de rest kun je 't wel vergeten. Pagina.nl, hoe kom je erop? Hoe kom je eraf, zul je bedoelen, al jarenlang staat ‘ie in de top drie van des Nederlanders best bezochte pagina's, inderdaad.

Zou het komen door een tekort aan woordenschat? De vijver is niet zo groot als je zou denken. De Nederlandse taal omvat zo'n half miljoen woorden maar verreweg de meeste mensen hebben een productieve woordenschat, zoals dat in taaldeskundologenkringen heet, van hooguit 12.500. De gemiddelde Nederlander komt niet verder dan 10.000, en denk dan niet in termen van voetbaltrainers of zo, want die komen volgens mij nauwelijks verder dan 100.

Familienamen dan? Vergeet het maar, Nederland heeft er in totaal zo'n 50.000, en met de meest voorkomende 500 bestrijk je al zo'n driekwart van de bevolking. Nee we moeten het hooguit van de combinaties hebben.

Maar ook daarvan wordt nauwelijks gebruik gemaakt. Ook daar moeten we onze meerdere erkennen in de Amerikanen, die hierin al een rijke historie hebben opgebouwd. Kent U bijvoorbeeld de website onderdanigekip.nl? Inderdaad, ik ook niet. In Amerika wel, waar onze vrienden van Burger King het dienstig vonden een website te bouwen waar een onderdanige kip op speciaal verzoek allerlei kunstjes uithaalt. Onder de naam Subservientchicken.com, wel te verstaan.

En dat is dan nog een recent voorbeeld. Historisch (namelijk wel vijf jaar oud!) is de affaire van de Californiër die zo ongelooflijk de balen had van de slechte service van telecombedrijf Verizon dat hij Verizonreallysucks.com registreerde. Verizonsucks was namelijk al van Verizon. Waarom? Kennelijk was die klacht zo ongegrond nog niet, denk ik dan. Verizon pikte het niet, spande een rechtszaak aan, kreeg ook deze naam en onze vriend sloeg keihard terug met Verizonshouldspendmoreoncustomerservicethanonlawyers.com. Inmiddels is het weer te koop, voor wie interesse mocht hebben. Verizon is kennelijk afgehaakt.

En in Nederland? Zelfs op het gebied van websitehumor zijn we niet origineel. Kennelijk heeft een of andere grapjas ook de klok van de verizonsucks-affaire horen luiden, en KPNzuigt.nl in de lucht geholpen. Weten waar de klepel hangt was kennelijk te veel gevraagd, getuige het feit dat na het uitputtende afkijken van de naam en naäpen van het logo de koek kennelijk op was. De site bevat verder alleen letterbrij. Einde humor.

Zo beschouwd is het een wonder dat we al op bijna 1,2 miljoen .nl domeinnamen zitten, getuige de laatste telling van de SIDN, de stichting die over onze domeinregistratie waakt. Daarmee staan we trouwens op een niet onverdienstelijke zevende plaats in de wereld. Waarschijnlijk is alles wat wij Nederlanders ook maar enigszins de moeite waard vinden, al vergeven. Zo moest Harry Potter-schrijfster J.K. Rowling, die zo langzamerhand ook een website in Nederland nodig bleek te hebben, jkrowling.nl al kopen van een mijnheer in Drachten.

Maar voor Mongoliërs met een nieuw verworven achternaam is er nog hoop. Met de uitgifte van .mn-domeinen wil het nog niet zo vlotten, maar Borjigin.com is te koop bij domeinkaper DowntownDomains.com, en ook Borjigin.nl is nog vrij. Beetje Dzjenghis Khan-afstammeling vindt zo'n .nl-domein vast niet erg. En voor de eerstvolgende Mongoolse restauranthouder in Nederland is Meestervandeblauwewolf.nl ook altijd nog vrij.

Al-Amerk

2004-06-25T20:34:00.000+08:00

Planet MultiMedia 25 juni 2004

Sinds 11 september 2001 is er in het rijtje Coca-Cola, Intel, McDonalds en Mercedes een wereldmerk bijgekomen: Al-Qaeda. Als ik alle berichtgeving van de laatste tijd op een rijtje zet, valt me steeds meer op dat die tent op dezelfde manier wordt gerund als pakweg een Unilever of zo. De media doen er al even hard aan mee, met artikelen over naamsbekendheid en financiering. Terroristen, Al-Qaeda voorop, verspreiden video’s over het internet en gebruiken CNN en Al-Jazeera als reclamemedium. Al-Qaeda is het A-merk onder de terroristen.

Ik zie dan voor mijn geestesoog een soort Anders Moberg van Ahold. Die beweegt zich in zakenjets en eerste klasse-compartimenten van vliegtuigen van managementmeeting naar motivatiebijeenkomst. Sinds dat gedoe met die bonus gaat dat vergezeld van lijfwachten en andere veiligheidsmaatregelen want je weet nooit wanneer er weer een actievoerder van achter de gordijnen opduikt. Het gevaar loert aan alle kanten, van bioterroristen tot antigraaiersaktivisten.

Zo ook met de Bin Ladens en al-Zarqawi’s van deze wereld. Uw columnist wist de hand te leggen op het geheime weblog van een topterrorist.

’s Ochtends vroeg eerst een management review. Wat staat er op de agenda? Autobom in Bagdad, check. Ontvoering in Riadh, check. Hoe staan we met de voorbereidingen voor Washington 2005?

Zijn de resultaten van de telefonische opiniepeiling na de onthoofding van die Koreaan al binnen? Aha, de merkbeleving van Al-Qaeda is weer versterkt.. Op de dimensie terreur komen we steeds beter uit de verf, alleen op anti-Amerikaans scoren we nu wat minder. Jammer genoeg worden die Yanks steeds beter beveiligd. Toch eens kijken of we de Divisie Kidnapping, Sectie Amerikanen niet wat meer resources moeten geven.

Komt mooi uit, want de volgende meeting is met Personeel. Hoe gaat het met de werving? Prima, met dank aan Bush. Alleen de budgetten staan onder druk. Komt met name door het toenemend aantal meereizende lijfwachten. OK, dan moet er maar bezuinigd. Alleen mensen met minimaal vijf miljoen dollar op hun hoofd reizen in het vervolg Business Class, de rest gaat Economy. Uitzondering wordt gemaakt voor kapers, maar alleen als ze dienst hebben. Gelukkige bijkomstigheid is dat er met die betere vliegveldbeveiliging tegenwoordig bijna geen kaping meer doorgaat dus dat levert in de Divisie Hijacking behoorlijk wat bezuigingen op. Tegenvaller is de Divisie Suicide Bombers. Die zeurt alweer om meer mensen.

‘s Middags in het vliegtuig naar een Geheime Plek. Motivatietoespraak voor een trainingskamp, sorry, Advanced Terrorism Management Course. Direct daarna vergadering met de Afdelingshoofden over de plaatsing van de cursisten zodra ze van de cursus af komen. Wie zijn de meestbelovende trainees en hoe geven we ze zo veel mogelijk carrièreperspectief?

Daarna weer in het vliegtuig naar de volgende meeting. Die is met de boys van Marketing Communicatie, en het is een lastige. De baas van Marcom heeft carrière gemaakt in Suicide en daar leer je geen prioriteiten stellen. Dat is te merken ook.

Marcom loopt niet goed, het lukt maar niet om de kwaliteit van de onthoofdingsvideo’s beter te krijgen en nu is er ook dat akkefietje met die Koreanen. Hebben zich massaal op www.AlJazeera.com gestort met hun reacties en da’s compleet de verkeerde site! Heeft niets, maar dan ook niets met de gelijknamige zender te maken, het juiste adres is AlJazeera.net en dit had niet mogen gebeuren. Hebben we daarvoor het campagnebudget van Zuidoost-Azië naar Korea en Japan verlegd?

’s Avonds een diner met een stel consultants uit Noord-Korea. Per slot van rekening moet je ook aandacht besteden aan strategieën voor de toekomst. Kernwapens zijn veelbelovend, maar duur in het gebruik. Dat komt met name door de dure adviseurs, met dagtarieven van vijfduizend euro of meer. Het is de schuld van de Pakistanen, die zijn ooit in Nederland opgeleid en wisten daardoor dat je voor advies van buiten niet genoeg kunt rekenen. Gelukkig zijn de Noord-Koreanen bereid zich eventueel in rijst te laten uitbetalen.

Er is geen ontkennen aan, Osama Bin Laden houdt zich in het dagelijks leven bezig met dezelfde kwesties als pak hem beet, Gerrit Kleisterlee van Philips. Strategie, multimedia-marketing, financiering, fusies en overnames, het hoort er allemaal bij.

Tsja, en zo brengt de voortgaande globalisering ons steeds dichter bij elkaar. Al-Qaeda is de Coca-Cola van het wereldwijde terrorisme geworden, en net als Coke brengt het voortdurend nieuwe varianten uit. In grote delen van de Moslimwereld komt de merchandising al ruim op gang. In Thailand en Indonesië lopen mensen op straat met Coca-Cola petjes en T-shirts met Bin Laden.

Maar op één punt loopt de vergelijking toch mank, hoor ik mensen zeggen. Coke heeft Pepsi als grootste concurrent op het gebied van frisdrank. Twee giganten die met steeds grotere budgetten alsmaar tegen elkaar opbieden. Dat houdt de markt levendig. En wie heeft Al-Qaeda dan? Al-Qaeda heeft Bush.

Kantklossen

2004-06-11T19:11:00.000+08:00

Planet MultiMedia 11 juni 2004

Er zijn weer twee lekken in Microsoft’s Internet Explorer ontdekt. Ik hoor mensen geeuwen. Okee, niks nieuws onder de zon, maar ditmaal zat er in het berichtje toch wel een komische noot. Of twee.

Of we maar even Explorer niet willen gebruiken, luidt het bericht zoals dat gisteren in Planet Multimedia verscheen, maar zolang willen overschakelen op wat anders. En of we meteen ook maar even e-mail-lezers die actieve HTML lezen, links willen laten liggen. Dus Pegasus of Eudora in plaats van Outlook, zeg maar. Da's hetzelfde als iedereen in Rotterdam en Den Haag even te vragen de Regio Rijnmond een paar dagen te verlaten, en te verkassen naar elders. Zeg maar, Pernis heeft een ernstig beveiligingslek, wilt U met z'n drie miljoenen even een eindje verderop gaan zitten? Geen paniek hoor, niks aan de hand verder. Wij noemen dat een virtuele massa-evacuatie.

Een dolkomisch advies, zul je bedoelen. En wat nog meer op de lachspieren werkt, is de reden. Het gaat namelijk om een behoorlijk ernstige lekkage, zeg maar maatje Zeeland februari '53, en de firma Microsoft heeft even geen tijd om een patch uit te vaardigen. "Patch" is Engels voor zandzakken, de standaardmethode waarmee de boys uit Redmond dijkdoorbraken plegen op te lossen.

Waarom Microsoft geen tijd heeft? Die zijn veel te druk bezig met iets beters dan zandzakken, namelijk Service Pack 2. Dat is Engels voor Deltawerken. Begrijp ik het goed? We laten Zeeland gewoon even onderlopen omdat we iets veel mooiers aan het bouwen zijn. Nu begrijp ik die evacuatie ook wat beter. Lachen, gieren, brullen!

Nee, dan hebben die softwarejongens in Moskou het beter begrepen. In Rusland hebben ze inmiddels beter dan wie ook door wat kapitalisme is: de markt laten bepalen wat er wel of niet gebeurt. En zo krijg je dus hacken op bestelling. Een ordinair siteje platleggen kost een paar tientjes, het serieuzere werk een paar ruggen. Microsoft zelf even uit de lucht halen is het duurst. Die zijn zo goed beschermd dat je voor een beetje aanval van kaliber bijna een ton moet neerleggen.

Bijna een ton? Die Microsoft-spullen waren toch zo lek als een mandje? Precies, daarom laat Bill 'Security is my middle name' Gates zich sinds een jaartje of zo beschermen door de firma Akamai, lijfwachten van het Internet. Alle verkeer naar de Microsoft-sites loopt over een wereldwijd netwerk van 15,000 Akamai-servers die draaien onder eh, even opzoeken, Linux.

Linux? Was dat niet de grote concurrent van Microsoft? Nu breekt me de Zeeuwse klomp! Dus wij zitten maandelijks met z'n allen met het water aan de lippen die zandzakken dicht te naaien, en de makers van Explorer zitten hoog en droog achter een stel Linux-dijken?

Sinds de Paus op 10 juni 1809 afstand deed van zijn wereldse macht om zich voortaan alleen nog maar op religie toe te leggen, ben ik geen gelover meer in wereldwijde samenzweringen, maar ik vrees toch dat ik mijn mening maar moet gaan herzien. Softwarepaus William Gates III kan kennelijk doen wat ‘ie wil, er is geen politicus die hem tot dusverre een strobreed in de weg heeft kunnen leggen.

Over die politici hoeven we het trouwens helemaal niet te hebben. Die hollen al decennia achter de feiten aan. Soms krijg ik de indruk dat de informatiemaatschappij compleet aan ze voorbij is gegaan. Europese software-patenten, de Amerikaanse Can-Spam Act (nog afgezien van de volstrekt belachelijke effectbejagnaam), pogingen tot antipywarewetten in de VS waaruit blijkt dat ze er geen snars van snappen, het zielige paniekvoetbalverhaal rond de Californische senator met haar anti-Google-mail-voorstel, onze eigen Minister Donner die het auteursrecht maar niet onder de knie krijgt, the list is endless.

Het lijkt erop dat de Heren en Dames politici bezig zijn zich de wereldse macht langzaam maar zeker te laten ontglippen. Er is een nieuwe kaste aan het ontstaan van softwarepausen die het nieuwe spelletje een stuk beter doorhebben.

Wie dat zijn? Bill III van Microsoft, Larry the Almighty van Oracle die bezig is de Amerikaanse rechters uit te leggen hoe je een markt moet definiëren, Hasso der Grösse van SAP die na het aan het licht komen van zijn besprekingen met Bill III's onderdanen nog even superieur kwam uitleggen dat een fusie met Microsoft grote consequenties zou hebben voor politici aan beide zijden van de Oceaan, maar dat hij er nu gewoon even geen zin in had.

Jorma Ollila de Communicator van Nokia gaat momenteel door een dipje dus daar horen we even heel weinig van, en John the Networker van Cisco heeft de laatste jaren zoveel wereldse koninkrijkjes veroverd, dat hij zich even afzijdig wenst te houden.

En ach, dan vergat ik bijna Steve the Jester van de Verenigde Koninkrijken van Apple en Pixar. Maar die is het stadium van sekteleider nog maar net ontgroeid en heeft nog relatief weinig volgelingen. Toch horen we daar vast nog meer van.

En wij software-Zeeuwen? Wij worden elke maand zoet gehouden met een nieuw klusje van Bill III. Zandzakken dichtnaaien. Binnenkort komt er weer zo'n patch onze kant op, let op mijn woorden. Maar dan wel zo, dat de boel een tikkeltje blijft lekken. Hoe ze dat bij Microsoft noemen? Kantklossen.

Patsers, porno en privacy

2004-05-28T19:03:00.000+08:00

Planet MultiMedia 28 mei 2004

Laatst dacht ik, kom, ik probeer weer eens een discotheekje. Jaren geleden waren die dingen niet te vermijden, daarna kwam er een periode waarin je er nog niet dood gezien wilde worden. De laatste tijd begint het weer een beetje 'in' te raken, ook dankzij de Baja Beach Club.

Al jaren timmeren die lui aan de weg, en het patroon is altijd hetzelfde. Eerst haal je de patsers binnen. Da's niet echt moeilijk - gedempte verlichting, hoge prijzen en een stelletje schaars geklede blondines doet wonderen. In hun kielzog komt dan de rest van het discopubliek. Die vergapen zich aan de patsers en aan de schaars geklede vrouwen, en kunnen dan thuis vertellen dat ze iets spannends hebben meegemaakt.

En nu is er dan de patserchip. Weer zo'n briljante ingeving. Stel je voor: we slingeren een bericht de wereld in dat we in het vervolg de portemonnee gaan vervangen door een implantaat. Iedereen zo'n chip onder de huid met een tegoed erop, vooraf betalen. Als je binnenkomt, word je geregistreerd. Bestel je iets aan de bar, dan wordt het gelijk afgeschreven. Brr. Ik durf er gif op in te nemen dat er binnen de kortste keren geen hond meer over de dansvloer komt.

Nee, dan de Baja. Die pakken zoiets heel anders aan. Ten eerste breng je het als een speciale dienst voor VIPs. VIPs is Baja's voor patsers. Omhooggevallen proleten en halve criminelen met te veel geld, en een dringende behoefte dat stuk te slaan in een discotheek, het liefst onder toeziend oog van een zwerm zwijmelende gangsterliefjes. Zeg maar een soort van Mabels, maar dan jonger.

En zo kondigden de Baja-guys laatst aan dat alleen, let wel alléén voor VIPs, beroemdheden en patsers binnenkort een onderhuidse chip beschikbaar komt. Kost bijna niks, de 125 piek die je ervoor betaalt, komen voor het grootste deel terug in de vorm van een opgeslagen begintegoed. Maar ze zijn mondjesmaat beschikbaar, om te beginnen op z'n hoogst een stuk of twintig. Briljante greep: exclusiviteit. Nog even volhouden en het klootjesvolk staat zich te verdringen om ook zo'n ding te mogen hebben.

Die chip heeft de grootte van een flinke rijstkorrel en komt onder de huid van de bovenarm. Da's de tweede briljante ingeving: kun je met je biceps flexen terwijl je betaalt. Veel van die discopatsers zijn in hun vrije tijd bodybuilders. Zo'n bovenarm ziet er dan uit als een zak met walnoten en op één daarvan zit dan een extra ribbeltje en dat is de chip. Let op mijn woorden, binnenkort komt er een speciale versie voor vrouwelijke Baja-gasten. Drie keer raden waar die straks geïmplanteerd gaan worden.

Inmiddels heeft een handjevol van Baja's stamgasten zo'n ding. Implanteren schijnt een fluitje van een cent te zijn. Het duurt een paar minuten en met wat plaatselijke verdoving voel je er niets van. Rechtstreeks vergelijkbaar met een tatoeage, denk ik dan. Straks krijg je die er gratis bij. Kun je ook nog van een afstand zien of iemand radiografisch gelabeld is.

Over privacy maken die Baja-gasten zich niet druk, want ze zijn ze er allang aan gewend dat ze in de gaten worden gehouden. Beetje kortzichtig is het wel. Uit publicaties van de radiochip-industrie bleek laatst dat bijna niemand nog de moeite neemt een einddatum in de software van zo'n ding te bouwen. Als het tegoed namelijk op is, gaat zo'n chip gewoon op passief en dan gebruikt ‘ie nauwelijks nog stroom. Wel blijft hij waarneembaar, dus je loopt nog jarenlang het risico dat je bewegingen worden geregistreerd door voorbijkomende transponders.

Spammer-truc
Volgens mij is hier sprake van een nieuw verschijnsel: anti-privacy. Privacy is voor losers. Een beetje VIP is te volgen, alleen losers blijven achter in de schaduw. Spammers maken er ook al gebruik van. Die gebruiken tegenwoordig tienduizenden hotmail-accounts tegelijk om hun rotzooi te verzenden. Eigenlijk kan dat niet, want om zo'n account te openen, moet je eerst voorbij een zogeheten Captcha-drempel. Dat zijn die gerasterde vierkantjes erin met een woord in vervormde letters. Dat woord moet je vervolgens intypen voordat je het account kunt openen. Omdat alleen mensen die vervormde letters kunnen lezen, voorkom je dat een spammer software-matig een hele hoop van die accounts tegelijk opent.

Wat doen die spammers nou? Die zetten pornosites op, zeg maar een soort Baja's op het web. Zodra iemand aanklopt, mag ‘ie binnen nadat hij het woord in het Captcha-vierkantje heeft ingetypt. Per slot van rekening moet je het een beetje exclusief houden, nietwaar? Wat de ongelukkige pornoganger niet weet, is dat dat vierkantje net gekopieerd is vanaf een hotmail- accountopeningspagina. Hij lost dus gewoon even het Captcha-probleempje van de spambaas op. En niet alleen hij: met hem, tienduizend anderen. Probleem opgelost - de spammer kan zijn verwoestende werk voortzetten met tienduizenden nieuwe emailaccounts.

En zo verwoesten we langzaam maar zeker allemaal onze eigen privacy...

De media onthoofd

2004-05-14T18:57:00.000+08:00

Planet MultiMedia 14 mei 2004

Er slingeren volgens mij inmiddels ongeveer een miljard cameraatjes rond op deze aardkloot. Inclusief zo’n 150 miljoen camerafoons dit jaar, oplopend tot 600 miljoen in 2008 (cijfers van InfoTrends), komen er binnen de kortste keren nog een paar miljard bij. Altijd al gedacht dat die dingen ons nog eens gingen opbreken, maar de manier waarop is toch weer verrassend.

Tot voor een paar decennia was het overzichtelijk. De enigen voor wie je moest uitkijken, waren de persfotografen. Dat zijn die lui die beroepsmatig hun camera op van alles richten met de bedoeling er een publieksplaatje van te maken. Geen probleem, het waren en zijn er niet veel en ze worden ook nog geacht een beroepsethiek erop na te houden.

Toen kwamen de beveiligingscamera’s. Da’s al een stuk minder overzichtelijk. Vaak staan ze verdekt opgesteld en wat je al helemaal niet weet, is wie er ergens achter een schermpje zit mee te loeren, of wat er met de opnames gebeurt, voorzover die ergens worden bewaard. Waar? Voor welk doel? En wie kan er allemaal bij? Volgens een recente rapportage van de BBC staan er wereldwijd zo’n 25 miljoen opgesteld. Kampioenen zijn de Engelsen, die permanent worden beloerd door 2,5 miljoen van die dingen. Da’s er één voor elke 20 Britten.

En nu is er het digitaaltje. Los of ingebouwd, ze zijn overal en het zijn net insecten. Ze vermenigvuldigen zich even snel, je vindt ze overal, en als je op vakantie een leuk plekje denkt te hebben gevonden, blijkt het ervan vergeven. Ze zeggen altijd dat de insecten de wereld overnemen zodra de mensheid is uitgestorven. Nou, tegen die tijd is er volgens mij voor iedere geleedpotige een digitale camera.

Maar tot die tijd zitten wij ermee. En het effect wordt nog eens behoorlijk versterkt door het internet. Nu kun je er niet alleen op rekenen dat alles en iedereen op ieder moment wordt vastgelegd, maar ook dat alles wat maar enigszins het verkondigen waard is, zijn weg naar de openbaarheid vindt. Daar kunnen Máxima en haar echtgenoot, hoeheetieookweer, over meepraten. Zeker nu de beelden van de gestolen camera van Amalia's moeder breeduit op het Internet te zien zijn.

There’s no escaping death and digital cameras. Was het niet ‘death and taxes hoor ik iemand zeggen? Nee, belastingen zijn wel te vermijden. Uitgerekend de Oranjetjes kunnen daarover meepraten: ze betalen er geen.

En wie zijn het slachtoffer van die overdaad aan camera-ogen? Dat is nu juist zo raar. Altijd gedacht dat wij dat zelf zouden zijn, dat we definitief privacy zouden inruilen voor paranoia, en permanent over onze schouder kijkend door het leven zouden moeten. Niets van dat alles, en ik denk dat ik begin te snappen waarom. Wie is er in Godsnaam geïnteresseerd in al die miljarden dagelijkse leventjes?

Nee, het voornaamste slachtoffer is de persfotografie. Vroeger was dat een vak. Je moest kunnen fotograferen en ook nog eens de gave hebben om ter plaatse te zijn als er iets noemenswaardigs gebeurt. Dat is nu definitief voorbij. Er is altijd iemand ter plaatse. Die iemand heeft altijd een camera. En de kunst van het fotograferen is ook niet meer relevant. We zijn met zovelen dat het juiste plaatje er altijd bij zit.

Tegen digitale plaatjes is in het internettijdperk geen kruid meer gewassen. Dat merken de Amerikanen nu in Irak, en dictaturen overal ter wereld. Het is zelfs zo erg dat de terroristen het onderspit dreigden te delven. Terroristen zijn namelijk de enigen die nog niet met digitaaltjes rondlopen. Mobieltjes hebben ze niet, want dan worden ze binnen de kortste keren opgespoord door de CIA en van de weeromstuit wantrouwen ze ieder digitaal apparaat. Een professioneel terrorist communiceert via postduiven.

Daarom nemen zelfs de terroristen nu in toenemende mate de camera ter hand. Osama Bin Laden kwam al eens in de zoveel tijd bovengronds, omdat daar de belichting beter was, en nu zijn ze zelfs begonnen hun terreurdaden te filmen. De camera als terreur-instrument.

Deze week is niet alleen Nick Berg onthoofd, maar ook de media. Vroeger stonden die aan de top van de publiciteitspiramide. Het nieuws werd gemaakt, de media versloegen het. Nu worden de media verslagen door het nieuws. De piramide is een kopje kleiner gemaakt door gewone mensen waarvan er altijd een paar ter plaatse zijn als er nieuws is, of door degenen die zelf het nieuws maken en het meteen maar even verslaan.

Misschien is dat ook de verklaring voor onze toenemende tolerantie jegens inbreuk op onze privacy. We laten internetproviders, spamfilteraars en virusscanners routinematig onze post lezen en denken dat het wel in orde is. Google neemt een proef met een emaildienst waarin ze nota bene elke mail doorlezen om er nog een advertentie of twee bij te plaatsen en er ontstaat een run op de beschikbare accounts. Mensen fotograferen elkaar en zodra er toevallig iemand iets spannends vastlegt, vindt het altijd zijn weg naar de publiciteit.

De enige bescherming onze privacy is de doordeweekse saaiheid van het leven. Al het andere, het nieuwswaardige, is publiek bezit. Wij zijn onze eigen media geworden. De kop is eraf.

Bèta's

2004-05-03T18:36:00.000+08:00

Planet MultiMedia 3 mei 2004

Ik benijd ze niet, die alfa’s. Sinds de komst van PC, Internet en email is de wereld een stuk technischer geworden. Zo technisch dat de eerste de beste Trosjournalist het prijsuitreikingsfeestje van de Librisjury met wat giswerk en een druk op de knop diepgaand kan bederven. Overigens bestond die jury niet alleen uit literati: hij werd nota bene voorgezeten door een van ’s lands bekendste beta’s, Ronald Plasterk. Heeft niet mogen baten. Nee, als alfa heb je het vandaag de dag niet bepaald gemakkelijk.

Behalve kennelijk in Nederland, waar het lijkt alsof alles wat naar bèta riekt het steeds moeilijker krijgt. Wiskunde-, natuurkunde- en scheikundestudenten hebben in ons kikkerlandje de kikkers zelfs verdrongen van het lijstje van met uitsterven bedreigde soorten. En op de ICT-ranglijst zakken we van de 3de naar de 8ste plaats.

Je zou bijna in complotten gaan geloven. Was die Balkenende geen pure alfa? Is hij misschien bezig de bèta's uit ons land te verjagen? Is dat vergezocht? Afgelopen jaar was wat die bèta-studenten betreft warempel zelfs een kleine opleving. Het aantal eerstejaars voor techniek en natuurwetenschappen nam ineens een beetje toe. Gelukkig had het kabinet het tijdig in de gaten en stelde men snel nog minder geld beschikbaar.

Ooit was het allemaal anders en stonden we aan de top. Techneuten en wetenschappers stonden gebroederlijk naast kaas en tulpenbollen als Nederlandse exportartikelen. Die tijd is voorbij. Nederland zakte afgelopen jaar van plaats 3 naar plaats 8 op de ICT-ranglijst die IBM en de Economist jaarlijks samenstellen. Bèta's die nu afstuderen, weten niet hoe snel ze naar de andere landen op de ranglijst moeten vertrekken.

Kansen in de techniek zijn er volop, banen liggen wereldwijd voor het oprapen. Je zou zeggen dat de hedendaagse eindexamenklantjes ondanks het falende Nederlandse overheidsbeleid massaal voor de bètastudies gaan, maar dat blijkt niet het geval. Hoe zou dat komen?

Laatst werd me duidelijk waarom. Ik kwam bij kennissen zo'n aanstaande schoolverlater tegen. Zijn moeder had me al trots verteld dat Jaap zo handig met computers en andere apparaten was. Wat ga je doen, vroeg ik. Technische Universiteit? Wiskunde? “Welnee”, zei hij, “da's voor dodo's”. Bedrijfskunde ging hij doen, want dan werd je veel sneller rijk. En dat met die computers dan, vroeg ik. Toch zonde om dat links te laten liggen?

Hij keek me aan alsof ik van een andere planeet kwam. Welke computers? “Nou jeweetwel”, zei ik, “zo'n ding met een scherm en een toetsenbord, waar je van alles mee kunt doen.” Geen blijk van herkenning. Ik zag dat ik zijn aandacht aan het kwijtraken was. Per slot van rekening was hij zeventien en had het gesprek al drie belminuten geduurd. Downloaden? Probeerde ik. Games? Chatten? Dating?

Maar het was al te laat. Hij wierp een blik op zijn mobiel, zag dat er alweer drie SMS’jes binnen waren en begon driftig te duimen.

En toen begreep ik het. Bèta's, alfa's, het zijn mensen van een voorbije generatie. PC’s, PDA’s, mobieltjes, het zijn huishoudelijke apparaten geworden. Internet is een medium, net als MTV en Idols. ICT is net zo interessant als een opleiding installatietechniek. Balkenendes voorganger en 's lands bekendste draaikont van dit moment, ex-premier en ING-comissaris Wim Kok, heeft een paar jaar geleden al de trend gezet, door publiekelijk te verklaren dat hij dacht dat een muis een soort afstandsbediening was.

En trouwens, als je voortdurend zit te downloaden, surfen en chatten, ga je toch ook geen studie Engels doen?

Vertel dat ’s lands literati maar eens. Die zijn er net aan gewend geraakt dat ze wel eens een toets moeten indrukken, om een email of een rapportje in te zien. En als echte literati hebben ze nog steeds niet geaccepteerd dat bijna alle nieuwe woorden tegenwoordig rechtstreeks uit het Engels worden geimporteerd. We spreken inmiddels geen Nederlands meer, maar Engelands.

De paar Nederlandse woorden die het Engelands nog rijk is, zijn snel uitgelegd. Zo hoorde ik laatst iemand aan een Nederlandse expat vragen wat een Oranjebal eigenlijk was, want Nederlanders in het buitenland spreken dezer dagen over niets anders?

Heel simpel, hoorde ik hem zeggen. Het is een feestje waarbij alle Nederlanders oranje kleren aantrekken en zich als bal gedragen. Aha, dacht ik. Nu begrijp ik ook ineens het idee achter het boekenbal. Kennelijk passen ook de alfa’s zich langzaam maar zeker aan. Binnenkort is er een nieuwe studierichting Engelands.

Weg met de uitvinders

2004-04-16T23:09:00.000+08:00

Planet MultiMedia 16 april 2004

Tim Berners-Lee heeft de Millenniumprize for Technology gekregen, omdat hij het World Wide Web heeft uitgevonden, en dat is terecht. Wat mij betreft verdient 'ie er een standbeeld bij ook, zij het dat we in Tims geval dan meer in de richting van iets abstracts moeten denken. Maar Tim is een uitzondering.

Die Millenniumprize - nu voor Berners-Lee - is een soort Nobelprijs, maar dan voor technologie. En niet uitgereikt door Noren, maar door Finnen. Die Finnen zaten er al jaren mee in hun maag dat een Noor de Nobelprijs had uitgevonden en dat een stel dronken Noren jaarlijks met de eer van de uitreiking ging strijken, terwijl zij machteloos aan de zijlijn bleven staan. Technologie was nog vrij, dus vandaar. En bovendien heeft Nokia naar eigen zeggen de mobiele telefoon uitgevonden, dus voor de komende jaren staat er ook nog een stel landgenoten op de nominatie. En da's mooi meegenomen.

Wat is dat toch met die uitvindersclaims? Succes heeft vele vaders. Presidentskandidaat Al Gore maakte zichzelf een paar jaar geleden onsterfelijk belachelijk door de positie als uitvinder van het internet voor zich op te eisen. De opmerking heeft hem nog lang achtervolgd. Het zou mij niet verbazen als het voorval hem niet een of twee tienden van een procentpunt heeft gekost met de presidentsverkiezingen van 2000. Met andere woorden, dan heeft Bush er zijn verkiezing aan te danken.

Een tijdje terug zat ik aan de koffie met een van de vele Direct Marketing-goeroes die Amerika rijk is. Er lopen er heel wat rond, en allemaal eisen ze een stukje van de koek op. De mijne claimde de Frequent Flyer Miles te hebben uitgevonden. Maar dat was toch die vent van American Airlines, Robert Crandall, begin jaren '80? Ja zei hij, maar ik was er ook bij betrokken hoor.

Vroeger was het makkelijker. Edison vond de gloeilamp uit en werd langzaam maar zeker schatrijk met licht. Morse vond de telegraaf uit, en het bijbehorende taaltje noemen we nog steeds Morse-code. Uitvinden was een kwestie van wegkruipen in je laboratorium, garage of hobbykelder en na lang zweten en een paar Aha-Erlebnissen kwam je naar buiten met een vondst.

Tegenwoordig ligt dat allemaal veel ingewikkelder. Alle simpele, recht-door-de-voordeur-vondsten zijn er al. Kom je nu met iets nieuws, dan moet je eerst uitleggen wat het eigenlijk is. Marketing heet dat. En wat je ook nodig hebt, is infrastructuur. Betekent dat je iets hebt uitgevonden dat niet werkt. Er moet eerst nog wat bij worden uitgevonden, als het ware.

En dan is er de 'vormfactor'. Dus als iets al is uitgevonden, dan vind je gewoon een nieuwe vormfactor uit. Da's hetzelfde ding maar dan in een andere vorm. Nokia claimt in 1981 de handtelefoon te hebben uitgevonden. De mobiele telefoon bestond al, dus dat konden ze niet claimen. Nokia maakte 'm wat lichter zodat je 'm met een hand kon vasthouden en hop, de handtelefoon was uitgevonden.

Ik heb een voorstel: we stoppen nu allemaal minimaal tien jaar met uitvinden, en gaan eerst eens rustig toepassen. Er ligt nu zoveel rotzooi in het rond dat we er zelf niet meer wijs uit kunnen. Bluetooth, WiFi, 3G, Internet, alsmaar snellere PCs. Werken doet het allemaal nog voor geen meter. Geruzie over standaards, onstabiele software en verbindingen, apparaten die niet met elkaar communiceren, het is een klerezooi.

Muziek kan allemaal gedownload vanaf het internet. Waar dan? iTunes? Alleen handig als je een iPod hebt. En dan heb je nog een zootje andere sites. Rijp en groen door elkaar, allemaal met verschillende assortimenten en abonnementsmodellen. Laatst nog zo'n WiFi-apparaat gekocht waarmee je gedownload spul op je audio en video kunt afspelen. Duurde twee weken voordat ik de zaak goed en wel aan de praat had en toen werkte het nog maar half.

Mogelijkheden te over, maar dat hoor ik nu al lang genoeg. Maak de pretenties maar eens waar, dames en heren techneuten. En tot het zo ver is, heb ik nog één uitvinding: een apparaat dat volautomatisch zware elektrische schokken uitdeelt aan iedereen die het nog in zijn hoofd haalt de woorden 'ik' en 'uitgevonden' in één zin te gebruiken. De uitvinding heb ik al gedaan; ik zit alleen nog even met de vormfactor.

En intussen gun ik die goeie ouwe Tim Berners-Lee van harte zijn prijs, plus het miljoen dat daarbij hoort. Eindelijk gerechtigheid: Tim, die al die jaren voor een normaal mensensalaris zijn goede werken heeft verricht, is nu rijker dan de meeste van hun voetstuk gevallen dotcom-miljonairs. En nu nog de vormfactor voor zijn standbeeld.

Allemaal Juliana's

2004-04-02T23:07:00.000+08:00

Planet MultiMedia 2 april 2004

Juliana wilde gewoon zijn, maar dat kon niet, want haar omgeving maakte het haar onmogelijk. In haar jeugd was ze het gewone meisje dat afgeschermd werd van de buitenwereld. Toen ze volwassen werd, leefde ze juist in een glazen kooi. Haar begrafenis was een orgie van publiek voyeurisme.

Ik weet het niet, maar ik begin te geloven dat dat voor ons allemaal gaat gelden. Vanaf pakweg de zestiger jaren leidden we een behoorlijk beschermd leven. De privacy was net uitgevonden en je werd niet op de vingers gekeken. Althans, niet openlijk. Hoe je je leven indeelde, was je eigen zaak.

Toen kwam de informatierevolutie, en alles veranderde. Computers werden krachtiger, gegevensbestanden groter. En de beheerders van die bestanden begrepen steeds beter wat je ermee kon doen. Jammer genoeg voor hen groeide dat besef ook bij het publiek. We werden allemaal privacygevoelig. Jeweetwel, dat unheimische gevoel dat je in het geniep in de gaten gehouden wordt. We kwamen massaal in opstand, en er kwamen wat nieuwe regels. Niet dat het hielp, overigens. Het gevoel bleef.

En nu is er wat anders aan de gang. Net als het Koninklijk Huis, beginnen we er ons bij neer te leggen dat op de vingers gekeken worden misschien wel vervelend wordt, maar dat er ook voordelen aan zitten.

Neem nou websurfen. Ik kan me herinneren dat er een jaar of vijf terug nog even wat gedoe was over cookies. Cookies zijn in feite kleine spionnetjes op je harde schijf. Gelukkig (of jammer genoeg?) maken ze ook het surfen wat prettiger, met name bij webpagina's waar je wat vaker terugkeert. Hetzelfde geldt voor contextgevoelige advertenties. Net als op de buis zijn advertenties op het web niet meer weg te denken, en och, als de advertenties zich aanpassen aan wat er over je bekend is, so what? Tegenwoordig valt het onder de categorie 'bonafide spyware', en hoor je er niemand meer over.

Maar het blijft niet bij surfen. Er is een trend gaande. Als we de binnenstad of grote gebouwen binnenlopen of zelfs maar een taxi nemen, staan er camera's op ons gericht. OK, zeggen we dan, omwille van de veiligheid. In het kader van die veiligheid lopen er taperecorders mee. Brrr, denken we dan, maar vooruit dan maar. Als je op het vliegtuig stapt, kijken ze ze dwars door je bagage heen en moet je door een poortje. Piept er iets, dan moet je in de criminelenhouding en word je betast. Sinds de aanslagen in Madrid is er een goede kans dat het straks op de stations ook die kant op gaat. Maar wat wil je? Bommen zijn ook maar niks.

Binnenkort wordt ieder aspect van ons gedrag, op ieder willekeurig moment, in de gaten gehouden. Dat wisten we allang. En niet alleen dat, er wordt ook nog iets mee gedaan. Dat vermoedden we al.

Maar we gaan er allemaal mee accoord. Da's nieuw

Een voorbeeldje: interactieve TV. Komt eraan. Da's handig, want dan kun je straks live uitzendingen even stilzetten als je naar de WC moet, of een grappig moment herhalen. In Amerika gebeurt dat al. Het heet de Tivo-recorder, en bijna iedereen die het ding gebruikte tijdens de Superbowl had er profijt van: je kon tot vervelens toe Janet Jackson's sterretiet bekijken. Geweldig, alleen daags erna berichtten de Tivo-boys tot in detail hoeveel mensen dat hadden gedaan, en hoe vaak. Even was er gedoe, en haastig werd er gemeld dat men echt nooit individuele gebruikers bespioneerde, heus niet. En toen werd het weer stil, want het blijft handig, zo'n Tivo.

Gisteren kondigde Google aan dat ze met een nieuwe e-mail service komt. Die belooft waanzinnig veel beter te worden dan wat er is op dit gebied. Niet alleen meer van alles, meer ruimte en grotere attachments, maar met name veel overzichtelijker opslag. Dankzij Gmail kun je straks niet alleen tienduizenden e-mailtjes bewaren, maar ze ook nog terugvinden.

Hoe ze dat doen? Door bij binnenkomst de inhoud te bekijken en te indexeren. Hebt U dat? Ze lezen mee. En niet alleen terwille van de archivering, maar ook voor de advertenties elders in je venster. Gmail wordt namelijk gratis, en da's prettig. Maar voor niets gaat de zon op, en Google moet toch ergens inkomsten vandaan krijgen, nietwaar? Google was er als de kippen bij met een woordvoerder die verklaarde dat het machines zijn die gaan meelezen in plaats van mensen. In principe, denk ik dan. Er zit geheid iemand achter de knoppen.

Nu al is bekend dat Gmail bij lancering een doorslaand succes wordt. Het gebruiksvoordeel belooft enorm te zijn, en allemaal betalen we straks de prijs in de vorm van informatie over onszelf.

De familie Oranje heeft dat al eeuwenlang door. Een publiek leven leiden heeft zijn nadelen, maar je wordt er uiteindelijk een stuk beter van. En straks worden we allemaal Juliana's.

Technosexuelen

2004-03-19T22:54:00.000+08:00

Planet MultiMedia 19 maart 2004

Soms heb je ineens een Aha-Erlebnis. Vaak ben je je niet eens ervan bewust dat je met een vraag rondliep, en ineens staart het antwoord je met neonletters aan. Waar ik mee rondliep? Vroeger had je nerds en digibeten. Een tussenvorm was er niet...

En nu? Dankzij Technosexual.org struikelde ik erover: er zijn nu talloze nieuwe mensensoorten, zoals bijvoorbeeld technoseksuelen: narcistische dandy's die niet alleen verliefd zijn op zichzelf, maar ook op hun lifestyle en de daarbij horende gadgets. De officiele definitie (die is er) vermeldt verder nog dat zij zich bewust zijn van de feminiene kant van hun karakter, en die combineren met een voorliefde voor mobieltjes, laptops en software.

Tijd voor een inventarisatie.

1 Technosexuelen
Ook wel digidandy's genoemd. Een technosexueel heeft uiteraard geen PC maar een Apple. Er zijn twee typen technosexuelen: met iPod, en zonder iPod. De laatste tref je uitsluitend aan op weg naar de winkel om er een te kopen. Een technosexueel en zijn iPod zijn onafscheidelijk; het is een functioneel en succesvol stuk electronica en dus masculien, en tegelijkertijd benadrukken de zachte, goed gedefinieerde lijnen de vrouwelijke kant van je karakter. Kan een androgyne hermafrodiet zich nog meer wensen?

2 Technocraten
Oorspronkelijk betekende dit 'zij die regeren dankzij de techniek'; nu regeren zij over de techniek. Daartoe beschikken zij over een uitgebreid assortiment. PC thuis en op het werk, mobiele telefoon, PDA - meestal een PocketPC want daar zit ook Windows op - en als het even kan ook nog een laptop. Om dit alles overzichtelijk te houden, draait er vaak ook nog een thuisnetwerk. Dat moet ook wel want de overige leden van het huishouden kunnen uiteraard ook niet zonder internet. De technocraat denkt dat zijn kinderen het Net nodig hebben als huiswerkhulp, en heeft het domweg te druk om door te hebben dat het uitsluitend dient voor Messenger en multiplayer games.

3 Chatkids
Kinderen van diverse soorten ouders: technocraten, digibeten, maakt niet uit. Echter niet van technosexuelen of nerds want die hebben geen kinderen. Chatkids komen uit school en kijken eerst of er email is, of een kameraadje op de chat. Email is altijd Hotmail, chat MSN Messenger. Linux vinden ze interessant vanwege die schattige pinguin en voor de rest zal het ze worst wezen. Velen hebben hun ouders al zover dat er een PC op de kamer staat. Met luidsprekers, vanwege de games. Voor het eten staat het volume op laag want dan word je geacht huiswerk te maken. Na het eten gaan ze op vol. Voor onderweg en voor de afwisseling is de gameboy populair. Geluksvogels hebben inmiddels een Xbox of Gamecube voor Sinterklaas of verjaardag gekregen.

4 Interactieve huisvrouwen
De moderne variant van de in Amerika alom bekende soccer mom. Heeft een (halve) baan of een aantal sociale bezigheden, en racet daar tussendoor van hot naar haar om de kinderen naar school, voetbal of andere aktiviteiten te brengen. Gebruikt internet om snel een makkelijk recept op te zoeken, en vindt het ook wel belangrijk om op de hoogte te blijven 'anders weet je helemaal niet meer wat die kids online allemaal uitvreten.' Heeft geen flauw idee hoe het allemaal werkt maar is uitstekend in staat om het te gebruiken op het moment dat het nodig is. Kortom, de digitale consument van de toekomst.

5 Coltrui-digibeten
Interessante soort, voornamelijk te vinden in stedelijke centra. De grootste bekende kolonie bevindt zich binnen de hoofdstedelijke grachtengordel. Werkt vaak bij een reclamebureau, waar het nog altijd modieus is om 'niets van computers te begrijpen' omdat je een Apple op je bureau hebt staan. Belangrijkste accessoire: een intensief gebruikte Nokia. Koketteert graag met digitale onwetendheid maar heeft voor alle zekerheid, mocht hij/zij erop worden aangevallen, een Palm op zak.

6 Notoire Nerds
Hij bestaat nog, de Notoire Nerd. Zo lang Bill Gates leeft, zal hij ook beslist niet verdwijnen. Nog steeds herkenbaar aan zijn sluike, ongekamde haar, een vale gelaatskleur en een digitaal horloge. Heeft geen vriendin en koestert stiekem een intense bewondering voor virusmakers. Omdat deze laatsten stelselmatig weigeren op posters te verschijnen, doet hij het met playmates aan de muur. Kournikova is buitengewoon populair want tevens de naam van een virus. Belangrijkste accessoire: PC of laptop. Favoriete OS is Linux. Minacht PDA's 'omdat ze niet krachtig genoeg zijn.'

7 Digibobo's
Ook zij bestaan nog, de baasjes die denken dat zij boven alle ontwikkelingen staan. Rijkelijk oververtegenwoordigd in de politiek, maar ook in besturen van ondernemingen en sportbonden. Belangrijkste accessoire: autotelefoon op de achterbank. Puurste voorbeeld vind ik altijd nog ex-premier Kok, die het anno 2000 nog amusant vond te pretenderen dat hij een muis voor een afstandsbediening aanzag. Van zijn collega Bill Clinton is bekend dat hij in zijn hele leven slechts een email heeft verstuurd. Kortgeleden bleek ook nog dat het om een demo ging: een van zijn medewerkers had hem klaargezet en Buffalo Bill hoefde alleen op 'send' te drukken. Een digibobo heeft inmiddels doorgaans wel een emailadres maar laat iedere email uitprinten door zijn persoonlijke assistente, 'zodat hij hem kan lezen.' Denkt dat 'spamfilter' een gespecialiseerd soort secretaresse is.

8 Digisauriers
Zeer vergelijkbaar met digibobo's, maar aanzienlijk laagwelstandiger: hun digibetisme komt niet voort uit eigen keuze, maar uit het feit dat ze gewoon nooit in hun leven genoeg geld hadden om het spul aan te schaffen. Snel dalende prijsniveaus voor electronische apparatuur en PC Prive-programma's bedreigen deze soort in grote delen van de wereld met uitsterven.

9 Thuistheaterslaven
Deze soort wordt zelden in het wild gesignaleerd. Beschikt over een topmodel projectie- dan wel plasma-TV met surround sound. Ik ken een exemplaar dat laatst twee tienduizenden guldens kostende buizenversterkers heeft aangeschaft 'omdat dat op kanalen 2 tot en met 5 van je zevenkanaals Dolby een warmer geluid geeft.' Is in het bezit van een onafzienbare verzameling CD's en DVD's, die stuk voor stuk via Amazon zijn aangeschaft omdat je daarvoor het huis niet uit hoeft.

10 Stadsnomaden
Deze soort is sterk in opkomst. Meestal te vinden in kenniswerkerskringen, en daarom niet aan een plek gebonden. Neemt de Windows-slogan Where do you want to go today? bijzonder letterlijk. Een laptop, uiteraard met ingebouwde WiFi, is zijn of haar onafscheidelijke metgezel en ook de mobiele telefoon, liefst 3G, is onontbeerlijk. Die laatste is meestal een exemplaar met kleurenscherm en organizer-functionaliteit. Zo niet, dan zwerft er doorgaans nog een PDA rond in de schoudertas. Thuis is er breedband en WiFi. Bij de internationale variant betekent 'thuis' steeds vaker flats in verschillende steden, uiteraard allemaal met breedband, en always on. Vraagt de baas om business class tickets want daar heb je tenminste een stopcontact in je stoel.

En nu is het nog wachten op www.citynomad.org...

MobiFines

2004-03-05T22:38:00.000+08:00

Planet MultiMedia 5 maart 2004

Eerst was er Pieper. Die schreef ooit het MobiMiles-rapport, een gratuite mengeling van gemeenplaatsen en techneutentaal rond het thema 'betalen voor mobiliteit'.

En nu is er dan het CDA. Was het puntenrijbewijs net afgeschoten omdat er een compleet nieuwe bureaucratie omheen moest worden gebouwd, komt het CDA met een smart card-variant waarop de boetes automatisch worden bijgeschreven. Minister Peijs is al om. Ik zie de bijnaam van het nieuwe kaartje al voor me: het Peijsbewijs.

Het CDA lijdt aan een ziekte die volgens mij moet die onmiddellijk de kop moet worden in gedrukt, en wel voordat hij epidemische vormen dreigt aan te nemen. En omdat ik de ontdekker ben, heb ik het recht om een naam te bedenken. Ik noem het 'MobiFines Syndrome', MFS.

De symptomen zijn heel zichtbaar. De lijders roepen bij herhaling dat een oud probleem nu eindelijk moet worden opgelost of dat ze gewoon hun zin willen krijgen, omdat het met moderne techniek heel eenvoudig is. Ze roepen dat op een zodanige manier dat je op je klompen aanvoelt dat ze geen idee hebben waarover ze praten. Om hun verhaal kracht bij te zetten, halen ze er een willekeurige bos technologieën bij. Chips, smart cards, RFIDs, WiFi en Bluetooth, er is een onafzienbare hoeveelheid materiaal om uit te putten. Probleem opgelost.

Andere symptomen liegen er niet minder om. Niet alleen komt alle mogelijke technologie onder de zon erbij kijken, ook wordt geclaimd dat alle mogelijke problemen ermee worden opgelost. Wees alert op deze combinatie: veel techniek en veel oplossingen in een adem. Hoor je zoiets als 'in een klap bouwen we met smart card-technologie een efficiënt systeem voor de uitgifte van rijbewijzen, maken we vervalsing onmogelijk met ingebouwde RFIDs, en creëren we ook nog een middel om strafpunten op te slaan in flash memory, waarbij alles gebruikervriendelijk wordt gemaakt omdat je alleen maar even langs de Bluetooth-terminal hoeft te lopen,' en er is geen twijfel meer mogelijk: wij hebben te doen met een MFS-lijder in een vergevorderd stadium.

Waar ik me druk om maak?
Om de gevolgen. Die zijn namelijk catastrofaal. De lijders zijn voornamelijk politici, en politici hebben macht. En met de MFS-symptomen, die overigens veel gelijkenis vertonen met Gil de la Tourette (plotselinge oncontroleerbare uithalen tijdens conversaties), zetten ze vaak grote groepen nerds en techneuten aan het werk. En vaak met desastreuze gevolgen.

Voorbeelden te over. Ik hoef alleen maar de recente gebeurtenissen in Duitsland rond het tolsysteem voor vrachtwagens even te noemen. Het syndroom is zelfs zo krachtig dat een totale vastloper met miljarden aan schade en tienduizenden banen op de tocht niet voldoende is voor genezing: deze week werd besloten de zaak weer met frisse tegenzin nieuw leven in te blazen.

Ook in Nederland blijven we er niet van verschoond. MobiMiles, het fraudevrije paspoort, de tolpoorten van Tineke die nog steeds als een fier monument van incompetentie boven de A12 uittorenen, MFS is onder ons. En dan nu het Peijsbewijs. In de nabije toekomst hangt ons ook nog Donners nationale identiteitskaart boven het hoofd. U bent alvast gewaarschuwd.

Is het te behandelen? MFS is heel nieuw en er is nog weinig over bekend. We weten niet hoe het wordt overgedragen, laat staan hoe besmettelijk het is. Waarschijnlijk is het overgewaaid uit Washington en is het een variant van het Pentagon-virus. Een sterke aanwijzing vormt het hoge Star Wars-gehalte van veel MFS-plannen.

Aan de symptomen kun je wel wat doen. Haal zowel technische als commerciële deskundigen er in een vroeger stadium bij, met name voordat de politieke loopgraven betrokken zijn. En zodra er meer dan twee problemen tegelijk worden opgelost met hetzelfde miljardenproject, moeten alle alarmbellen gaan rinkelen. Het zou waar kunnen zijn, maar de kans is net zo klein als het ontdekken van een miljardenfraude door een accountant.

Toch is het soms veiliger om techneuten gewoon bij MFS-lijders vandaan te houden. Dit stuit niet gauw op verzet, omdat politici van huis uit vaak technologie-avers zijn. 'En Pieper dan?' hoor ik U zeggen?
Pieper is een uitzondering, geen politicus maar een techneut die drager is van het MobiFines-syndroom. Politici, en met name ook de MFS-lijders onder hen, voelen zoiets haarfijn aan. Daarom ging het MobiMiles-rapport in de kast en jureert Pieper nu thuiswinkels.

Soms, heel soms, lossen problemen zichzelf op.

Rood reedzj

2004-02-20T22:37:00.000+08:00

Planet MultiMedia 20 februari 2004

Van de week moest ik weer eens onbedaarlijk aan Roel Pieper denken. En voor een keer was het nu eens niet aan hemzelf te danken, maar aan onze Oosterburen.

Die gingen collectief op hun snufferd met wat zo langzamerhand een olifantenkerkhof mag worden genoemd: een high-tech-tolgaarsysteem.

Tol vergaren is in principe een van de gemakkelijkste handeltjes die er bestaan. Je zet een poort met een slagboom dwars over de weg en je laat er geen kip langs voordat ze wat munten hebben afgegeven. Voeg daar nog eens bij dat moderne technologie alles tegenwoordig een stuk gemakkelijker en efficiënter maakt, en het besef rijst dat een elektronisch tolsysteem dan wel helemaal een pies-of-keek moet zijn. Iezie, als het ware. Ziehier een korte samenvatting van Piepers befaamde Mobimiles-rapport.

Overigens is dat Pieperiaans zo gek nog niet. Zo hoor ik liever de kreet 'Mobimiles' dan 'Streckenbezogene LkW-Mauterhebung'. De vraag dringt zich op of dat Toll Geschäft van die Duitsers (altijd gedacht dat dat trouwens 'dolle boel' betekende) niet daaraan ten onder gegaan is. Wie eens gaat kijken op de dienstdoende website, weet wat ik bedoel.

Het begint al met de baas van het spul. Die man heet Hans-Burghardt Ziermann, en net zoals het voorgaande heb ik dat niet verzonnen. Hans-Burghardt neemt zijn taak serieus en Duits-gründlich op, en licht de Lieber Internetnutzer gaarne in over de grondslagen van wat hem te wachten staat. Voor de gruwelijke details verwijs ik de lezer naar de website. Hier volsta ik met te vermelden dat de gebruikersservice begint met het aanhalen van Das Gesetz über die Erhebung von streckenbezogenen Gebühren für die Benutzung von Bundesautobahnen mit schweren Nutzfahrzeugen. Sei no moor.

Of het Duitse tolproject is bezweken onder de loodzware last van ontelbare vijf- of meerlettergrepige bewoordingen terwijl het met een veel lichtvoetiger Pieper-aanpak wel succesvol was geweest, zullen we wel nooit weten. Al was het alleen maar omdat Tineke Tolpoort in ons kikkerlandje die proef op de som nooit heeft aangedurfd. Het gegniffel in Den Haag was deze week dan ook luid hoorbaar geweest, als ze het niet drukker hadden gehad met de toiletten van het UWV.

Is het aftikken van een tolbedrag met behulp van een transpondertje onder de voorruit dan zo moeilijk? Hoe komt het toch dat zoiets eenvoudigs zulke onnoemelijke problemen kan opleveren dat zelfs een miljardenconsortium als Toll Collect er een klerezooi van maakt?

Softwareproblemen, zo meldt de berichtgeving. Zelf breng ik de nodige tijd in Singapore door, en daar draait de boel al jaren feilloos. Ook uit het afgelegen Trondheim hoor ik geen enkele klacht. Wat voor software is dat in Duitsland? Microsoft soms?

Dat zou een boel verklaren. De term Blue Screen of Death krijgt in combinatie met de Duitse Autobahn ineens een heel andere betekenis. Ik zie het LCD-display op mijn dashboard al voor me. 'Sie haben nicht bezahlt. Sie dürfen nicht weiterfahren. Drücke OK' geeft een geheel nieuwe invulling aan het al jaren bekende fenomeen verkeersrazernij (rood reedzj op zijn Piepers).

Persoonlijk denk ik dat het project ten onder is gegaan aan de zogeheten we-gaan-nu-alles-in-een-keer-oplossen-aanpak. In normale gevallen is dat al vragen om moeilijkheden, maar in een land als Duitsland is het ronduit dodelijk. Met meedogenloze gründlichkeit is letterlijk alle technologie die de 21ste eeuw te bieden heeft uit de kast gehaald. Transponderkastjes die niet alleen met de wegportalen communiceren maar ook de inmiddels afgelegde afstand berekenen. Wegportalen boven de weg, inductielussen erin. Daarbovenop maken ze gebruik van GPS-navigatiesatellieten en mobiele telefoonnetwerken. En o ja, natuurlijk kun je je ook via het internet aanmelden.

Alles dient om het de gebruiker zo makkelijk mogelijk te maken. Deze hoeft slechts enkele gegevens vooraf in te voeren, waaronder het aantal assen van zijn voertuig. Het aantal assen! Achszal heet dat in het Duits. Pats, weer een nieuwe dimensie! Alsof je een Eimer leeggooit!

En dan heb ik het nog niet eens over de betaalmogelijkheden. Alles onder de zon is mogelijk. Schriftelijk, automatisch, of met je tankkaart. Of op zijn Duits: Lastschriftverfahren, Guthabenkonto oder Tankkarte. Onverminderd het feit dat Internetaanmelders hun Kreditkarte kunnen trekken, natuurlijk. Had ik contanten al genoemd?

Je vraagt je toch af of we Pieper niet op een goed moment naar voren moesten schuiven. Niet voor niets noemt hij zichzelf de Vijfde Macht. Als de traditionele vier machten (wetgever, uitvoerende macht, justitie en ambtenarenapparaat) falen, dan snel Roel erbij halen. Het is maar een idee.

Rood reedzj

2004-02-20T22:30:00.000+08:00

Vetpot

2004-02-06T22:21:00.000+08:00

Planet MultiMedia 6 februari 2004

Er komt een hoop ellende op je af, tegenwoordig, met al die spam. Toch zijn er lichtpuntjes. Steeds vaker krijg ik spams zoals deze: "Suoper chacrge your lozve liyfe! Orgder your Vmiagara and Snupker Vidagtra savfely and secursely onliene. Cilalois (Suuper Vidaugra) takes affvect rigdht away and lalsts for dafys! Ebnther Heare."

Is dat goed nieuws, hoor ik iemand zeggen? Absoluut. Hier staat namelijk: "Ik ben een wanhopige spammer. Spamfilters zijn zo goed geworden dat ik mijn waren niet meer in gewone taal aan de man kan brengen. Ik ben nu uitsluitend nog aangewezen op dat minieme deel van de populatie dat 1. stom genoeg is om deze rotzooi te kopen en 2. desondanks in staat is dit koeterwaals te ontcijferen."

Het zou mij niet verbazen als het responsepercentage op dit soort mails inmiddels was gedaald tot 0.00001 procent. Dus op dit mailtje, waarvan er pakweg zo'n 50 miljoen het net hebben vervuild, hebben vijf sukkels gereageerd. Da's geen vetpot! En daarvoor moet je ook nog eens regelmatig van provider wisselen en overdag de gordijnen dicht houden.

Een van mijn favoriete bezigheden is me te verplaatsen in de persoon van zo'n sociaal onaanvaardbaar type. Dat heb ik bijvoorbeeld altijd met Nigeriaanse oplichtersspam. Ik zie dan zo'n arme misdadiger, in een of ander broeierig internetcafé in Lagos, en bedenk: "OK, ik sta op het punt zo'n Business Proposal te schrijven. CapsLock staat aan, ik zit klaar. Hoe pak ik dat aan?". Fascinerend, ik kan het iedereen aanraden. En heeft Peter R. De Vries ons niet geleerd dat je in de huid van een misdadiger moet kruipen om misdaden effectiever op te lossen?

In een baldadige bui probeer ik me voor te stellen hoe een Advanced Spamming Workshop eruit zou moeten zien. Daar komen alle belangrijke ingrediënten van een professionele spam-mailing aan de orde. Allereerst is er de tekst zelf. De titel van dit onderwerp ligt voor de hand: 'Enhance Your Pen'. Daar kunnen die jongens zich meteen in herkennen. Het motto is simpele bewoordingen en zo weinig mogelijk informatie. De CapsLock moet UIT, mijne heren!

Vervolgens de subjectregel. Hiermee komen we op het terrein van de zogenaamde 'Social Engineering'. Dit gedeelte van de workshop kan trouwens ook worden gebruikt voor de cursus 'Hoe maak ik een succesvol virus?' De kunst is, mensen het mailtje te laten openmaken. Daarna kunnen we verder met ons kwalijke werk, spammen, wormen, maakt niet uit.

Social Engineering is een kunstvorm op zich geworden. Het wordt steeds meer gebruikt, omdat Microsoft steeds meer gaten in zijn software dicht en er dus andere methoden moeten worden gevonden om een consumenten-pc binnen te komen. Er zijn drie hoofdstrategieën: niks-met-attachment, de smoes, en phishing.

Niks-met-attachment kan erg effectief zijn, zo weten we sinds MyDoom. Het idee is dat je minimale informatie, het liefst helemaal niks, in subjectregel en in de mail zelf zet. Hooguit 'Hi' of 'We konden onze boodschap hier niet kwijt'. En dan is er het attachment. Mensen zijn van nature nieuwsgierig, dus voor velen is dit gebrek aan voorinformatie meer dan genoeg reden om meteen te gaan kijken wat er dan wel in het bijgevoegde bestand te vinden is. Bingo!

De smoesmethode is heel simpel: je komt binnen met een smoesje, mensen slikken het en klikken erop. Populaire smoesjes zijn 'Account overdue', 'U dreigt geld mis te lopen' en 'Microsoft Support'. Die laatste is heel erg slim. Microsoft Support, ha! Als Microsoft-gebruiker kun je alle steun nodig die menselijkerwijs vinden is, en alleen insiders weten dat onze Bill die steun liever niet geeft. Die tientallen miljarden per jaar moeten toch ergens vandaan komen?

Phishing is van de drie methoden het gevaarlijkst. We zijn nu al ruim in het criminele circuit aangeland. Je stuurt mensen een onschuldige boodschap dat hun account op het punt staat te verlopen, of dat er even gecontroleerd moet worden of alle gegevens nog kloppen. Dit alles onder het motto van eBay, PayPal, of een grote bank zoals Citibank of HSBC. Wie doorklikt, komt terecht op een site die het evenbeeld is van de echte site van het desbetreffende bedrijf, met logo's, links en al.

Na tekst en subjectregel is er nog een belangrijk onderwerp te behandelen: 'distributie'. Wederom drie hoofdmethoden: kopen, oogsten en spread-it-yourself.

Kopen is simpel. Je spendeert vijftig piek aan een cd-tje met een paar honderd miljoen adressen waarvan de meeste waardeloos zijn. Geeft niet, er komen altijd nog enkele tientallen miljoenen ergens terecht. Vaak bestaan zulke bestanden ook uit adressen die gewoon zijn gegenereerd met een tekstgenerator. Zo iemand maakt een lijst met persoonsnamen. Kunnen voornamen zijn, of achternamen, of combinaties zoals voor- en achternaam met een punt ertussen of voorletter en achternaam aan elkaar, maakt niet uit. Volgende stap is een lijst met namen van grote bedrijven en internetproviders. Alles met alles combineren, apenstaartje ertussen en klaar is Kees.

Oogsten, of 'harvesten' want de voertaal in spamland is nog altijd Engels, is inmiddels al heel oud. Je stuurt een robot het net op en laat hem alle websites afgrazen op iets dat de syntax van een e-mailadres heeft. Idem, chatsites en discussiegroepen. Levert misschien wat minder adressen op dan de honderden miljoenen van de vorige methode, maar deze zijn tenminste allemaal actief.

Maar het gevaarlijkste is Spread-It-Yourself. Hier komen we op een terrein waar virusmakers en spammers elkaar steeds vaker tegenkomen. Je gebruikt een virus om de boodschap door te sturen aan alle adressen in het e-mailbestand van de ontvanger. Die wordt daarmee zelf de verspreider, wat het meteen een stuk moeilijker maakt om de oorspronkelijke herkomst te achterhalen.

MyDoom gebruikte een combinatie van namen genereren en zelfverspreiding: in eerste instantie werd het virus naar een gegenereerd bestand gestuurd, en vervolgens verspreidde het zich naar adressen in de bestanden van de ontvangers. En om maximale verwarring te verwekken, doet het virus ook nog eens alsof een ander wilekeurig adres uit het bestand van de ontvanger de nieuwe verzender is. Volgt U het nog?

Spam en virussen gaan steeds meer hand in hand. SoBig, Mimail, Bagle en MyDoom, allemaal hebben ze inmiddels honderden miljoenen pc's overal ter wereld klaargezet om gebruikt te worden als spamverspreiders.

Wat leert ons dit allemaal?
at de oplossing van het probleem in een andere richting gezocht moet worden dan steeds meer nieuwe en tot mislukken gedoemde wetgeving. Spam valt onder list en bedrog, en dat is al verboden. Amerikaanse politici proberen te scoren met wetten met gladde benamingen zoals CanSpam, en proberen nu ook phishing te gaan verbieden. Welja, waarom niet ook nog even een KillMurder-wet? Worden we er meteen weer aan herinnerd dat moorden nog steeds niet mag.

Europeanen wijzen naar Amerikanen omdat alle spam nog steeds door en ten behoeve van de Amerikaanse markt wordt gemaakt. En de spammers zetten hun tentjes op in Zuid-Amerika. Bijna alle MyDoom-mails in mijn inbox kwamen van Argentijnse servers.

De kern van het probleem is tweeledig: ten eerste is het vervalsen van afzendadressen zo ongeveer het gemakkelijkste wat er bestaat, en ten tweede is versturen nagenoeg gratis. Dat laatste valt op verschillende manieren aan te pakken, maar dat brengt wel ongemak met zich mee. De Koreaanse Internetprovider Daum werkt al jaren met een verzendtarief voor bulkmail. Microsoft is bezig met een softwarematige oplossing: laat de verzendende computer een berekening uitvoeren waardoor verzenden computertijd, is geld, kost. Microsoft? Ik houd mijn hart al vast. Om te beginnen gaat het jaren duren voordat iedereen het geld voor een upgrade van zijn e-mailclient heeft kunnen opbrengen, en lang voordat het zover is, heeft een virusmaker het systeem allang gekraakt.

Maar misschien ben ik te pessimistisch. En voorlopig worden spamfilters steeds beter...

Viruswaarschuwing

2004-01-23T22:03:00.000+08:00

Planet MultiMedia 23 januari 2004

Toen ik klein was, zei mijn moeder al tegen me: 'Raap dat niet op, je weet nooit waar het nog meer is geweest.' Een hoop mensen schijnen niet te beseffen dat op een bestandje klikken net zoiets is als oprapen.

Zo'n gevonden voorwerp was afgelopen week de dienstdoende virus Bagle. Een behoorlijke deceptie, dat Bagle, want met virussen als Sobig.F en Mimail.L had je nog duidelijk te maken met een opgaande lijn in professionaliteit. 'Social Engineering', noemden de deskundologen dat, waarmee ze bedoelden dat de virusmakers zichzelf vermomden als Microsoft of een credit card-maatschappij en je probeerden wijs te maken dat aanklikken goed voor je was.

En waaruit bestond die social engineering van Bagle? 'Hi.' Althans, dat was de subjectregel. In het bericht zelf stond 'Test, yep.' Dus als ik het goed begrijp, krijgen honderdduizenden mensen een e-mail getiteld 'Hi' met een boodschap 'Test, yep' en een willekeurig bestand eraan vast, dat ze vervolgens doodleuk aanklikken.

Mijn gedachten gaan onwillekeurig uit naar de Darwin-awards, die elk jaar worden uitgereikt aan degenen die zich dermate stupide hebben gedragen dat ze het menselijk ras een dienst bewijzen door zichzelf uit de genenpool te verwijderen. Inderdaad, meestal postuum.

Die Darwin had het zo gek nog niet bekeken. Voordat hij met zijn evolutietheorie kwam, dacht iedereen dat het leven van toevalligheden aan elkaar hing. 'Shit happens, and then you die.' Darwin bewees dat 'shit happens' een functie heeft, met name als selectiemechanisme om de zwakkere elementen van de aardbodem te verwijderen.

Dat zou voor die virussen ook wel eens kunnen gelden. Technologie verspreidt zich sneller dan het vermogen om er verantwoord mee om te gaan. Over een paar decennia buigen de historici zich over de opkomst van het internet, en de nuttige functie die de virusmakers daarin vervulden. Dat is tegen die tijd een erkende beroepsgroep, en er is dan een nieuwbouwwijk in Rotterdam waar de straten naar beroemde virussen zijn vernoemd. "Waar woon je?" "Kournikova Allee, en jij?" "Oh, Sobigplein."

Onze Amsterdamse wethouder Rob Oudkerk blijkt ook al te zijn geveld door een computervirus. Waarschijnlijk had-ie zijn virusscanner uitgezet omdat hij gestoord werd van de grote aantallen waarschuwingen. "Hinderlijk, elke keer als ik het Net op ga, blokkeert dat ding de boel. Uit met die handel, zo kun je toch niet fatsoenlijk surfen?" Goed gezien, Rob, ga zo door! En dat deed Rob, zodanig zelfs dat een virusbesmetting hem noopte tot het aanspreken van de gemeentelijke reparatieafdeling.

Als je dat dom vindt, is er altijd nog het Pentagon. Dit heeft een verkiezingssysteem laten bouwen dat vervolgens genadeloos is neergesabeld door een commissie die de kwaliteit ervan moest beoordelen. Temidden van vers gepubliceerde rapporten over toenemende identiteitsdiefstal en andere vormen van internetfraude kwam deze commissie tot de conclusie dat het nieuwe systeem zich wel erg makkelijk leende om gehackt te worden. Het gaat om de stemmen van honderdduizenden overzeese militairen en andere Amerikaanse burgers bij de komende presidentsverkiezingen. Het systeem blijkt volstrekt onvoldoende bescherming te bieden tegen mensen die inbreken met bijvoorbeeld valse websites ('phishing'), om stemresultaten te onderscheppen of te veranderen.

Met Florida, Bush en Gore nog vers in gedachten zou je zeggen dat zo'n Pentagon het systeem razendsnel terug naar de ontwerptafel zou sturen. Zo niet onze wakkere Amerikaanse revolverhelden. "We lusten ze rauw", zo valt de reactie van een Pentagonwoordvoerder samen te vatten, en toen hem gevraagd werd hoe ze dat dan wel zouden aanpakken, zei hij letterlijk: "Dat weet ik niet, en als ik het wel wist, zou ik het niet vertellen."

Tsja. Daar kan geen Darwin tegen op. Ook niet tegen het Homeland Security Office trouwens. Dat is een collega-dienst van het Pentagon, die verantwoordelijk is voor de interne veiligheid van de complete Verenigde Staten maar zelf hoog op de lijst van onvoldoende tegen computerinbraak beveiligde overheidsorganen staat.

Is het in Nederland beter gesteld? Een kijkje op de site van de AIVD (U weet wel, die lui van het Mabel-dossier) belooft niet veel goeds. 'Staatsgeheimen beter beveiligd', staat er trots op de binnenkomstpagina. En als je daarop klikt, vind je een verhaal over een voorschrift dat op 16 januari 2004 is aangenomen door de Ministerraad, en dat een uit 1989 daterende regeling vervangt. Het nieuwe voorschrift is een verbetering, meldt de AIVD trots. 'Iedere minister is op zijn eigen terrein [nu] zelf verantwoordelijk om de beveiliging op het vereiste niveau te brengen en te houden.'

Mooi. Stel je voor dat we voor zoiets van de AIVD afhankelijk waren. Wie dit nog niet grappig genoeg vindt, werpe nog een blik op de AIVD-spreuk onderaan de pagina. 'Per undas adversas,' staat er. Tegen de stroom op..

De humor ligt voor het oprapen op het net. Niet doen, je weet niet waar het geweest is...

Politiecommissarissennieuwjaarstoesprakentijd

2004-01-12T21:58:00.000+08:00

Planet MultiMedia 12 januari 2004

Afgelopen week heb ik alle Nieuwjaarsvoornemens in de wilgen gehangen. Ondanks de inspanningen van Stivoro ben ik niet gaan roken, ik lees nog steeds ALLE Nigeriaanse spam en ik ben ook prompt weer de kroeg in gedoken.

Daar trof ik Johan Remkes. Hij zat zichtbaar nerveus aan een borrel te nippen. “Gaan de zaken niet goed op het Ministerie?” vroeg ik. “Nog wel,” zei hij, “maar de vraag is hoe lang nog.” Niet-begrijpend keek ik hem aan. “Het is weer politiecommissarissennieuwjaarstoesprakentijd,” sprak hij met trillende stem, en sloeg de rest van zijn borrel achterover. “Er lopen er daarbuiten heel wat rond. En allemaal moeten ze elk jaar weer zo’n nieuwjaarstoespraak houden. Het is een soort Russische roulette, je weet nooit wanneer er weer eentje met scherp gaat schieten. Het journaille weet dat, dus die zitten met de blocnote in de aanslag.” En hij bestelde er nog eentje.

Ditmaal was het Korpschef Vogelzang. Heeft kennelijk over het hoofd gezien dat we met z’n allen inmiddels de schandpaal hebben afgeschaft. Je zou kunnen zeggen dat dat ooit, lang geleden, de eerste vorm van privacywetgeving is geweest. Criminelen moeten worden bestraft en als’t enigszins kan ook nog gereïntegreerd, maar dat wil nog niet zeggen dat onderweg hun mensenrechten moeten worden afgepakt.

Remkes had dit jaar geluk. In plaats van de gebruikelijke drietrapsraket-rel (“Wat vindt de Minister hiervan -is dit officiëel beleid? Zo niet, gaat U Vogelzang ontslaan? Of stelt U zelf Uw portefeuille ter beschikking?”) werd het journaille meteen afgeleid door ’s lands winkeliers, nooit te beroerd voor een populistisch standpunt of twee. Foto’s in de media? Welnee, lang niet effectief genoeg! In publiek opgestelde kooien met het tuig!

Opmerkelijk om te zien hoe overal ter wereld de privacy van gewone burgers het eerste slachtoffer is geworden van de strijd tegen misdaad en terrorisme. Het bontst maken de Amerikanen het. Bush wil van iedere vliegtuigpassagier die voet op Amerikaanse bodem zetten alle gegevens toegestuurd krijgen – boekingen, ticketdetails, credit card-transacties, the works. En dat alles onbeperkt koppelbaar met andere bestanden zoals hotelboekingen, surfgedrag, email en wat dies meer zei. Niet onbeperkt, hoor, maximaal vijftig jaar had men zo gedacht.

Niet alleen de Amerikanen hebben ons recht op een beetje integriteit in de persoonlijke levenssfeer van hun prioriteitenlijstje geschrapt. Onze eigen Minister Donner is van plan een duit in het zakje te doen met zijn plannen voor een Nationale Identificatieplicht. Op zich niet slecht dat mensen over die dingen nadenken in de wrede wereld van na 9/11, maar de terloopse wijze en mate van onnadenkendheid waarmee wordt voorbijgegaan aan de belangen van de individuele burger doet je zo nu en dan het ergste vrezen.

Toegegeven, Donner is wel een van de extremere gevallen. Hij is niet voor niets de winnaar van de Big Brother Award 2003, ondanks zware concurrentie van jongens als KPN, die er geen been in zien geheime nummers van abonnees te verkopen aan telemarketingbedrijven.

Maar zo’n Donner wordt tenminste nog in de gaten gehouden door een parlement. Over die winkeliers maak ik me meer zorgen. Kennelijk is de dadendrang-ten-koste-van-privacy bezig over te slaan van regeringen naar gewone burgers. Begrijp me goed, misdaad moet worden bestreden. En dat gaat niet altijd samen met het respecteren van privacy, of het nu misdadigers of onschuldige burgers betreft. Autoriteiten moeten dat beseffen, en anders worden ze onmiddellijk op de vingers getikt.

Althans, zo zou het moeten. In Amerika is het evenwicht compleet zoek, met dank aan Osama bin Laden. In Nederland zijn we nog niet zo ver heen, maar groepen burgers die terug willen naar de Middeleeuwen zijn een veeg teken. Doet me zelfs denken aan sommige Islamitische landen, waar stemmen opgaan om de Sharia weer in te voeren. Ook al zo’n heerlijk simpel rechtssysteem met een hoog populistisch karakter. Handen afhakken en misdadigers tentoonstellen, dat gaat goed samen.

Ministers zijn niet alleen beleidsmakers, ze hebben ook een voorbeeldfunctie. Jammer genoeg is dat idee aan Big Brother Donner niet besteed.

Creatief talent gezocht (al 30 jaar)

2003-11-22T21:50:00.000+08:00

Planet MultiMedia 22 november 2003

“Technologie is de drijfveer voor verandering.” Het is de grootst mogelijke gemeenplaats geworden. Persoonlijk denk ik eerder ‘grootst denkbare vergissing’. Niet technologie is de drijfveer, maar de manier waarop technologie wordt toegepast.

Ik herinner me nog altijd mijn eerste kennismaking met de ‘Brave New World’ van IT. Het was 1975, en een hoogleraar vertelde ons over de Wet van Moore, toen 10 jaar oud, en over de gevolgen van de vergaande miniaturisering van transistors op chips. Hij merkte op dat deze veelbelovende ontwikkelingen onze maatschappij op termijn diepgaand zouden veranderen, maar eindigde met de historische woorden: “Vanaf nu is de beperkende factor niet meer de technologie zelf, maar onze creativiteit in het vinden van toepassingen.”

Dat sneed al hout in 1975, en wordt alsmaar relevanter. De afgelopen drie decennia brachten een overvloed aan nieuwe technologieën, en een schaarste aan levensvatbare nieuwe ideeën. De uitzondering die de regel bevestigt, zijn de wilde jaren 1996-2000, die we inmiddels kennen als de dotcom boom.

Maar in die jaren gebeurde het omgekeerde. Als er één periode was waarin de sterren ideaal stonden voor iedere creatieve geest (of halve zool – de scheidslijn is dun) die met nieuwe ideeën rondliep, dan was het toen. Goede ideeën alleen zijn niet genoeg. Ze moeten worden ingebed in goede industriële ontwerpen, of levensvatbare businessmodellen. En in geduld. De doorlooptijd van ontwerp tot marktacceptatie is langer dan snelle techies denken. Een recente studie laat zien dat het gemiddelde voor consumentenproducten zo’n acht jaar bedraagt.

Dat van die acht jaar is beslist niet overdreven. Internet bestaat al sinds 1969, in de vorm van voorganger Arpanet. Email is uitgevonden door Ray Tomlinson in 1971. Maar pas een jaar of twaalf later, met de komst van internetbrowser MOSAIC, vonden Internet en email hun weg naar de massa’s. En daarna heeft het nog een jaar of vier geduurd voordat de zaak echt op gang kwam. Om weer vier jaar later krakend tot stilstand te komen, overigens.

Sindsdien lijkt het alsof creatieve geesten een bedreigde soort zijn geworden. Een tijdje terug, in een interview met Business Week, verzuchtte technologiegoeroe Nicholas Negroponte nog dat zijn grootste angst voor de toekomst bestond uit slecht design en de ondergang van innovativiteit.

Negroponte heeft gelijk. In het kielzog van de dotcomplof heerst lethargie. Tech- en telecombedrijven die de crash hebben overleefd, zien langzaam maar zeker de enorme schuldenlasten verminderen. Maar nog altijd overheerst het gevoel dat ze zich geen vergissingen kunnen veroorloven, en ze gaaan risico's en nieuwigheden zo veel mogelijk uit de weg. De dotcoms zelf zijn failliet, of opgeslorpt door grote jongens die nu op de nieuwe winkeltjes passen. Silicon Valley probeert het spookstad-imago van zich af te schudden.

De vernieuwing weer aan de macht? Gemakkelijker gezegd dan gedaan. De wereld is ingewikkelder geworden. Tomlinson had in 1971 vijf of zes uur nodig om het hele email-protocol in elkaar te knutselen dat we vandaag de dag nog steeds met zijn allen gebruiken. Hij vond het handig om mailtjes te kunnen versturen, en hij had het terrein aan zichzelf. Anno 2003 zuchten we met z’n honderden miljoenen onder de spamplaag, en zullen jarenlange overlegstructuren nodig zijn om Tomlinsons erfenis zodanig aan te passen dat spambedrog wordt ingedamd.

WiFi, ook al zo’n mooi voorbeeld. Leuke uitvinding, en onmiddellijk vormt zich een menigte die denkt dat ze de kip met de gouden eieren hebben ontdekt. Eindhoven heeft in de hele stad gratis hotspots laten aanleggen, die bijna niemand gebruikt. Hadden ze kunnen weten: een half jaar geleden berichtte Schiphol dat het daar geinstalleerde gratis netwerk op een gemiddeld moment door zo’n 12 mensen werd gebruikt. 12! Hoeveel passagiers bedient Schiphol ook alweer? 30 Miljoen op jaarbasis of zo. Need I say more?

Nog altijd denken technologiebedrijven langs de lijn van ‘build it and they will come’. Sony introduceert een spelletjesmachine-annex-netwerkcomputer-annex-TV-annex-telefoon-annex-godweetwatnogmeer en denkt dat de wereld daar een paar duizend Euro per stuk voor over heeft. Philips kondigt een hartslagmonitor aan die je in je onderbroek kunt naaien, zonder zich af te vragen wat dat nu weer toevoegt.

En dan heb ik het nog niet eens over de mobieltjesfabrikanten. Die kun je tenminste niet verwijten dat ze de geest van de creativiteit terug in de fles hebben gestopt: ze hebben hem er zelfs nooit uit zien komen. Telefoonmobiliteit brengt grenzeloze mogelijkheden mee: de gebruiker hoeft zich niet meer druk te maken om zijn locatie en kan ongehinderd genieten van alles wat de moderne communicatie te bieden heeft: praten of schrijven, spelen of werken. Het is dan ook onbegrijpelijk dat al die tienduizenden overbetaalde briljante geesten bij die toko’s zich hebben laten overvallen door SMS, de eerste vernieuwing sinds het ordinaire gesprek.

Maar goed, een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen. SMS werkt kennelijk, dus we maken een minisprongetje en vinden SMS met plaatjes uit. Sindsdien volgen de duizelingwekkende vernieuwingen elkaar razendsnel op. Een camera met 200.000 pixels, eentje met 500.000 pixels, eentje met megapixels, een draaibare camera, nee maar, TWEE camera’s.

Zal ik het nog even herhalen? Praten, schrijven, spelen en werken. En niet gebonden aan locatie. Waarom heb ik nog nooit een hoorn gezien die thuis op het toestel ligt (en meteen opgeladen wordt) en als ik hem meeneem, zich gedraagt als een mobieltje? Werken doe je met een groot scherm. Als ik een apparaat met een echt scherm openklap, een laptop, tablet of handheld, waarom moet ik me dan nog vermoeien met de vraag of ik moet WiFi-en of met mijn mobiel moet inbellen. Waarom merkt mijn mobiel dat niet vanzelf, om vervolgens geruisloos de breedste verbinding te kiezen?

Alleen Nokia laat zien dat de geest nog niet helemaal terug in de fles is. Nokia beseft donders goed dat communicatietechnologie diep ingrijpt in menselijk gedrag, en dat je eerst een paar jaar geduldig moet kijken welke ontwikkeling gedragsveranderingen teweegbrengt en versterkt. Na een mislukt experiment met een juwelentelefoon – de Vertu, ooit van gehoord? – verrijken ze de markt nu met fotolijstjes en medaillons die met MMS-telefoons communiceren, zodat je met die stomme mobiele camera’s eindelijk iets zinnigs kunt doen: een foto context geven, zoals we dat inmiddels een jaar of hondertwintig gewend zijn. En de N-Gage is een spelcomputer waarmee je op korte afstand via Bluetooth multiplayer-spelltjes kunt doen, en op tele-afstand via GPRS. Welk deel daarvan aanslaat en welke combinatie marktrijp wordt: over drie jaar zullen we het weten. Nokia waarschijnlijk ietsje eerder.

Negroponte heeft nog een lesje voor ons in petto. Bij tijd en wijle klinkt hij misschien wat somber, maar pessimistisch is-ie zeker niet. Nee, er is een wederopleving op komst. Is er hoop voor Silicon Valley, de polder of de Finse wouden? Nee, onze vriend kijkt richting India en China. Daar komen in de toekomst de nieuwe toepassingen vandaan. Wie de laatste tijd in Chennai, Mumbai of Shanghai is geweest, wereldsteden in wording waar elke maand een nieuwe wolkenkrabber wordt bijgebouwd, en waar de atmosfeer bruist van ondernemerschap en ambitie, kan dat volmondig beamen.

Patois d’Inforoute

2003-07-22T13:51:00.000+08:00

Planet MultiMedia 22 juli 2003

Je kunt er bijna de klok op gelijk zetten: eens in de drie jaar is het lachen met die Fransen.

Het begon in 1994, toen het Franse establishment, sorry het établissement, er behoorlijk de ziekte in kreeg van de toevloed aan Engelse woorden die de edele Franse taal binnensloop. Even dreigde de zaak te escaleren. Dat was begin 1994, toen de wet-Toubon, genaamd naar de toenmalige Minister van Cultuur, in de Assembleé
terechtkwam en nog dreigde te worden aangenomen ook.

De Loi Toubon bestond het om het gebruik van Engelse termen daar waar Franse alternatieven voorhanden waren, in iedere vorm van zakelijke communicatie strafbaar te stellen. Om de zaak body, pardon corps, te geven, was er een aanhangsel met maar liefst 3500 van zulke alternatieven opgesteld. De wet voorzag in boetes tot zo’n tweeduizend Euro en bij niet-betaling zelfs gevangenisstraf voor de onfortuinlijke vuilbekken.

Gelukkig werd de bouillabaisse iets minder heet gegeten dan ze werd opgediend. De wet werd aangenomen, maar zonder strafbepalingen. Bovendien werd hij uitsluitend van toepassing verklaard op regeringsstukken. Daarmee was de angel eruit, hoewel daar eerst de dreiging van een wetsontwerp in het Engelse Lagerhuis voor nodig was geweest. De hevig verontwaardigde Engelsen waren van plan bij onverdunde aanname van de wet iedere parkeerwacht in het Koninkrijk de bevoegdheid te geven een boete uit te schrijven bij het vernemen van ook maar een woord Frans.

Drie jaar later, in 1997, was het weer raak. Nu was het Internet aan de beurt, en blijkbaar was de zaak inmiddels zo belangrijk geworden dat een Minister ook al niet meer voldoende was. Nee, het was Chirac in hoogsteigen persoon die op een bijeenkomst van de Francophonie (dat is een soort Franse taal-gemenebest) in Cotonou in de Afrikaanse staat Benin een oproep deed om de Engelse invloeden op de electronische snelweg tot staan te brengen. Het woord Internet kreeg Chirac uiteraard niet over zijn lippen: hij gebruikte het woord Inforoute.

In 2000 was het weer raak. Ditmaal moest de millennium bug, dat wil zeggen de bogue de l’an deux-mille, het ontgelden. Dat van die bogue zelf bleek wel mee te vallen, dus dan kon al die mankracht die ervoor was gereserveerd meteen aan het werk om allerlei software, pardon logiciel, van nare Engelse invloeden te ontdoen.

Tsja en nu is het dan 2003 dus het kon niet uitblijven. Email is de killer app van het Internet en de Francophonie kan het uiteraard niet over zijn kant laten gaan om een zo belangrijk verschijnsel (sorry ‘fenomeen’, dat ligt dichter bij het Frans) uitsluitend in het Engels benoemd te laten. En nu is het dan officieel: email heet voortaan courriel.

Maar daarbij mag het natuurlijk niet blijven. Om Chirac terwille te zijn, volgen hieronder de consequenties voor het niet onaanzienlijke Nederlandse volksdeel dat vindt dat Frans ook in ons land te weinig aandacht krijgt.

Allereerst; ‘Email is de killer app van het Internet’, dat kan natuurlijk echt niet. Ook in onze eigen taal trouwens niet, maar daar gaat het nu even niet over. Dat wordt dus meteen ‘Le courriel ç’est l’application meurtrier de l’Inforoute’. Ah, dat klinkt meteen een stuk melodieuzer vindt U ook niet?

Overigens gaat er al een wereld voor je open als je het wat dichter bij huis zoekt. Het Nederlands stikt van de Franse woorden en vele daarvan zijn prima bruikbaar als substituut voor IT-anglicismen. ‘Surfen op het Internet gaat op het ogenblik niet want mijn software driver is corrupt’ wordt dan ‘Ik poogde laatst te navigeren over de electronische autoroute maar werd gemaltraiteerd door een gederailleerde chauffeur’. Ik hoor U denken, wat betekent dat in Godsnaam maar laten we even wel wezen: dat van die driver begreep U wel?

Een beetje creativiteit doet wonderen. Een breedbandverbinding is niets anders dan een extra brede weg waar je wat meer voor betaalt, dus dat wordt Infopéage. Mooi he? Mon ordinateur, ça roule avec l’Infopéage. Zoals Toon Hermans al zei, wat legt U liever: een ei of un oeuf? Frans is zoveel melodieuzer. Een moederbord wordt een carte-mère, een geluidskaart een carte de son, een videokaart een carte de lumière, een multi purpose kaart een carte blanche.

In plaats van aan een multimediacomputer zit ik nu aan een ordinateur son et lumière. Een draadloos toetsenbord-met-muis wordt clavier et souris sans fil, een LCD-scherm een visualisation au crystal liquide. Ah, heerlijk! Met een beetje foie gras erbij, het raam open en een buitentemperatuur van 24 graden waan je je toch meteen in Zuid-Frankrijk?

Toch laat zelfs het Frans, la plus belle langue, hier en daar nog een steekje vallen. Zo is de Franse vertaling voor website, site web, mij al jarenlang een doorn in het oog. Nee, dan het Franse alternatief voor database, base des données, klinkt dat niet ontzaglijk veel beter? En trouwens, site web valt met een beetje goede wil ook te vermijden. In plaats van bijvoorbeeld te zeggen dat deze website een must is voor de onderscheidende websurfer, kun je ook zeggen dat een véritable Infonaut zich altijd spoorslags naar Planète Son et Lumière begeeft…

Nigerianen

2003-07-19T17:05:00.000+08:00

Planet MultiMedia 19 juli 2003

Heb je geen zin om vrienden te maken en wil je er zeker van zijn dat je alleen staat in een discussie, dan is er een geheid middel: zeggen dat je pro-spam bent. Neem het op voor spammers tijdens een conversatie op een feestje, en je merkt al gauw dat het leeg wordt om je heen, zeg maar hetzelfde effect als wanneer je vroeger zei dat Pieter van Vollenhoven best wel aardig piano speelt.

Het kan nog erger. Zelfs spam kent zijn gradaties. En helemaal onderaan de ladder, ver beneden de hypotheekschuivers, penisverlengers en Viagra-dealers vind je de Nigeriaanse emailfraudeurs.

Ik moet dan ook schoorvoetend iets bekennen. Ik weet dat ik hiermee het risico loop een paria te worden en ik heb me al voorbereid op een lege sociale agenda voor de komende maanden, maar het moet eruit. Hier is-t-ie: ik ben dol op Nigeriaanse email spam.

‘Gewone’ spam wordt bij mij direct weggefilterd. Het komt in een apart directory en wordt niet meteen gewist want ik ben als de dood dat er toch onverhoopt iets interessants tussen blijkt te zitten. Kwestie van snel het lijstje doorlopen, en alsnog eruit vissen wat ik wel degelijk wil lezen. En echt waar, dat zijn bij mij onder meer de Nigerianen.

Het fenomeen staat bekend onder de naam ‘419 Scam’. Artikel 419 is de plek in het Nigeriaanse strafwetboek waarin dit soort praktijken worden verboden. Het is ook de naam van de Amerikaanse Secret Service Task Force die zich hiermee bezighoudt, en bij wie je de oplichtingspogingen kunt aangeven (419.fcd@usss.treas.gov).

Het blijft me boeien. Het is altijd hetzelfde verhaal, een paar miljoen dollar van dubieuze herkomst die op een buitenlandse bankrekening staan. Het geld hoeft alleen maar te worden opgeeeist door iemand met een Westerse bankrekening, een percentage (varierend van 25 tot een magere 10, vrekken heb je overal) mag je zelf houden, net als vijf procent voor kosten die je niet maakt, en de rest willen ze te zijner tijd graag terug. Of je mag het voor ze investeren.

Opmerkelijk is dat ze altijd afkomstig zijn van hotmail-, yahoo- of lycos-adressen maar dat je altijd verzocht wordt om contact op te nemen met een emailadres dat vaak eindigt op domeinnamen als consultant.com, presidency.com of Arabia.com. Wie er op ingaat, loopt binnen de kortste keren tegen kleine probleempjes op die ‘geringe’ stortingen vereisen, eerst een paar duizend maar snel oplopend. Ook wordt steevast om briefpapier en bankrekeningnummers gevraagd, die vervolgens worden gebruikt om de betreffende rekeningen leeg te roven.

Voor de fijnproever zijn er drie varianten. Je hebt de hoge ambtenaar, die omhoog zit met het restant van een kunstmatig opgehoogde factuur. Hij heeft onveranderlijk Dr voor zijn naam staan, ter illustratie van het feit dat hij goudeerlijk is. Hoe zich dat verdraagt met de twintig miljoen aan smeergeld waar-ie bovenop zit, vermeldt het verhaal meestal niet.

Dan is er de zaakwaarnemer van de bij een betreurenswaardig ongeluk omgekomen zakenman. Meestal gaat het om iemand van een oliemaatschappij met een leuk spaarcentje in het buitenland (miljoen of tien) dat door een familielid moet worden opgeeist. Zijn naam wordt niet genoemd maar verderop blijkt dat hij toevallig exact dezelfde achternaam heeft als ik, de geadresseerde. Geweldig om er op die manier achter te komen dat er heel wat Birkens in de Nigeriaanse olie werken. Jammer dat ze allemaal zo verschrikkelijk onvoorzichtig zijn, getuige hun onveranderlijk voortijdige verscheiden.

Maar het meest geniet ik als ik word aangeschreven door een Afrikaanse prinses, of door een naast familielid van een wereldberoemde dictator. Laatst nog kreeg ik een mail van Linda Kabila, de weduwe van de Kabila die Congo zo effectief de vernieling in heeft gedraaid. En een tijdje terug nam Mariam Sese-Seko contact met me op, de weduwe van Mobutu Sese-Seko, ook al beslist niet de minste.

Het zijn niet alleen de verhalen die tot mijn verbeelding werken. Het is inmiddels zo’n wijdverspreide industrie geworden, dat ik me afvraag of hier inmiddels niet een hele wetenschap achter zit. Werkt het vastzetten van de Caps Lock responsverhogend, of stond-ie gewoon ooit per ongeluk aan op de allereerste oer-email? Is er onderzoek gedaan naar het optimale aantal taalfouten om maximaal medelijden te wekken? Zit er een statisticus met misdadige inborst responspercentages te analyseren om te kijken wat het effect is van kleine wijzigingen in de aanpak? Bestaan er uberhaupt statistici met een misdadige inborst?

Je kunt je trouwens afvragen of het nog steeds allemaal Nigerianen zijn. Als je de emails mag geloven, is dat allang niet meer zo. Sierra Leone, Benin, Congo figureren allemaal als couleur locale. Laatst kreeg ik er zelfs een van een Maleisische mevrouw, de weduwe van iemand die bij de Maleisische Ambassade in Zuid-Afrika had gewerkt. En waarschijnlijk niet als portier, want na zijn dood restte er een spaarpotje van 27,6 miljoen dollar.

En dan is er de subjectregel. Ook hier twee scholen, hoofd- versus kleine letters, waarbij de Caps Lock-school duidelijk in de meerderheid is. Het aantal titels is beperkt. Met ‘Assistance’, ‘Proposal’ of ‘Business Proposal’en ‘Attention’ heb je het wel zo’n beetje gehad, al dan niet vergezeld van ‘Urgent’. Alleen de Maleisische weduwe week drastisch af: die trok mijn aandacht met de subjectregel ‘Good Day’.

Soms probeer ik me voor te stellen van waaruit die mails worden verstuurd. Is het een broeierig internetcafe in Lagos, waar een doodsbange knul die toevallig drie woorden Engels spreekt voor een aalmoes teksten zit in te tikken, die hem in het Nigeriaans worden aangereikt door meedogenloze bendeleden? Of is het een gewone kantoorfrik, met een paar oer-emails die eindeloos worden gebruikt en hergebruikt? Hij zit achter zijn bureau en verzamelt verzendlijsten, plakt en knipt, hooguit een andere naam als afzender en dan ‘send’? En waar komen die oer-emails dan vandaan?

Hoe het ook zij, het heeft er alle schijn van dat hier inmiddels een bloeiende en internationale tak van industrie is ontstaan. Ooit was het kleinschalig en ging het om een enkele fax per jaar. Ik kan me nog herinneren wanneer ik de eerste ontving. Dat was in 1990. Inmiddels ontvang ik gemiddeld een email per week, dus je mag raden naar het totale aantal: dat gaat waarschijnlijk om miljoenen. Overigens heeft de bloei van deze industrietak in de Verenigde Staten al aanleiding gegeven tot een nieuwe hobby: ‘419 baiting’, ofwel Nigeriaantje pesten. Er zijn inmiddels honderden websites die verslag doen van hilarische correspondenties die ontstonden door de meest absurde antwoordmails terug te sturen. Naar het schijnt, krijg je altijd serieus antwoord, en duurt het behoorlijk lang voordat ze doorkrijgen dat ze in het ootje worden genoemen. Voor de liefhebber onder andere: www.scamorama.com, www.fattibastardo.com, www.thespamletters.com, en wat mij betreft de mooiste van allemaal, www.savannahsays.com/kizombe.htm.

Begrijp me goed, eigenlijk is het niets om over te lachen, maar gewoon puur triest. Bijna dagelijks wordt bij argeloze sukkels enorm menselijk leed veroorzaakt. Kortgeleden was er nog een schrijnend geval in California. Het ging om een secretaresse bij een advocatenkantoor, die daar twintig jaar lang onberispelijk had gefunctioneerd. Zij tuinde erin en liet zich zo sterk meezuigen dat ze uiteindelijk de bankrekening met klantengelden, waar ze toegang toe had, meer dan vier miljoen dollar lichter maakte. Een grote schadepost voor het kantoor en een verwoest mensenleven waren het gevolg.

Maar ik blijf ermee lachen. Ook al tuint er op den duur niemand meer in, de Nigeriaanse mafia blijft tenminste een aandachtige lezer rijk.

Werelddorpsomroeper

2003-06-21T16:59:00.000+08:00

Planet MultiMedia 21 juni 2003

McKinsey is weer in de publiciteit, met een high profile opdracht en dito slachtoffer: de publieke omroep. De 'slagers' van McKinsey worden er altijd bijgehaald als er iets moet gebeuren wat iedereen allang wist, maar niemand in gang durft te zetten.

In dit geval moet de publieke omroep bezuinigen. Een van de eerste slachtoffers kwam de afgelopen weken over het voetlicht: de Wereldomroep. Die kan met zo'n 80 procent worden afgeslankt, vinden ze bij McKinsey.

Over het voortbestaan van die Wereldomroep verbaas ik me al een tijdje. Hun raison d'etre is het bereiken van 'Nederlanders in den vreemde'. Verstoken van normale toegang tot het Nederlandse nieuws, Nederlandse cultuur, nieuwe haring en witte asperges, placht de Wereldomroep voor expats hun enige realtime band te zijn met het geliefde vaderland.

En wat zijn de tijden veranderd. Er is bijna geen land meer op aarde waar Internettoegang niet overal verkrijgbaar is. In veel gevallen nog breedband ook, vaak goedkoper en meer verspreid dan in Nederland. Het beeld van de geisoleerde
expatgemeenschap die op gezette tijden bij elkaar komt en een traantje wegpinkt bij de gedachte aan het verre vaderland behoort voorgoed tot het verleden. Nog los van het feit dat de koloniale tijd voorbij is en mensen sowieso veel beter geintegreerd zijn in de samenleving waarin ze zich bevinden, heeft internet een ware revolutie tweeggebracht in de contacten met 'thuis'.

Zelf werk ik met grote regelmaat in kantoren in Oost-Azie, van Singapore tot Seoul en van Bangkok tot Osaka. Als ik alleen zit te werken, heb ik als vanouds de radio aan. En altijd op Radio 1, met continu 'nieuws en actualiteiten van radio en TV' -
Nederlandse aktualiteiten, welteverstaan. Gewoon kwestie van aanklikken van een linkje op www.omroep.nl.

Via e-mail ontvang ik dagelijks de samenvatting van Kranten.com. Als NRC-abonnee heb ik volledig toegang tot de site van NRC.nl. Als er iets spectaculairs gebeurt in Nederland terwijl ik in den vreemde ben, is een tripje naar - opnieuw - omroep.nl voldoende om even het laatste journaal te bekijken. Weliswaar niet live, zoals de radioprogramma's, maar kort na de uitzending.

En geloof me, met de combinatie van Kranten.com, Omroep.nl en natuurlijke de onvolprezen nieuwsbrief van Planet Multimedia (zo goed, redactie?) ontgaat je vrij weinig van wat er in Nederland gebeurt.

Contact met de familie? Messenger brengt uitkomst. Je kunt zelfs met elkaar praten. De geluidskwaliteit is niet optimaal en de verbindingen willen niet altijd tot stand komen, maar kun je elkaar niet horen dan is er nog altijd de schriftelijke realtime communicatie. Maak je foto's, dan kunnen je familieleden ze sneller zien dan vroeger toen je thuis was. Moest je een paar jaar geleden eerst nog naar de ontwikkelcentrale zodra het rolletje vol was, nu download je ze onmiddellijk vanuit je digitale camera naar je PC en verstuur je ze prompt naar wie ze wil zien - ook als dat tienduizend kilometer ver weg is.

Al die ontwikkelingen hebben een radicale verandering teweeggebracht in het gedrag van de gemiddelde expatkolonie. Ten eerste: die bestaan bijna niet meer, althans niet meer in de oude vorm. Mensen kunnen in de privekring zo gemakkelijk met het thuisfront communiceren dat ze niet zo sterk meer samenklitten met hun plaatselijke mede-landers als vroeger het geval was. En in de tweede plaats is men veel minder geisoleerd ten opzichte van de thuiscultuur, waardoor de nostalgie ten opzichte van die cultuur minder grote vormen aanneemt.

Weliswaar zijn Koninginnedagbijeenkomsten, haringparty's, Sinterklaasfeesten en andere hoogtepunten van de Nederlandse cultuur waarvan ze in het buitenland nog nooit gehoord hebben, nog steeds belangrijk voor de Nederlandse expat. Maar buiten die gelegenheden is het contact met het vaderland steeds meer een natuurlijk onderdeel geworden van het dagelijks leven.

Heeft de Wereldomroep met zijn dagelijkse kortegolfuitzendingen naar ver verwijderde werelddelen dan nog uberhaupt een functie? Ja, maar niet meer in de mate waarin dat vroeger het geval was.

Ten eerste zijn daar de diverse websites, o.a. RNW.nl, Wereldexpat.nl en Wereldkids.nl. Die eerste laat overigens voortreffelijk zien wat de kern van het probleem is: een prominente plaats wordt ingenomen door Nederlands nieuws en wie dit gedeelte van de site bekijkt, vraagt zich af wat het onderscheidende verschil is met zo ongeveer iedere website met Nederlandse nieuwscompilaties.

Wereldexpat.nl snijdt nog het meeste hout. De site behandelt onderwerpen die specifiek gericht zijn op het leven van de Nederlander in het buitenland, van visumperikelen en de problemen met het terug naar Nederland brengen van een in den vreemde verworven echtgenote, tot alledaagse zaken als kinderopvang en woninginrichting. Een greep uit de voorpagina-artikelen: een verhaal van ene Martine over het omgaan met een voor lokalen moeilijk uitspreekbare voornaam, een artikeltje over 'Op wereldreis met kinderen' en een artikel over de Islam door een Nederlandse bril.

Daarnaast biedt Wereldexpat.nl nog een bulletinboard waar expats hun ervaringen kunnen uitwisselen of prangende vragen beantwoord kunnen krijgen. En Wereldkids.nl is zoals de naam al doet vermoeden, een special hoekje voor kinderen in den vreemde.

En die radiouitzendingen dan? Die zijn nog steeds relevant voor een snel kleiner wordende groep van expats die op bijzonder geisoleerde plekken leven, waar zelfs het internet zijn tentakels niet heeft uitgestrekt. Dat zijn grofweg twee soorten plekken: geisoleerde gebieden diep in the middle of nowhere, in hooggebergtes, woestijnen of jungles, waar zelfs telefoonlijnen zeldzaam zijn en onbetrouwbaar; en landen waar actieve censuur wordt toegepast en nettoegang soms zelfs verboden is, zoals bijvoorbeeld in Noord-Korea. In het Afghanistan van de Talibaan stond op Internetgebruik zelfs de doodstraf.

Dat dergelijke plekken steeds zeldzamers worden, blijkt uit een paar recente ervaringen. Zo ga ik regelmatig naar China, dat bekend staat om zijn censuur, vrijheidsbeperkingen en actieve blokkade van websites die het regime een doorn in
het oog zijn. Desalniettemin is het me nog nooit ofte nimmer overkomen dat een Nederlandse nieuwssite niet toegankelijk was. Kennelijk wordt het Nederlandse nieuws niet als gevaarlijk ervaren voor de Chinese Communistische Partij.

En dan is er de kennis die in Sarawak woont, een junglegebied in Oost-Maleisie op het eiland Borneo. Telefoonlijnen zijn er wat minder handig dus daarom heeft bijna het hele dorp tegenwoordig wifi, dat was een stuk makkelijker...

Blijft over een klein groepje mensen dat nog steeds behoefte heeft aan kortegolfnieuws uit Nederland, om niet geheel verstoken te zijn. De Wereldomroep brengt dat nieuws onopvallend naar het buitenland, zoals ze dat zelf noemen: 'share,
don't shout'. Het aantal expats waarvoor dat geldt, is klein en slinkt snel. Het is geen rechtvaardiging voor de vele tientallen miljoenen die er nu aan worden uitgegeven.

De Wereldomroep zou er goed aan doen om zich te concentreren om meer moderne methoden 'to share and not shout'. Concentratie op nieuwsvoorziening via online-media en uitbouw van de websites tot plekken die echt iets toevoegen aan het expat-bestaan vormen de enige garantie voor bestaan op langere termijn. Verzet men zich daartegen, dan worden drastische ingrepen nog even uitgesteld waarna deze eerbiedwaardige club geheel van het toneel verdwijnt.

Sex, Lies en Videotapes

2003-05-31T16:53:00.000+08:00

Planet MultiMedia 31 mei 2003

Een alledaags gesprekje over de mogelijke dreiging van een mogelijke bomaanslag leidde in Singapore tot een SMS-explosie en blinde paniek. En je kunt hier in Singapore nu al je gangen via SMS en hwet web laten opslaan. Een veeg teken des tijds?

Van de week weer een berichtje aangetroffen dat al mijn vooroordelen bevestigde: het aantal breedband Internet-aansluitingen is rechtstreeks evenredig met het het downloaden van internetporno, en van muziek- en videoclips. Geweldig bericht, vooral dat detail van de Italiaanse achterstand op het gebied van breedband. In die machocultuur met al die schaars geklede knappe dames hebben ze kennelijk minder behoefte aan virtuele attractie.

Nog zo'n bericht dat me onweerstaanbaar op de lachspieren werkt: de helft van alle e-mailverkeer bestaat uit spam, en de Amerikaanse Federal Trade Commission (FTC) is er nu achter gekomen dat spam op zijn gunstigst misleidende reclame bevat en in de veel gevallen zelfs gewoon oplichtingspraktijken.

De FTC had daar een maanden durende studie voor nodig, dus het zit er dik in dat de hooggeplaatste bazen van deze instelling tot het type behoren dat zijn e-mail door een secretaresse laat uitprinten alvorens het te lezen. Die secretaresse is kennelijk de enige daar die de inbox ziet, dus die wist binnen een dag waar haar bazen eindeloos lang en een consultantsbudget van een paar honderdduizend dollar voor nodig hadden. Maar dit terzijde.

Al met al levert het een ontluisterend beeld op van de opkomst van het internet. Driekwart van de wereldwijde onliners belt in en besteedt het grootste deel van zijn tijd aan het downloaden en vernietigen van spam. De rest heeft breedband, haalt zijn spam razendsnel binnen en is het dus zo kwijt, en vult de vrijgekomen tijd met porno, muziek en video's. Sex, lies en videotapes, met andere woorden. Soms verandert er minder dan je denkt.

Ik wil niet al te pessimistisch lijken, maar de grootste opstekers voor het internet vallen samen met de grootste rampen voor de offline-wereld. De kans op een wereldwijde recessie is achtereenvolgens vergroot door de oorlog in Irak en de SARS-epidemie in Azie. Luchtvaartmaatschappijen, de horeca-sector, de internationale handel, allemaal balanceren ze op de rand van de afgrond doordat mensen de deur niet meer uit durven uit angst voor oorlog en virussen.

In tegenstelling tot de offline-wereld gedijt het Internet dankzij al deze rampspoed. Nieuwssites scoorden recordaantallen bezoekers tijdens het oorlogsgeweld in Irak. In Hong Kong, het zwaarst getroffen door de SARS-epidemie, exploderen de online-verkopen. Die zijn ten opzichte van vorig jaar met maar liefst 60 procent gestegen, zo meldt ons Business Week.

Sars beinvloedt niet alleen het online aankoopgedrag. Zo biedt een firma in Singapore sinds enige dagen een nieuwe dienst aan, die je in staat stelt om in geval van nood na te gaan waar je de laatste tijd bent geweest. De dienst werkt via SMS. Het idee is dat je iedere keer als je op het punt staat ergens naar binnen te gaan, of een afspraak hebt, een SMS stuurt naar een vast nummer. Het systeem registreert afzender, tijdstip en de postcode van waaruit de SMS wordt verzonden, en slaat dat op in een database.

Desgewenst kan het SMSje nog een tekst bevatten, zoals de naam van degene met wie je een afspraak hebt. De gebruiker krijgt een password en kan via een website zijn eigen gangen nagaan. En als-ie Sars krijgt, kan hij het password aan de Singaporese authoriteiten geven om al zijn contacten te traceren. Dat gebeurt nu ook, maar kost heel wat meer moeite dan wanneer je zo'n SMS-logboek overlegt. Good citizenship, noemen ze dat dan in Singapore.

SMS is overigens een verhaal apart in dit verband. Singapore is volledig SMS-verslaafd, en als gevolg daarvan verspreidt ieder bericht zich niet meer als het spreekwoordelijke lopend vuurtje, maar als een vuurwerkexplosie.

Hoe krachtig dit effect is, bleek enige maanden geleden toen een populaire uitgaansplek in de stad, Holland Village, ontruimd moest worden vanwege de plotselinge dreiging van een terroristische aanslag. Het gebied werd afgezet, en tientallen winkels en meer dan honderd restaurants en andere uitgaansgelegenheden zaten een dag lang zonder klanten. De oorzaak? Een twintigjarige jongen had in Holland Village twee meisjes horen kletsen over het gevaar van bomaanslagen, abusievelijk verstaan dat er daadwerkelijk een dreiging was en dat vervolgens in een SMSje aan een vriend doorgeseind. Een cascade van SMSjes was het gevolg, en de paniek een feit.

Toen er hoegenaamd niets aan de hand bleek, heeft de Singaporese politie een diepgaand onderzoek ingesteld naar de oorzaak van de paniek, en in totaal twaalfduizend (!) SMS-berichten getraceerd naar 'patient zero'. De stakker is er met een waarschuwing afgekomen. En tot op de dag van vandaag is een deel van Holland Village afgesloten voor het verkeer.

Er valt een hoop te leren van zo'n paniekgeval. Ten eerste, dat nieuwe communicatiemiddelen niet gedragveranderend werken, maar bepaalde soorten gedrag wel sterk kunnen uitvergroten. Een paar tieners die elkaar influisteren dat er wel eens ergens een bom zou kunnen liggen, is kennelijk voldoende om een wereldstad in rep en roer te brengen.

De opkomst van breedbandverbindingen heeft klaarblijkelijk een enorme impuls gegeven aan de porno-industrie. En zou dat overigens ook kunnen doen voor de muziekindustrie, ware het niet dat ze platenbazen kennelijk minder intelligent zijn dan pornobazen, maar dit terzijde.

En ten tweede, dat privacy een steeds belangrijker gegeven wordt in een wereld van online communicatiemiddelen. Meer en meer aspecten van ons dagelijks leven komen terecht in computers, waar alles vervolgens routinematig wordt opgeslagen. Berichten, de plekken van waaruit ze worden verstuurd, de tijdstippen waarop het gebeurde, alles komt terecht in databases die weliswaar niet voort dat doel worden aangehouden, maar wel bijzonder bruikbaar zijn om je gangen na te gaan.

Het Amerikaanse Pentagon is bezig met een systeem waarin niet alleen zaken als telefoongesprekken, SMSjes, emails en surfgedrag worden opgeslagen en geanalyseerd, maar ook opnamen van beveiligingscamera's en spionagesatellieten. De baas ervan is ene Admiraal Poindexter, die we nog kennen van de Iran Contra-affaire als de kwade genius achter Oliver North. In opdracht van deze Poindexter wordt door het DARPA, de research-arm van het Pentagon, nu software ontwikkeld waarmee je met zaken als gezichtsstructuur en manier van bewegen op afstand iemands identiteit kunt vaststellen.

Total Internet Awareness heette het systeem, totdat er teveel protesten kwamen. Geen nood, zei Poindexter, wij luisteren naar kritiek dus vanaf nu noemen we het "Terrorist-Related Internet Awareness..."

Gegevensopslag en manieren om van die gegevens op enorme schaal gebruik te maken, zijn op het ogenblik voorwerp van spectaculaire ontwikkelingen. Privacy wordt het belangrijkste mensenrecht van de 21ste eeuw.

En sex, lies en videotapes blijven boeien.

Axis of Evil Email, deel II

2003-05-10T16:47:00.000+08:00

Planet MultiMedia 10 mei 2003

De opkomst van Internet is het meest overbelichte, meest onderschatte, en slechtst begrepen verschijnsel in onze moderne historie. De totale gekte van de dotcom boom, de desillusie van de dotcom bust, en de razendsnelle opkomst van het medium en alle bijbehorende gadgets tarten iedere beschrijving. Maar wat is nu werkelijk de impact op ons dagelijks leven?

Als ik voor mezelf spreek: enorm. Ik kan me niet meer voorstellen hoe mijn leven eruit zou zien zonder enige vorm van online access, mobiel dan wel niet-mobiel. Twee weken geleden was ik door omstandigheden een paar dagen verstoken van internettoegang. Afgelegen vakantiehuis in de Schotse Hooglanden met zowaar een ISDN telefoonlijn – en natuurlijk nergens in de omtrek een ISDN-modem te bekennen. Na vier dagen begon ik ontwenningsverschijnselen te vertonen. Peinzend staren naar een werkloze laptop, sterk verminderde koffieconsumptie, overdosis buitenlucht, kortom allemaal bijzonder zorgwekkende ontwikkelingen. Gelukkig was de vakantie snel voorbij. Het is nu twee weken geleden maar ik heb er geloof ik geen blijvende verschijnselen aan overgehouden.

Je zou bijna vergeten dat er ook nog mensen zijn aan wie al die invloeden volstrekt voorbij gaan. Van de bouwvakker zonder thuis-PC tot de fabrieksdirecteur die zijn secretaresse zijn e-mails laat uitprinten, offline-types vind je in alle lagen van de bevolking.

Wat je ook bijna over het hoofd zou zien in al het publicitaire geweld, is dat het daarbij gaat om aanzienlijke aantallen. Zo werd een paar weken geleden een studie gepubliceerd vanuit het epicentrum van de internetgekte, Amerika. Maar liefst 42% van de Amerikanen zegt het Internet niet of nauwelijks te gebruiken. Aardig om te zien trouwens dat bijna de helft daarvan bestaat uit Bill Gates-slachtoffers: ooit online geweest maar de zaak crashte en die ervaring was zodanig traumatisch dat het er sindsdien niet meer van gekomen is.

Maar vergis je niet: 24% was nog nooit online geweest, en was vast van plan dat voorlopig zo te houden. Het wachten is op de eerste marketer die met producten komt die speciaal gericht zijn op deze interessante, moeilijk te benaderen doelgroep. Wederopleving van de huis-aan-huis-encyclopedieverkoper?

De boodschapper van deze resultaten is overigens een interessante club: het Pew Research Center. Pew is zo’n typisch Amerikaanse denktank, en een vast onderdeel van hun activiteiten is het Pew Internet Project, een continue stroom publicaties over alles en nog wat dat te maken heeft met attitudes op en rons het Internet.

Maar Pew doet ook nog andere dingen, en een daarvan is het Pew Global Attitudes Project. Ook hier een stroom van studies en onderzoeksrapporten, 44 in totaal, gebaseerd op een panel van 38.000 respondenten, over de manier waarop mensen over de gehele wereld tegen diezelfde wereld aankijken. De resultaten worden per land gerapporteerd, en gaan over een veelheid van onderwerpen, van tevredenheid over het eigen bestaan tot de houding tegenover de Verenigde Staten.

Het aardige is nu dat de mensen van Pew Attitudes kennelijk niet praten met de Pew Internet Guys. En dat is jammer, want een stukje kruisbestuiving levert vaak verrassende resultaten op. Met de onsterfelijke opmerking van Gerard Cox in zijn ‘Polleke de Wielrenner’-conference in het hoofd (“Awel, dan zelf maar gepiest”) dan zelf maar het statistisch gereedschap ter hand genomen.

Pews resultaten per land kun je namelijk wegen met de internetpenetratiecijfers van diezelfde landen. En dan vind je een aantal aardige dingen.

Een daarvan is de mate van tevredenheid met je eigen bestaan. Pew splitst dit uit naar je eigen leven, je land, en de wereld als geheel. In landen met hoge internetpenetraties zijn mensen significant meer tevreden met hun eigen bestaan. De correlatie is opmerkelijk; ook opmerkelijk is dat die correlatie minder sterk wordt als je mensen vervolgens vraagt naar hun mate van tevredenheid met hun eigen land. Nog steeds positief, maar duidelijk minder sterk. Helemaal afwezig is de relatie met tevredenheid over de wereld als geheel.

Met andere woorden, een meer Inernet-minded bevolking heeft de neiging tot meer tevredenheid en dan met name over het eigen bestaan. Dit wordt bevestigd door al even duidelijke correlaties tussen internetpentratie en zaken als job satisfaction, huishoudinkomen en – in iets mindere mate – gezinsleven.

Dat laatste is ook interessant: hoewel minder sterk, is er nog steeds een positieve correlatie tussen de mate van internettoegang en een gelukkig gezinsleven. Tot zover de theorie dat internet een negatieve invloed heeft op de sociale interactie met de mensen in je directe omgeving.

Pew meet ook ’s werelds houding ten opzichte van de Verenigde Staten. Daarin zit trouwens een overwegend negatieve trend, wellicht beinvloed door de ontwikkeling rond Irak, die in volle gang waren in de periode waarin de metingen werden verricht (het afgeopen halfjaar). De relatie met internettoegang interesseert mij bovenmatig, want de VS zijn nu eenmaal met kop en schouders leider van de Axis of Evil Email. Vrijwel alles wat vies, voos en vulgair is in je emailbox, komt daar vandaan. Daar hoef je geen statistische methodes op los te laten.

De bevolking in landen met een hoge mate van internetttoegang kijkt beduidend positiever tegen de Amerikaanse popular culture aan (hiermee bedoelt Pew muziek, film, theater etc.). De correlatie is erg sterk: kennelijk draagt Internet niet alleen voornamelijk de Amerikaanse cultuur uit, maar wordt dat door de consumenten van die cultuur nog positief gewaardeerd ook. Het lijkt erop dat het Internet goed functioneert als reclamemedium voor Amerikaanse entertainment-producten.

Nog interessanter is dat het precies andersom ligt met de houding tegenover de Amerikaanse bedrijfscultuur. Hoe meer internettoegang, hoe negatiever men over het Amerikaanse bedrijfsleven denkt. Daarvoor zijn verschillende oorzaken te bedenken. Voor de hand liggende is alle recente publiciteit rond Enron, WorldCom en soortgelijke schandalen. Maar ook zou het kunnen liggen aan de indruk die opstijgt uit je emailbox. Als je die serieus neemt, bestaat het Amerikaanse bedrijfsleven uit bedrijven die zich uitsluitend bezighouden met dubieuze producten die betrekking hebben op seksuele prestaties. Een van de twee, of allebei? Wie weet. Wanneer staat de eerste onderzoeker eens op die hierover wat wetenswaardigs publiceert?

Tot slot nog iets dat betrekking heeft op het Internet zelf: mensen in landen met meer internettoegang kijken negatiever aan tegen de media. Dat kunnen de grote mediaconcerns in hun zak steken.

Een internet-jaar is een maand in de werkelijke wereld. Dat maakt Internet het medium van de verlengingen, maar dat bleek al uit de Amerikaanse spam in onze emailbox.

Axis of Email

2003-03-21T16:31:00.000+08:00

Planet MultiMedia 21 maart 2003

Eigenlijk ben ik behoorlijk jaloers op George W. Bush. Ik bedoel, hij hoeft maar één keer een speech te houden waarin hij een drietal landen tot ‘Axis of Evil’ bestempelt en huppetee, het is gedaan met ze. Irak wordt over een paar dagen geplet door de Amerikaanse oorlogsmachine, Noord-Korea is van ellende het spelletje maar gaan meespelen (“Oehoe, halloo Mijnheer Bush, wij hebben ook massavernietigingswapens, hoor!”) en in Iran vallen alle vliegtuigen uit de lucht omdat alleen Russische vliegtuigfabrikanten nog zaken met ze willen doen.

Na met lede ogen mijn inbox een paar jaar te hebben aanschouwd, heb ik besloten me niet langer door zo’n Texaanse cowboy op mijn kop te laten zitten. Want wat je ook van Iran, Irak en Noord-Korea kunt zeggen, ze overspoelen de wereld niet met aanbiedingen tot penisverlenging, Viagra voor de halve prijs of een nieuwe hypotheek. Wie dat wel doen? De Axis of Spam.

Voor de niet-ingewijden moet ik even iets uitleggen. Een zichzelf respecterende Axis bestaat altijd uit drie landen. Behalve de Axis of Evil heb je bijvoorbeeld de Axis Just As Evil, die is opgericht door de landen die ervan baalden dat ze net niet voor de hoofdprijs in aanmerking kwamen. Dankzij het Internet weten wij inmiddels dat het hier gaat om China, Libië en Syrië (http://www.satirewire.com/news/jan02/axis.shtml). Satirewire, de betrokken website, maakt er een vrolijke boel van. Zo melden ze het bestaan van de Axis of Nations That Are Actually Quite Nice But Secretly Have Nasty Thoughts About America (Canada, Mexico en Australië), maar het verhaal wordt duidelijk ongeloofwaardig met de Axis of Countries That Sometimes Ask Sheep to Wear Lipstick, naar verluidt Spanje, Schotland en Nieuw-Zeeland. Onzin natuurlijk, iedereen weet dat Schotland geen land is.

Terug naar de Axis of Spam. Die bestaat, het moge inmiddels duidelijk zijn, uit de drie landen die verantwoordelijk zijn voor de bulk van de troep die dagelijkse over onze mailboxen wordt uitgestort.

Met straatlengten voorsprong is dat de VS. Inderdaad, Bush’ Own Country. Wie de inkomende mail een tijdje turft, komt er al snel achter dat zo’n 95% van de rotzooi uit Amerika afkomstig is, over Amerikaanse frustraties gaat, en exclusief op Amerikaanse consumenten is gericht.

Een goede tweede is Rusland. Russische exportvrouwen, Russische pornosites en (Amerikaanse) troep die wordt verstuurd vanaf Russische mailservers zijn goed voor bijna 5% van de op ons neerdalende cybervullis.

Blijft een klein percentje over. Omdat het inmiddels om kleinere aantallen gaat, kan ik eerlijk gezegd geen statistisch significant resultaat melden. Wel zeker is dat Duitsland en Zuid-Korea strijden om de dubieuze eer. Voor mijn gevoel is Zuid-Korea de laatste tijd het meest in opkomst. Niet verwonderlijk, gezien de gigantische Internetdichtheid in dat land.

Dus vooruit, daar zijn ze dan, de Axis of Spam: de VS, Rusland, en Zuid-Korea. Deze drie schurkenstaten zijn de hoofdverantwoordelijken, zij maken ons het cyberleven zuur. Echt grappig is het allemaal niet meer. Spam-export is een serieus probleem. Kortgeleden kreeg ik een brief onder ogen die was verstuurd door Keith Norris, de baas van de Nieuwzeelandse Direct Marketing-Associatie (Uweetwel, van de Axis of Countries That Sometimes Ask Sheep to Wear Lipstick).

Norris richt zijn brief aan Robert Wientzen, zijn tegenvoeter van de Amerikaanse DMA, en wijst hem fijntjes erop dat spam inmiddels ook in Nieuw-Zeeland een probleem aan het worden is, en dat dat niet bepaald aan Nieuw-Zeeland ligt. Dat land gaat prat op een goed werkend systeem van zelfregulering, dankzij het feit dat de plaatselijke DMA er vroeg bij was om alle leden een code op te leggen die spam aan banden legde, en die sindsdien overtreders publiekelijk aan de schandpaal nagelt. In Amerika niets van dat alles, en daar ondervinden we allemaal dagelijks de kwalijke gevolgen van.

Het bestaan van de in februari verstuurde brief is geen geheim, behalve in Nederland dan. Hij is ge-cc’d aan een groot aantal collega-DMA’s van andere landen, waaronder de Belgische BDMV, met een oproep tot discussie en nadenken over oplossingen. Onze eigen DMA is er niet bij want wij hebben er geen meer sinds het faillissement vorig jaar november. Wel is er sinds een paar weken de E-Mail Marketing Association Nederland (EMMA-NL). "Wij lopen bijvoorbeeld alvast vooruit op de nieuwe wetgeving en kiezen bewust voor opt-in," aldus een van de oprichters, en dat geeft het denkniveau van dit clubje treffend weer. Daar win je ook de oorlog niet mee, denk ik dan. Gelukkig hebben wij Planet Multimedia nog, zodat er tenminste nog iemand op de hoogte blijft.

Een adviesje aan Mijnheer Norris, en al zijn collega’s van de DMA’s-in-de-rest-van-de-wereld. Houd een toespraak, maak de Axis of Spam wereldkundig, en kondig sancties aan. Bob Wientzen in de rol van Saddam Hussein, Norris als zijn gesel. Er zijn sterke aawijzingen dat de VS over Weapons of Mass Mailing beschikken, en ze moeten allemaal worden ontmanteld, or else. Je maakt mij niet wijs dat er geen technologie voorhanden is of kan worden ontwikkeld, waarmee spam van ordentelijke email kan worden onderscheiden.

Overigens zijn er al bedrijven die zulke software op de markt brengen. Voorbeelden zijn SpamCatcher, van Mailshell.com, en SpamKiller, van McAfee. Ideaal werkt het allemaal niet, en dat is voornamelijk een kwestie van onderscheid tussen spam en de rest. Spam is bulk email, maar niet alle bulk email is verderfelijk. Iedereen wil zijn Planet Multimedia-abonnementjes blijven ontvangen, en er is een boel commerciële informatie die ik interessant genoeg vind om ongevraagd in mijn mailbox te willen aantreffen.

Dat onderscheid wordt sterk vergemakkelijkt als de Internetwereld, en dan met name de (email-)softwareproducenten en de ISP’s, afspraken gaan maken over standaarden waaraan mails moeten voldoen. Daarom is het initiatief van ZDNet-columnist David berlind bijzonder interessant en veelbelovend. Berlind organiseert op dit moment een serie bijeenkomsten van email-betrokkenen die moet leiden tot afspraken op dit terrein, onder de titel JamSpam. Vorderingen kunnen worden gevolgd op de website www.jamspam.org.

Bob Wientzen als Saddam Hussein, JamSpam in de rol van Veiligheidsraad. De Axis of Spam moet worden gekortwiekt. Zal het tot een spam-oorlog komen? Wie weet. Wij houden U op de hoogte.

Een internet-maand is een jaar in de werkelijke wereld. Helaas geldt die vermenigvuldigingsfactor ook voor spam.

Personal Hell-ectronics, deel IV

2002-12-07T17:07:00.000+08:00

Planet MultiMedia 7 december 2002

In de voorafgaande edities van deze serie ging het over persoonlijke electronica, de keuzes die leidden tot bepaalde merken en modellen, en de nogal wisselende ervaringen met al die gadgets. Nu wordt het tijd voor een blik op de toekomst. De tijd staat niet stil, de ontwikkelingen al helemaal niet en een beetje stadsnomade kan niet achterop raken, per slot van rekening. Dat vooruitkijken is niet gemakkelijk. Het wordt vooral moeilijk gemaakt door twee zaken: de veelheid aan verschijningsvormen van persoonlijke electronica, en de jungle aan onderlinge communicatiemethoden van al die apparaatjes.

Convergentie
Waarmee wil je in de toekomst op pad? Misschien wil je het licht en compact houden. Mobiele telefoon plus PDA, of een twee-in-een van het type O2 XDA? En als je zo’n twee-in-een wilt, kun je ook nog kiezen tussen een ‘telefoon-plus’ zoals de Nokia Communicator, of een ‘handheld-plus’ of XDA zoals die van O2, Siemens en anderen.

Wie onderweg volwaardig wil kunnen computeren, heeft aan een handheld niet voldoende, en daarmee komt een laptop in beeld. Inmiddels zijn er heel wat ‘vormfactoren’, varierend van bijna-handhelds zoals de Toshiba Libretto, via mini-notebooks a la Sony Vaio C1 en Toshiba Portege, gewone notebooks zoals de meeste Dells en Compaq Presarios, tot complete desktopvervangers met 15 of zelfs 16 inch schermen zoals de Toshiba Satellite Pro en de Sony GRX. En om de verwarring compleet te maken, is er nu de Tablet PC.

En dan nog de vraag: mobiele telefoon plus laptop, of laptop met GSM-insteekkaart plus headset? Bent U er nog?

Voor wie nu van ellende de optie overweegt om zich stilletjes terug te trekken achter een mahoniehouten bureau met een Smith-Coronaatje en een bakelieten telefoon met een analoge landlijn: wanhoop niet, als je een paar overwegingen op een rijtje zet, is het niet al te moeilijk om je koers te bepalen.

Handheld of laptop?
Allereerst: maak een afweging tussen mobiliteit en mogelijkheden. De nieuwste generatie handhelds ofwel PDAs bieden eigenlijk alles wat voorheen voorbehouden was aan laptops, alleen minder handig, minder afleesbaar en minder gebruiksvriendelijk. Maar een PDA-tje past in je binnenzak of borstzak en een laptop moet in de schoudertas. Wie onderweg veel wil surfen, heeft nog steeds meer aan een laptop. Het schermpje van een PDA, zelfs al is dat een PocketPC, leent zich niet voor weergave van de meeste webpagina’s, en je scrollt je rot. Ook voor veelschrijvers is een laptop nog steeds de enige optie, vanwege het volwaardige toetsenbord.

Maar gaat het alleen om onderweg e-mailen of incidenteel surfen, dan is een handheld een uitgelezen (en leesbare) optie. Voor summiere notities in meetings blijkt een handheld zelfs de bruikbaarheid van een laptop te overtreffen. Wie in een vergadering een laptop openklapt, gaat deels schuil achter het scherm en produceert vanuit zijn schuilplaats een hinderlijk toetsenbord geluid. Een handheld met een touchscreen en bijbehorend pennetje is veel minder storend en opvallend, en ook een ‘duimbord’ (klein aanklikbaar toetsenbordje dat je met twee duimen bedient) valt nauwelijks op. Niet geschikt voor de notulist, maar ideaal voor kleine notities.

De Tablet-PC valt wat mij betreft voorlopig af, en wel om twee redenen. Ten eerste, prijs. Die ligt nu nog op zijn minst op het niveau van vergelijkbare laptops en dan ben je met een laptop nog steeds beter af. Een uitzondering valt te maken voor combi-apparaten zoals de Toshiba Portege (die overigens in ZDNet als beste uit de bus kwam). De Tosh is niet alleen een tablet maar ook een volwaardige laptop, en biedt dus alleen maar voordelen. Enige nadeel: U raadt het al, een nog hogere prijs. En Toshiba’s zijn van huis uit al geen koopjes...

Tweede reden om nog even van tablets af te zien is het OS. Microsoft maakt zijn naam weer eens waar en levert een bijzonder buggy product af. Wellicht dat de tweede editie, over pakweg een jaar, wel verteerbaar zal blijken maar bedenk dat Microsofts historie nog steeds uitwijst dat je pas bij 3.0 moet instappen.

Wie een compromis zoekt tussen laptop en PDA, kieze een mininotebook zoals de Toshiba Libretto. Weliswaar is het toetsenbord een stuk kleiner maar voor velen is het nog steeds prima bruikbaar. Nadeel is wederom de prijs, die dichter bij die van een volwaardige laptop ligt en vele malen hoger is dan die van een handheldje. En ze passen net niet in je binnenzak...

Mobieltje of GSM-integratie?
De nieuwe geintegreerde XDA’s lijken aantrekkelijk omdat ze het aantal apparaten dat je op zak hebt met een verminderen. Toch is dat een schijnvoordeel: ze zijn op zijn minst viermaal zo groot als een mobieltje en met name in je vrije tijd heb je nog steeds behoefte aan uitsluitend de functionaliteit van een telefoon en niet meer dan dat. En ook al is dat probleem nog op te lossen met een duokaart en een mobieltje voor de vrije tijd, dan blijft nog het nadeel dat je bij telefoongebruik van de zogenaamde XDA-tjes met een behoorlijk apparaat aan je oor rondloopt. Evenals bij gebruik van een laptop met GSM-insteekkaart valt dat nog op te lossen met een Bluetooth headsetje: niets aan je oor en toch ‘draadloos’ bellen. Maar bedenk dat je nog steeds verplicht bent het ‘moederapparaat’ altijd bij je te dragen (zeker in het geval van laptop is dat een groot nadeel) en bovendien zijn de Bluetooth-apparaten en bijbehorende profielen nog lang niet altijd verkrijgbaar.

Tot slot valt de Nokia Communicator af omdat deze vormfactor voorlopig niet wordt nagevolgd, en het gevaar van niet-opvolging of niet-doorontwikkeling daarom erg groot is. Al met al houd ik het persoonlijk nog steeds gewoon op een mobieltje, uiteraard wel met Bluetooth-functionaliteit.

GSM, GPRS, i-mode, WiFi?
Tsja en dan nu de communicatiestandaarden. Daarover is het laatste woord nog niet gesproken. De ontwikkelingen zijn nog volop gaande en het koffiedik overheerst. Het dure i-mode biedt nog steeds geen noemenswaardige voordelen boven GPRS met WAP, en beide hebben als nadeel de noodzaak van speciale sites waardoor de keuze van aanbieders beperkt blijft. Alleen voor spraakverkeer is er geen twijfel: GSM. Blijft de vraag wat onderweg te doen met e-mail en internet.

WiFi is zonder meer het beste. Hoge snelheid, en vaak ook nog gratis. Enige nadeel is de afhankelijkheid van hotspots, waarvan je niet op aan kunt of ze er zijn als je ze nodig hebt. De snelle ontwikkeling die WiFi nu doormaakt, staat er garant voor dat dat verandert. In Amerika is zojuist een samenwerking aangekondigd van IBM, Intel en AT&T onder de naam Cometa: 20.000 hotspots die een bijna dekkend netwerk vormen in Amerika’s 50 grootste steden. En Qualcomm heeft zojuist een chip ontwikkeld die GSM, UMTS en WiFi integreert inclusief ongemerkte handovers tussen al deze communicatiestandaarden. Hoef je je helemaal nergens meer iets van aan te trekken.

WiFi wordt overigens steeds aantrekkelijker: leek er eerst een warboel van onderling niet communicerende WiFi-standaards te ontstaan, nu blijkt dat te worden opgelost door de hardware-leveranciers die alles gewoon inbouwen zodat je nergens last van hebt, een vergelijkbare ontwikkeling als die van de tri-band GSM-telefoons die inmiddels gemeengoed beginnen te worden.

Mijn credo is: koop geen laptop of PDA zonder ingebouwde WiFi. Inbouw-dualband heb ik nog niet gezien, dus misschien nog heel even wachten met aanschaf. Met name de door Intel aangekondigde Banias-moederborden voor laptops waarop dualband WiFi zit ingebouwd zonder noemenswaardige extra vermogensafname (medio volgend jaar) beloven veel goeds.

Bluetooth
Resteert nog het onderling laten communiceren van al die apparaatjes. Daar komt Bluetooth om de hoek. Geen gedoe met draden, maar een PAN: Personal Area Network. Verbindt PDA of laptop met mobieltje, mobieltje met headset, en straks ook toetsenbord en muis met PC of laptop. Nog interessanter is de mogelijkheid om thuis een Bluetooth gateway op je vaste telefoon aan te sluiten. Kom je thuis, dan komen alle vaste lijntjes automatisch en zonder extra kosten binnen op je mobiel. Hoef je tenminste niet meer aldoor van telefoon te wisselen, met name handig omdat je dan al je opgeslagen nummers maar op een toestel hoeft bij te houden. Kastjes zijn al verkrijgbaar, bottleneck vormen alleen nog de juiste profielen omdat het mobieltje er anders geen raad mee weet. Let dus op bij aankoop van Bluetooth-toestellen en vraag als je hiervan gebruik wilt maken naar het zogeheten ‘Cordless Telephony’-profiel.

Een internet-maand is een jaar in de werkelijke wereld. Zelfs voor stadsnomaden valt het tempo nog steeds niet mee.

Personal Hell-ectronics, deel III

2002-11-01T17:02:00.000+08:00

Planet MultiMedia 1 november 2002

In de twee voorgaande columns kwam de hardware aan bod, achtereenvolgens het mobiele werk en de spulletjes thuis. Tijd om een boekje open te doen over de manier waarop al die aparaatjes worden bediend: de gebruiker-interfaces.

PCs en Windows
Sinds jaar en dag gebruik ik Windows. Vraag me niet waarom. Het zat gewoon altijd op de PCs die ik ter beschikking kreeg, en tegen de tijd dat ik zelf de leeftijd des digi-onderscheids had bereikt, was het te laat. En miljarden met mij. Laten we er niet al te lang bij stilstaan, het heeft toch geen zin. Apple blijft een nicheproduct, Linux gaat de oorlog voorlopig niet winnen. Op termijn misschien wel, maar op termijn worden aandelen misschien ook weer iets waard.

Ik krijg het bijna niet uit mijn toetsenbord, maar op zich heeft zo’n dominante positie toch ook zijn voordelen. Microsoft heeft die positie gebruikt om de absolute bagger waarmee ze de mensheid hadden opgescheept (DOS, Windows 3.1, en vele vele andere) langzaamaan te upgraden tot iets dat halverwege tolerabel is. Ik moet zeggen, er gaan nu wel eens weken voorbij dat mijn Windows XP-PC niet klapt. Bij Windows 98 was dit nog een dagelijks tafereel. De Bond Tegen het Vloeken heeft zichzelf in die periode bijna opgeheven. Zo’n Bond heeft het trouwens niet gemakkelijk. Had je in de jaren zeventig de frisdrankdoppen die niet van de flessen waren te krijgen, in de jaren tachtig en negentig was het Microsft en nu is het Spam dat de oprechte antivloeker het leven schier ondraaglijk maakt.

Zelf gebruik ik het Pro-lid van de XP-familie. Voornaamste reden is de remote control-mogelijkheid die Pro standaard heeft meegekregen (en die in Home ontbreekt), en die je op redelijk eenvoudige wijze in staat stelt om op afstand een aan het Internet hangende PC te bedienen. Ook het driverless aansluiten van apparaatjes is een zaligheid: voor wie het gemier met installatie en opnieuw opstarten jarenlang heeft moeten aanzien, is het een waar genoegen nu echt eens plug-and-play aan het werk te zien als je het modem van je gastheer, een memory-stick of een cameraatje aansluit en de zaak doet het gewoon.

De Update-automaat (overigens niet nieuw in XP – ook W98 bood die mogelijkheid al) is een ‘mixed blessing’. Niet alleen is het handig voor U en mij, ook voor Microsoft is het makkelijk om ook na aflevering nog wat gaatjes te dichten. En dat doen ze dan ook, aan de lopende band. Zou een dergelijke mogelijkheid er niet zijn, dan was de druk veel groter om goed werkende en niet lekkende producten af te leveren.

PocketPC en Windows CE 2002
Voor Windows PC-adepten is de verleiding groot om voor je PDA-tje een interface te kiezen dat grote gelijkenis vertoont met wat je al zolang gewend bent. Microsoft heeft dat goed gezien en levert een compleet systeem af voor handheld-bouwers, bestaande uit een uitgeklede Windows XP-variant, en simpele versies van Word, Excel, Outlook (dat nu ineens om onnaspeurlijke redenen Inbox heet), Explorer en de Media Player. Koop je een Toshiba, een Jornada of een iPAQ, maakt niet uit, het komt allemaal met wat in feite een PocketOffice zou kunnen heten. Alleen Powerpoint ontbreekt, en wat nog merkwaardiger is, Microsoft levert zelfs geen viewer mee. Die kun je trouwens wel kopen voor een gering bedrag op de Microsoft mobile-site. Presentaties maken op je PDA doe je niet zo gauw, mar het is wel handig om reeds gemaakte presentaties onderweg mee te nemen en te kunnen bekijken.

De uitermate simpele Pocket Explorer werkt naar tevredenheid maar hier tekenen zich de beperkingen van het kleine (maar kleurrijke en goed afleesbare) schermpje. Normale webpagina’s zijn allemaal leesbaar maar je scrollt je rot in twee dimensies. In dit gebrek wordt voorzien door Thunderhawk (www.thunderhawk.com) dat een speciale browser op de markt brengt. Thunderhawk kantelt het browserscherm waardoor het breder wordt en je minder vaak horizontaal hoeft te scrollen (wat veel vervelender is dan verticaal), en toont de teksten op de webpagina’s middels een zelfontwikkeld font zowel heel compact als goed leesbaar is. Dit dikt de pagina’s verder in en het eindresultaat is een veel prettiger werkend surf-interface. Negatief aan Thunderhawk is dat men heeft geprobeerd het browserwiel opnieuw uit te vinden. Thunderhawk maakt geen gebruik van de inputmogelijkheden van Windows CE en gebruikt zijn eigen menu’s en on-screen toetsenbord. Dit is onnodig onhandig. Je vraagt je af waarom Microsoft de kantelmogelijkheid niet gewoon in PocketExplorer inbouwt en de slimme fonts van Thunderhawk koopt. Dat zou een wezenlijke toevoeging opleveren aan de PocketPC-surfervaring.

Tot slot is PocketPC redelijk stabiel. Dat wil zeggen, als rechtgeaard product uit de Microsoft-stal stort het met enige regelmaat in elkaar, maar de frequentie valt mee. Ook zijn crashes minder irritant door de korte opsarttijd. Als je dat een paar keer hebt ervaren, besef je pas goed wat voor opgezwollen gedrochten de PC-versies van Windows eigenlijk allemaal zijn. Positief punt is de manier waarop je de Windows Installer op je PC of laptop gebruikt om software op je PDA te installeren. En ActiveSync, natuurlijk, maar dat kwam al eerder aan de orde.

Nokia
Ook mobiele telefoons hebben een Operating System. Dat valt misschien niet direct op omdat ze geen Windows heten en derhalve zonder noemenswaardige ophef of onderbrekingen hun werk doen, maar het is wel zo. Overigens zorgt de gang naar kleurenschermen ervoor dat het mobieltjesinterface op den duur steeds meer op Windows gaat lijken. Dat is goed te zien aan de Ericsson T68 en de nieuwe Nokia 7650 cameratelefoon.

Het beginscherm van de Ericsson vertoont een heus behangetje dat verwisselbaar is en dat we ook van Windows zijn gewend. Beroer je de joystick dan verschijnen bijzonder Windows-achtige icoontjes. Klik je een van die icoontjes aan, dan houdt iedere gelijkenis prompt op en blijkt het veelbelovende beginscherm een vlag die een DOS-achtige modderlading bedekt. Iedereen die lange tijd een Nokia heeft gehad, weet wat ik bedoel: ben je eenmaal aan de soepele samenhang van de Nokia-menu’s gewend, dan is iedere andere menustructuur een domper. Motorola maakt het het bontst: in de tijd dat Nokia nog geen tri-bands maakte en Motorola wel (die waren er al eerste bij met toestelletjes die ook op de Amerikaanse GSM-frequenties werken), heb ik in Amerika menig collega horen foeteren op de huur-Motorola die hij of zij tijdens het verblijf in Amerika in gebruik had.

Ben benieuwd wat Nokia ervan maakt tegen de tijd dat mobieltjes echt grafische interfaces krijgen. Tegen die tijd zal het telefoneren een ondergeschikte functie zijn, vrees ik.

Een internet-jaar is een maand in de werkelijke wereld. Behalve voor Microsoft, lijkt het.

Personal Hell-ectronics, deel II

2002-10-18T16:58:00.000+08:00

Planet MultiMedia 18 oktober 2002

Inmiddels beschikken de meeste mensen over een PC of laptop thuis. Velen hebben zelfs allebei, of meerdere PCs. Dan komt een thuisnetwerk in beeld. Is dat nu echt iets voor nerds en techies, of kan iedereen het?

Antwoord: dat laatste. Was het met Windows 98 al een eitje, met Windows XP wordt helemaal de netwerkloper voor je uitgelegd. Aanhaken en klaar. Plug en play begint zelfs op netwerkgebied langzamerhand werkelijkheid te worden. En de aanwezigheid van een internetverbinding geeft alle reden om er een aan te leggen. Internet en e-mail went zo snel, dat je het binnen de kortste keren eigenlijk op iedere PC of laptop verwacht die je aanzet.

Draadnetwerk
Volgende vraag: wat is wijsheid, met of zonder draadjes? Dat hangt zoals altijd van de situatie af. Met twee of meer PCs in huis is draad in de meeste gevallen nog steeds de beste keus, met name vanwege kosten. Dat zit hem niet alleen in de prijs van een draadloos access point (die overigens snel aan het dalen is), maar ook en met name in de kosten per PC. Een gewoon netwerkkaartje kost haast niets meer (en bij veel nieuwe PCs wordt het sowieso al standaard meegeleverd) maar voor een WiFi-kaart voor een PC moet je nog steeds een- a tweehonderd Euro neerleggen. Heb je meerdere PCs, dan tikt dat hard aan. Alleen als de afstanden in huis groot zijn, of als voor een draadnetwerk allerlei barrieres geslecht moeten worden, is WiFi eventueel een goedkopere oplossing.

Docking station
Voor een laptop ligt dat anders. Ten eerste heb je liever geen draden aan je laptop hangen, ten tweede zijn WiFi-kaartjes voor laptop veel goedkoper en tot slot worden veel professionele laptops al met af-fabriek WiFi geleverd. Een alternatief voor een WiFi-laptop is een docking station met daarin een LAN-kaart. Maar neem van mij aan dat het zijn geld niet waard is. Allereerst zit je aan de duurdere docks vast, want er moet een netwerkkaart in gestoken kunnen worden. Ook mis je de mobiliteit in huis, want het docking station is toch weer draadgebonden. En wat nog het meest belangrijk is: je mist de luxe van gratis internet bij allerlei publieke WiFi hotspots, die her en der als paddestoelen uit de grond springen. Datzelfde WiFi-kaartje voor je thuisnetwerk pikt ook die hotspots op.

Draadloos en Ethernet door elkaar
Draadloos dus maar, en WiFi-kaartjes kopen voor alle PCs en laptops? Nee, daarvoor zijn inmiddels betere oplossingen in de markt. Een ideale oplossing voor de thuisgebruiker is een access point/router met ingebouwde Fast Ethernet switch. Klinkt gruwelijk tech, en dan wil ik het nog niet eens over de opeenstapeling van on-Nederlandse omschrijvingen hebben. Maar waar het om gaat is een apparaat dat je aan een netwerkverbinding hangt (ADSL- of kabelmodem, en zelfs een gewone telefoonlijn), dat niet alleen draadloze toegang biedt voor ieder apparaat met WiFi, maar waarin je ook een aantal netwerkkabeltjes kunt steken voor bijvoorbeeld een PC met een netwerkkaart.

Zelf beschik ik over een Linksys met 4-poorts switch, die aan een ADSL-modem hangt. Aan drie van de poortjes hangen twee PCs en een printserver. Langs draadloze weg verbindt het ding ook nog eens mijn laptop en handheld met het internet, de PCs en de printer. Maximaal 256 draadloze apparaten mag je eraan hangen, zegt de handleiding. Zoiets kan alleen door een totale nerd geschreven zijn, denk ik dan.

Zo’n combi-kastje waar naast draadloze ook draadgebonden apparaten op kunnen, kost in de regel ongeveer 50 Euro meer dan een simpel draadloos access point. En dat bespaart een hoop, als je even in aanmerking neemt dat een WiFi-kaart voor je PC een dikke 100 Euro meer kost dan een gewone netwerkkaart, en een WiFi printserver al gauw 200 Euro duurder is dan een gewone printserver.

Beat this, Bill!
Na een klein jaar gebruik heb ik bovendien nog een ander groot voordeel ontdekt. Zo groot zelfs, dat ik me afvraag of je zelfs voor een doodenkele PC niet beter zo’n ding kunt aanschaffen. Dat voordeel heet de Maintain Connection On en het zorgt ervoor dat de Internetverbinding als het maar even kan in stand gehouden wordt, ontzettend handig bij kabel of ADSL, zogenaamde ‘always on’-verbindingen. Always on ammehoela, zul je bedoelen. Storing op de telefoonlijn, stroomstoring of stekker er per ongeluk uitgetrokken, gecrashte PC, provider is even niet thuis, ik heb het allemaal al een of meerdere keren meegemaakt.

Is je Internetverbinding van een Windows-PC afhankelijk, dan ben je aan de haaien overgeleverd. Of eigenlijk aan Bill Gates, dat is die meneer van dat in wezen instabiele besturingssysteem. Crasht de boel, en dat kan je zelfs met XP nog steeds gebeuren, dan moet je na opnieuw opstarten altijd ook weer opnieuw verbinding leggen. En als daarmee iets misgaat, dan is de ellende vaak niet te overzien. Met een router komt de taak van het instandhouden en opnieuw leggen van de verbinding te liggen bij een apparaat dat niet draait onder Windows. En kennelijk is het ook geen ander systeem uit het huis van Microsoft: ik heb nog altijd niet meegemaakt dat het crashte. Sinds de aanschaf en de setup heb ik nooit meer een verbinding hoeven leggen. Hij is er gewoon altijd!

Synchronisatie
Het delen van Internetoegang is niet de enige reden voor een thuisnetwerk. Je zou het met al dat gesurf en gemail bijna vergeten, maar op al die apparaten staan ook nog allerlei gegevens, en het is belangrijk om daar wat orde in te bewaren. Contacten, afspraken, bestanden, de status van een project of een klus waarmee je bezig bent, het zijn niet alleen zaken die je moet opslaan, het zijn ook dingen die voortdurend worden gewijzigd en waarvoor het dus belangrijk is te weten of je de juiste versie te pakken hebt.

Voor PocketPC-bezitters is er Microsofts ActiveSync. Het doet zijn werk automatisch en zonder ophef zodra je de handheld met de PC verbindt. Het enige nadeel is dat het alleen samenwerkt met Microsoft Outlook, en geen haar op mijn hoofd die erover denkt dat ik daar ooit mijn e-mail aan waag. Van lieverlee ben ik Outlook daarom maar als een synchronisatiecentrum gaan gebruiken, mede omdat het een goed en overzichtelijk contacteninterface heeft.

Met een Nokia mobiele telefoon ben ik aangewezen op de Nokia PC Suite voor mijn 6310i. Consistent als ze zijn in vormgeving en menustructuur voor hun mobieltjes, zo grillig gaat Nokia om met synchronisatiesoftware. Ik heb nog niet twee keer dezelfde software kunnen gebruiken voor mijn opeenvolgende modellen, en elke keer is het radicaal anders en afkomstig van weer een nieuwe leverancier. Gelukkig werken ook al Nokia’s pakketten samen met Outlook dus uiteindelijk houd je daarmee alles centraal – en gebackupt, want een mobieltje raak je gemakkelijker kwijt dan andere apparatuur.

Nu alle contacten nog onderhouden. Volgende week meer over interfaces.

Een internet-jaar is een maand in de werkelijke wereld. Soms mag het wat mij betreft best ietsje langzamer.

Personal Hell-ectronics

2002-10-04T16:53:00.000+08:00

Planet MultiMedia 4 oktober 2002

Twee weken geleden verketterde ik op deze plek de grote communicatieconcerns die verondersteld worden ons deelgenoot te laten worden van al die mooie nieuwe diensten die de techneuten voor ons hebben ontwikkeld. ‘Verondersteld worden’, want ze doen allesbehalve dat. In plaats daarvan bewegen ze zich met kromme tenen en dichtgeknepen billen door de markt, en zien iedere vernieuwing als een bedreiging waar je het liefst een advocaat op afstuurt. De zere plek werd afgelopen week nog eens pijnlijk blootgelegd in een rapport van KPMG, dat onomwonden stelde dat de platenindustrie (nog zo’n zootje anaal gefixeerde nitwits) tientallen miljoenen spendeert aan lobbyisten en advocaten, maar totaal nalaat om het publiek datgene te geven wat ze willen: digitale muziek.

En wat denk je? Nul reacties. Zip. Zero. Een zichzelf respecterende KPNer bijvoorbeeld, zou zich in zijn eer aangetast kunnen voelen en met een verweer komen. Maar nee hoor, zelfs daarvoor ontbreekt kennelijk het lef en de energie.

Dat is des te opmerkelijker omdat je geen halve zin kunt schrijven over het laatste electronische gadget, of er komen reacties en vragen van geinteresseerde lezers. Met andere woorden, tegenover de lethargie van de providers staat een geinteresseerd en aktief uitproberend publiek. En dat uitproberen valt waarachtig niet mee.

Want wie niet stilzitten, zijn de hardware-fabrikanten. De ene na de andere handheld, mobiele telefoon, of hybride tussenvorm vliegt ons om de oren. Wilt U WiFi in huis? Het aanbod aan access points, routers, hubs en switches en alles wat daar tussenin zit valt niet om door te komen. PC mee op reis? Kies maar: laptop, notebook, mininotebook, minimininotebook, super-handheld, handheld, of communicator. En binnenkort nog de Tablet PC.

Geloof me, ik weet waarover ik het heb. Altijd op reis, ben ik in de loop der jaren zodanig afhankelijk geworden van moderne communicatietechnieken dat ik onmiddellijk bereid ben alles uit te proberen dat een verbetering belooft. En kennelijk sta ik daarin niet alleen. Daarom een overzicht van mijn personal electronics-ervaringen.

Laptop
Zelf zweer ik al jaren bij Toshiba Tecra’s, maar da’s een persoonlijke voorkeur. Waarschijnlijk zijn alle andere A-merken kwalitatief net zo goed. Wel blinken de Tecra’s uit in compleetheid qua externe communicatie. Ze komen allemaal standaard met ingebouwde WiFi, en de meeste ook met pre-wired Bluetooth. Dat eerste is een must, het tweede ook maar alleen als je ook over andere Bluetooth-apparaten beschikt. Daarover later. WiFi in je laptop betekent dat je op een alsmaar toenemend aantal plaatsen het ding alleen maar hoeft aan te zetten en je ben tbreedband online. Vliegvelden, stations, conferentie- en winkelcentra, koffieshops (ik bedoel dan de buitenlandse en niet de Nederlandse variant), en ook thuis, als je een WiFi-netwerk hebt. Maar daarover ook later.

WiFi-kaartje kan toch ook? hoor ik U denken. Ja, maar ingebouwd heeft als grote voordeel dat er geen antenne uit je laptop steekt – die zit namelijk in je scherm verwerkt. Wie al over een niet-WiFi-laptop beschikt, raad ik overigens sterk aan wel zo’n kaartje aan te schaffen en met een nieuwe laptop nog even te wachten tot de Intel Banias-processor er is, ergens medio volgend jaar. Dat is een processor waarin dual-band WiFi (er is al een snellere variant beschikbaar, op een ander frequentieband) al ingebouwd zit, met als grote voordeel minder batterijverbruik (25%), plattere inbouw en een lagere prijs. Normaal is ‘wacht nog even’ een totale dooddoener, maar Banias wordt een wezenlijke verbetering op laptop-gebied.

Mobiele telefoon
Ook hier heb ik een sterke merkvoorkeur, gebaseerd op goede ervaringen met vele voorgaande modellen. Ik zal het merk niet noemen omdat iedereen toch wel begrijpt dat ik het hier over Nokia heb. Het enige waar Nokia bijzonder laat mee was, is tri-band. In Europa hebben we twee GSM-frequenties, in Amerika een derde en als je daar wel eens komt, is tri-band een must. Mijn huidige model is een 6310i, mijn tweede Bluetooth-telefoon, voorafgegaan door een Ericsson T68. Die T68 was trouwens een zware tegenvaller, Nokia’s menu-opbouw is gewoonweg nog steeds de beste en het kleurenscherm met icoontjes begon me al gauw te irriteren omdat het qua gebruiksmogelijkheden absoluut niets toevoegt. Het ding zit er voor de sier op.

Bluetooth is erg handig, op twee fronten. Ten eerste, de koptelefoon. Geen gefiedel met draadjes, telefoon in je zak of op de autostoel naast je en telefoneren maar. Waar je alleen aan moet wennen, is als je met de auto tijdens het gesprek stopt en vervolgens uitstapt en de deur achter je dichtslaat. Is me al twee keer gebeurd, en een Bluetooth-verbinding kan daar niet tegen.

Een tweede, erg handig aspect van Bluetooth komt om de hoek kijken als je een Bluetooth-handheld hebt. Wil je een verbinding leggen om bijvoorbeeld e-mail op te halen, dan hoef je alleen je PDA tevoorschijn te halen en op ‘connect’ te drukken. Geen draadjes, niet precies oplijnen zoals met het vermaledijde infrarood, gewoon aanzetten en inloggen. Zo hoort persoonlijke electronica te werken.

Handheld
Daarmee komen we op de PDA. Ik durf het bijna niet te zeggen, maar het interface van de PocketPC sprak me uiteindelijk toch het meeste aan. Goed scherm, prettig interface en de zaak blijkt redelijk stabiel. Ook werkt de meegeleverde synchronisatiesoftware werkelijk uitstekend samen met Windows. Contacten, afspraken en bestanden worden feilloos gesynchroniseerd zodra je het ding in het meegeleverde oplaadstation zet of onder Bluetooth-bereik brengt. Mijn handheld is een iPAQ 3870, gekozen vanwege de ingebouwde Bluetooth.

Voorts heb ik er nog een ‘rugzakje’ bij gekocht, waarin een PC-kaartslot en – prettig en noodzakelijk – een extra batterij. Het PCMCIA-slot is standaard bezet met een Nokia C110 WiFi-kaartje, waarmee ik probleemloos op alle draadloze netwerken inlog die me voor de voeten komen. Groot nadeel is dat door dat alles omvang en gewicht meer dan verdubbelen – hier zal inbouw af-fabriek in toekomstige generaties grote voordelen opleveren. En als ik nu opnieuw een WiFi-kaartje moest kopen, zou ik overigens geen Nokia maar een Compaq kopen. Niet omdat de Nokia niet voldoet, maar omdat een WiFi-kaart van hetzelfde merk in de meegeleverde software een beveiliging bevat die voorkomt dat de kaart de PDA-batterij leegtrekt. Dat laatste is lastig, want kan verlies aan data opleveren.

Een punt van kritiek is overigens die batterij. Weliswaar kom je in de regel de dag wel door met een batterijlading, maar waarom in hemelsnaam geen verwisselbare, zoals in alle mobieltjes vanaf de oudheid het geval was? De enige die dit begrepen heeft, is Toshiba die PocketPC-handhelds levert met verwisselbare batterij.

En tot slot loont ook hier nog even wachten op de volgende generatie, met ingebouwde WiFi en Bluetooth – EN een verwisselbare batterij, naar ik hopen mag. Is aan al die voorwaarden voldaan, dan hoef je er ook geen rugzakje meer bij te kopen en past het ding zelfs in een overhemd-borstzakje.

Volgende week meer. Dan komen de perikelen rond draadloze thuisnetwerken aan de orde, en de software waarmee je al die apparaten aan elkaar hangt.

Een internet-jaar is een maand in de werkelijke wereld. En de Wet van Moore blijft opgaan.

Monopolidioten

2002-09-20T12:45:00.000+08:00

Planet MultiMedia 20 september 2002

Van de week moest ik ineens terugdenken aan Diogenes. U weet wel, dat was die Griekse wijsgeer die er op een gegeven moment compleet genoeg van had en zich terugtrok in eenzaamheid, op een ververwijderde berghelling. Hij sliep in een oude ton en leefde van berggeitenkaas, zodat hij met niemand hoefde te communiceren.

Waarom-ie dat tweeeneenhalfduizend jaar geleden deed, is me even ontschoten, maar dat Diogenes het anno nu weer zou hebben gedaan, staat voor mij als een paal boven water. Waarom? Omdat je voor communicatie tegenwoordig communicatieproviders nodig hebt. En dat, beste lezers, is het schuim der natie. Rapalje. Geteisem. Tuig van de richel.

Het woord ‘communicatieprovider’ alleen al. Je zult het uitgekeerd krijgen in chocoladeletters. Het staat voor een allegaartje aan internetproviders, kabelaars, telecommers, en iedere willekeurige combinatie van die drie. Wat hebben ze gemeen? De toekomstvisie van een blinde mol, een netwerk, en een torenhoge schuldenlast. Dat laatste is een rechtstreeks gevolg van dat eerste, natuurlijk.

Tsja, hoor ik U zeggen, dat vonden wij allemaal al lang, maar waarom daar nu ineens weer over begonnen? Omdat zo langzamerhand duidelijk wordt dat de paar grote vernieuwingen die de dotcom-bubble hebben overleefd, langzaam maar zeker door dit schorriemorrie de nek worden omgedraaid. En dat stuk voor stuk vanwege een ontstellend gebrek aan klantvriendelijkheid. Laten we het lijstje eens aflopen.

E-mail. De ‘killer app’ van het Internet. Wie ooit het net is opgegaan, kan niet meer zonder. E-mail is gemakkelijk, efficient en goedkoop. Dat geldt ook voor aanbieders: het is een snelle, efficiente en goedkope methode om je waren aan te bieden. Jammer genoeg zijn er talloze ‘aanbieders’ die daar misbuik van maken. Zielige mensen, totale losers die vanachter hun PC-tje letterlijk de hele wereld platgooien met aanbiedingen voor penis- en hypotheekverlengers, viagra-pillen en hoe-word-ik-snel-rijk-methodes. Geen afzendadres, geen antwoordmogelijkheid, een gefakede unsubscribe-optie (of helemaal geen), alleen een site waar je je creditcard-gegevens voor de wolven kunt gooien om de rommel te bestellen. Volkomen illegaal. Er zijn ook legitieme aanbieders, maar 99 van de 100 spam-mailtjes die binnenkomen, zijn afkomstig van de families Flodder van het internet. Het is inmiddels een groot probleem.

En wat doen de internetproviders? Die proberen paal en perk te stellen. Aan het spammen? Nee, daar klagen ze alleen steen en been over. Ze stellen paal en perk aan de mogelijkheden van hun gebruikers. Maximale mailboxgrootte, beperkt aantal e-mailadressen. E-mail is geautomatiseerde post. De reden waarom het zo handig en efficient is, is tevens de reden waarom er oplossingen te bedenken zijn tegen ongeoorloofde spam. Mij maak je niet wijs dat een internetprovider de zaak niet zodanig kan inrichten dat ze een nep-afzendadres niet van een echt afzendadres kunnen onderscheiden, of een tapijtbombardement van een mailtje dat naar een individueel adres wordt gestuurd.

‘Wat?’, hoor ik de ISPs denken, ‘Verwacht je dat we dat voor die negentienvijfennegentig per maand ook nog eens gaan doen?’ Welnee, hoe kan ik dat nu verwachten. ISPs zijn nog maar amper bekomen van de klap dat wij arme klanten geen tweeduizend Euro per persoon waard zijn, zoals Mevrouw Brink ons nog heeft doen geloven. ISPs besteden liefst zo weinig mogelijk energie aan arme sloebers die maar een paar honderdjes de man aan tegenwaarde hebben. ISPs besteden hun energie liever aan het eisen van beperkingen voor legitieme marketeers, want dat zijn redelijke mensen, die je voor de rechter kunt dagen. Als XS4All evenveel aandacht besteedde aan het filteren van hun inkomende mail als aan het aanspannen van rechtszaken, zou dat een aanzienlijk groter effect hebben op de hoeveelheid rommel die onze mailboxen binnenstroomt.

Audio en video-streaming. De grote toekomstbelofte. Kijken of luisteren wanneer je dat wilt, naar wat je op dat moment wilt. Tenminste, als je breedband hebt. Kabelaars bieden breedband aan, maar om de voordelen zo veel mogelijk teniet te doen, houden ze de bandbreedte beperkt en stellen ze een maximum aan het maandelijkse dataverkeer. Wereldwijd is er een bandbreedte-overschot, te koop voor iedere prijs. De Global Crossings van deze wereld gaan aan de lopende band failliet omdat ze de rommel aan de straatstenen niet kwijt kunnen. Maar kabelaars en telecommers stellen een maximum aan het dataverkeer want stel je voor dat de klant er teveel baat bij heeft. ‘Verwacht U dat wij U voor die negenendertigvijfennegentig per maand meer dan twee gigabits leveren? Nee toch?’
Welnee, hoe kom ik erbij. Laatst zag ik een ISP die in zijn standaardvoorwaarden voor breedband had staan: streaming niet toegestaan. STREAMING NIET TOEGESTAAN? Zijn ze van God los? Ik zie de eerste autobouwers van een eeuw geleden al voor me. Alstublieft, Uw eerste automobiel, daar zit het gaspedaal, maarr geen gasgeven hoor, u mag hem alleen voortduwen.’

Mobiliteit. Samen met e-mail is dat voor mij de grootste verworvenheid van het afgelopen decennium. Bellen en internetten waar je maar wilt, thuis of op kantoor, onderweg of bij vrienden. Hoe komen de telecommers aan die torenhoge schuldenlasten? Omdat ze gebruikers niet als klanten zagen, maar als slaven. UMTS-licenties waren iedere prijs waard, want wie eenmaal abonnee was, kon nooit meer weg. Waarom dachten ISPs dat internetslaven, excuus, abonnees tweeduizend Euro waard waren? Eenmaal een e-mailadres, nooit meer een ander.

Valt niet onder de definitie ‘klantvriendelijk denken ‘, vindt U wel? Want klantvriendelijk denken houdt in dat je je realiseert dat er wel een goede redenen kunnen zijn om van provider te veranderen. Een ander heeft een type abonnement of nieuwe dienst die je beter uitkomt. Naarmate er meer diensten komen, wordt die kans groter. Maar als ik van provider wissel, kan ik dan mijn nummer of adres behouden? Ja, zegt de wetgever. Dat bevordert de concurrentie en we zetten er een waakhond op om die te bewaken. De waakhond heet Opta en ons recht heet portabiliteit.

Wel eens geprobeerd van mobiele telefoonprovider te veranderen en je nummer te behouden? Je bent meteen een ongewenste gast. Apart formulier aanvragen en toegestuurd krijgen. Weken wachten. Eerst tijdelijk een ander nummer nemen. Vaak gaat het fout, en dan ben je een tijdje onbereikbaar. En met e-mail is het nog beroerder gesteld. Wanadoo koopt Freeserve, de slaven, sorry, de abonnees worden overgenomen. Althans, hun betalingen worden overgenomen. Hun adressen worden opgedoekt. ‘Sorry, maar u krijgt van ons een nieuw adres. Leve de vooruitgang, alleen probeer er zo weinig mogelijk gebruik van te maken want dat vinden we maar knap lastig! Het is al erg genoeg dat we U het recht op nummer- of adresbehoud voor die negenentwintigvijfennegentig erbij moeten geven, maar dat U er ook nog gebruik van maakt, is teveel van het goede!’

En dan heb ik het nog niet eens over de KPNs van deze wereld, die het bestaan om in hun standaardvoorwaarden te vermelden dat ‘geheim nummer’ betekent: ‘niet in ons bestand, maar wel in dat van een ander’. En dan verbaasd opkijken dat niemand het begrijpt. Of kabelaars die volstrekt onbereikbaar zijn voor klachten, en er in slagen voice respons-doolhoven te bouwen waar geen mens meer uikomt.

Ergens is het misgegaan. De tweede helft van het vorig decennium werd gekenmerkt door een ‘can do’-houding, de volstrekte overtuiging dat voor ieder probleem een oplossing te bouwen was, waar vervolgens klanten mee blij konden worden gemaakt. Nu is er mevrouw Lisa Hook, de nieuwe baas van de grootste breedbandprovider ter wereld, AOL Broadband, die vorige week in de NY Times verklaarde dat ze minder naar hun marktonderzoekers zijn gaan luisteren omdat de kans te groot was dat de consument met wensen kwam waarvoor ze toch geen systeem konden bouwen.

Heren en Dames communicatieproviders. Schud die negatieve houding van U af. Wat gebeurd is, is gebeurd. Gebruikers zijn geen duizenden Euro’s meer waard maar het zijn nog wel mensen, die bovendien geld voor U over hebben als U ze goede diensten bewijst. Die UMTS-licenties bleken inderdaad geen miljarden waard maar het geld is nu eenmaal weg, en met frustraties botvieren op abonnees komt niemand een stap verder. En wat het allerbelangrijkste is: er zijn enorme ontwikkelingen in gang gezet, die onvermijdelijk gaan leiden tot prachtige nieuwe diensten en producten. En alleen diegenen die hun huidige klanten vasthouden, nee die ze koesteren, krijgen de kans al dat nieuwe spul ook nog aan de man te brengen. Want als je aan iemand gemakkelijk iets nieuws verkoopt, dan is het aan een bestaande, tevreden klant.

Een internet-jaar is een maand in de werkelijke wereld. Maar als het op dit moment aan de ISPs, telecommers en kabelaars lag, was het omgekeerde het geval.

007, WiFi en Wadjans

2002-08-02T12:46:00.000+08:00

Planet MultiMedia 31 juli 2002

Wat was er mis met de dot-com bubble? Nou, dat het een bubble was en dat al die dot-coms failliet gingen in plaats van hun torenhoge verwachtingen en al even torenhoge investeringen waar te maken. En waarom gingen die dot-coms dan failliet? Ehh, nou de verwachtingen waren dus te hoog gespannen en die werden daardoor niet waargemaakt.

Het is opmerkelijk dat, afgezien van een heleboel hoofdschudden over de enorme naiviteit, hubris en hebzucht die de dot-com boom kenmerkten, vrijwel niemand zich verdiept in de dieperliggende oorzaken van het verschijnsel, de razendsnelle opkomst en het al even snelle verval.

De razendsnelle opkomst valt wel te verklaren. Iedereen staarde zich blind op de ongelooflijk snelle groei en adoptie van het verschijnsel wereldwijde connectiviteit. En dan met name onder consumenten. Lange tijd heeft de aandacht voor het vinden van consumenten als klant voor d’een of d’andere internet-toepassing vrijwel alle aandacht voor zich opgeeist. Pas toen de eerste tekenen van verval zich op de financiele markten begonen te manifesteren, werd de aandacht naar de Ariba’s, BEA’s en andere business-to-business-dotcoms verlegd. Toen de koersen van Yahoo en andere internet-iconen de daling begonnen in te zetten, vlogen die van Ariba omhoog. Dat bleek een laatste stuiptrekking. Toen die voorbij was, donderde het hele kaartenhuis ineen. En de rest is historie.

Nu volgen de telecommers. Wat hebben al deze debakels gemeen? Waarom hebben deze veelbelovende nieuwe bedrijven, een doodenkel succesnummer als Yahoo en Ebay uitgezonderd, hun beloften ondanks de snelle groei van het onderliggende verschijnsel en de toevloed aan kapitaal en intellect, niet kunnen waarmaken? De ongelooflijke opkomst van mobiele telefonie werd alleen geevenaard door die van de internetaansluitingen. Nieuwe markten lagen per ommegaande voor het oprapen. Iedereen met wat hersens en wat pit in z’n donder kon aan de slag, en de geldschieters stonden in de rij.

En bijna iedereen ging in de fout. Want wat was de gemeenschappelijke factor? Simpel. Iedereen ging ervan uit dat de wereld nu zo in elkaar zat dat je met het juiste idee en een voldoende grootschalige aanpak, op korte termijn werelddominantie kon bereiken. Filmliefhebbers kennen dit als de Spectre-aanpak. En iedere James Bond-fan weet dat die vlieger niet opgaat. Al vele tientallen films weten wij dat degene die streeft naar wereldheerschappij de schurk is, en dat die schurk uiteindelijk altijd wordt verslagen door een held in underdog-gedaante.

Vergezocht? Vergeet het maar. Een goed bewaard geheim in kringen van megalomane telecom-tycoons van het kaliber Bernie Ebbers en Jean-Marie Messier is het bestaan van de site www.villainsupply.com, waar de vulkaanbases en doomsday devices op bestelling leverbaar zijn, en waar iedere schurk van wereldklasse alles vindt wat zijn hartje begeert...

But seriously. Een prachtig voorbeeld van mijn theorie is wat je nu ziet gebeuren met het verschijnsel draadloos internet. In de rol van Spectre zien wij de grote telecommers, die iedereen draadloos met elkaar willen verbinden om zelf definitief de rol van spin in het web te verwerven. En in de rol van James Bonds Secret Service een nederig standaardje, aanvankelijk alleen bekend onder de weinig sexy naam 802.11b, dat al tijdenlang bezig blijkt met ‘geheime’ dienstverlening de wereld van draadloze connectiviteit omver te werpen. Inmiddels bekend onder de veel lekkerder in het gehoor liggende naam WiFi, filtert het langzaam ons dagelijks leven binnen als woestijnzand een bedoeienentent.

De reikwijdte bedraagt slechts enkele tientallen tot honderden meters, maar de lage kosten (een willekeurige WiFi-kastje, of het nu een PC-kaartje is of een access point, kost slechts een paar honderd gulden) en de grote mate van gebruiksvriendelijkheid zorgen ervoor dat het inmiddels op zoveel plaatsen de kop op steekt dat je bijna van een wereldwijd netwerk kunt spreken.

Zelfs op dit deelgebied hebben we inmiddels overigens de Spectre-aanpak achter de rug. Zo is de dotcom-startup MobileStar er in geslaagd ondanks de lage kosten van WiFi-infrastructuur maar liefst 50 miljoen dollar te steken in een netwerk van vele honderden gratis toegankelijke hotspots. Helaas is het onfortuinlijke MobileStar ten onder gegaan vlak voordat het ons kon vertellen hoe ze in godsnaam met een gratis toegang-model die 50 miljoen dachten te gaan terugverdienen.

Daarom is het des te aardiger dat we nu een tweede, en volgens mij veel gezondere fase van connectiviteits-toepassingen in gaan. En dat is niet, zoals velen nog schijnen te denken, de oude economie-variant van de massale aanpak, nee, dat is de fase van het bouwen van kleine en grotendeels onzichtbare sytemen en systeempjes die stilletjes aan ons leven op veel nu nog onvermoede terreinen een stuk aangenamer gaan maken.

Een aardig voorbeeld maakte ik onlangs mee in Singapore, waar een locale restaurateur in een nieuw ontwikkeld uitgaansgebied een zevental verschillende restaurants gaat exploiteren. De restaurants lopen in elkaar over, net zoals de binnen- en buitenruimte van het gebouw (zoals vaak in het tropische Singapore), en beslaan een totaaloppervlak van zo’n 2500 vierkante meter.

Het bedienend personeel in de nieuwe eetgelegenheden wordt uitgerust met PDAs, in dit geval iPaqs voorzien van een expansion pack met daarin een WiFi-kaartje. De iPaqs worden verder uitgerust met een software-applicatie waarmee onmiddellijk aan tafel een bestelling geplaatst kan worden bij ieder van de zes restaurantkeukens. Om er zeker van te zijn dat iedere order daadwerkelijk bij de keukens terechtkomt, zijn acht Intel access points opgesteld. En uiteraard zijn er nog de kassa’s met bijbehorende software, en printers bij de kassa’s om de rekening uit te printen en in de keukens om bestellingen (eventueel met daarbij de recepten) uit te printen.

Een groot voordeel voor de restauranthouder (en trouwens ook voor de klant, die sneller wordt bediend) is dat de ober niet terug naar de keuken hoeft als een bestelling is geplaatst. Hij kan meteen door naar de volgende tafel. Ook het betalen gaat veel sneller. Wie om de rekening vraagt, hoeft niet meer met lede ogen toe te zien hoe de ober eerst de rekening gaat ophalen, terugkomt, op tafel legt, om vervolgens een tijd later terug te komen om te kijken of je al aan betalen toe bent.

Het voordeel voor de restaurateur is dat hij bij dezelfde bedieningsgraad met veel minder bedienend personeel toe kan. De besparing op bedienend personeel bedraagt zo’n 40%.

Voor de klant werkt een en ander sterk comfortverhogend. Niet alleen wordt hij sneller bediend, maar hij is ook veel flexibeler in zijn restaurantkeuze. Je ziet het voor je, gezin komt binnen, hij wil Indisch, zij Chinees, en de kinderen willen een burger met frietjes. Iedereen kan rustig aan een tafel plaatsnemen en als de sfeer aan tafel straks te snijden is, komt het in ieder geval niet door ruzie over de menukeuze.

De ingebouwde synchronisatiesoftware van het PocketPC-systeem van de iPaq zorgt ervoor dat alle handheldjes aan het eind van de dag worden ge-updated met zeven verschillende menu’s, inclusief aanbiedingen van de dag. Obers hoeven er niets voor te doen, de PDAs worden gewoon in hun cradles geplaatst en synchronisatie gaat volautomatisch. Alle orders gaan, eenmaal ingetoetst, meteen naar de server die ze doorstuurt naar de juiste keukens. Zo kan de omzet desnoods van uur tot uur worden gevolgd. En gelukkig is er op tijd een database marektingbedrijfje bijgehaald, zodat er een simpel systeem aan is gekoppeld dat op postcodebasis de demografie van de klanten kan bijhouden, en rapportjes kan afleveren over welke schotels door welk type klanten worden geapprecieerd.

Ook de betalingssoftware in de PDAs is zeer flexibel gehouden. Zo kan een klant zijn rekening als hij dat wil uitgesplitst krijgen over de verschillende restaurants, en kan de rekening ook met een simpele menuklik worden gedeeld door verschillende gasten, zelfs tot op itemniveau. Klinkt Nederlandser dan Nederlands, maar een fles wijn is erg duur in Singapore en wordt dus wel eens gedeeld door de tafelgasten.

Twee jaar geleden hadden we in de (inmiddels ook al ter ziele gegane) Industry Standard gelezen dat er een nieuwe dotcom was opgezet die ’s werelds restaurantwezen ging revolutionariseren met een nieuw softwaresysteem. Beursgang was al gepland. Nu zien we een locaal Singaporees restaurantbedrijf zonder veel ophef een locaal IT-bedrijfje opdracht geven om wat software te schrijven, er wordt wat goedkope hardware aangeschaft, alles wordt met een beetje creativiteit aan elkaar geregen en ons leven wordt weer een stukje aangenamer gemaakt.

Fase twee van de internetrevolutie is aangebroken.

Een internet-jaar is een maand in de werkelijke wereld. Maar inmiddels zit ook de werkelijke wereld niet stil.

Koninklijke Privacy Nederland

2002-07-13T16:13:00.000+08:00

Planet MultiMedia 13 juli 2002

KPN ligt onder vuur. Ze hebben geheime nummers van hun abonnees verstrekt aan telemarketingbedrijven. Consumentenbeschermend Nederland is in rep en roer. Opta en CVB, respectievelijk bewakers van telecomcurrentie en consumentenprivacy, zetten eensgezind de schouders onder een onderzoek.

Terecht, dat onderzoek, maar een klein stemmetje binnenin me zegt dat ergens in de kleine lettertjes van de KPN-contracten staat dat KPN ook gerechtigd is om niet in de gids en 008 vermelde nummers aan telemarketers ter beschikking te stellen.

Waarom ik dat denk? Ik heb de KPN-woordvoerder op de radio gehoord. Hij begon met de interviewer te vertellen dat mensen die een geheim nummer aanvragen, om te beginnen al allemaal fout zitten. Ze willen namelijk een geheim nummer, maar het is helemaal geen geheim nummer. Wat ze aanvragen, zo hoor ik hem zeggen, is het recht om hun nummer niet vermeld te zien in de telefoongids en bij het informatienummer 0900-8008. Hij zegt niet ‘008’ zoals alle normale burgers, nee, hij zegt ‘0900-8008’. En ‘geheim’ is wat anders, zo verduidelijkt hij nog.

Ik ken de woordvoerder niet en het was trouwens radio, maar op zo’n moment zie ik hem voor me. Regelrecht afkomstig uit de aloude techneutencultuur van PTT Telecom. Hij moet de pers te woord staan en heeft dus een pak aan, maar de broekspijpen eindigen net iets te hoog en het telecomgroen-met-blauwe jack hangt wel degelijk aan de binnenkant van zijn kamerdeur. Klanten snappen niets van netwerken en zijn dus dom. Anderhalf miljoen abonnees hebben gevraagd om niet-vermelding in de gids en noemen dat dan een geheim nummer. En de overige 15 miljoen kunnen die nummers niet in de gids vinden en zeggen: ‘hee, hij heeft een geheim nummer’.

En volgens de KPN-woordvoerder hebben ze ALLEMAAL ongelijk.

Beste KPN-woordvoerder. Een klant die om een geheim nummer vraagt, is iemand die te kennen geeft dat hij in de toekomst zelf wil bepalen aan wie dat nummer wordt verstrekt. Die boeit het niet dat het volgens U en Uw al even wereldvreemde bazen gaat om niet-vermelding in een gids, of bij ‘nul-negen-honderd-acht-nul-nul-acht’. Die verkeert in de veronderstelling dat-ie er van op aan kan dat alleen mensen dat nummer gaan bellen van wie hij of zij dat wil.

Nu voelt de KPN-woordvoerder zich in een hoek gedrukt. Hij weet dat hij gelijk heeft en de rest van de wereld ongelijk, en daarom haalt hij zijn laatste redmiddel van stal. Een tevreden glimlach krult zich rond zijn mond, als hij het journaille vertelt dat deze hele kwestie eigenlijk nergens over gaat. Niet de abonnee, maar KPN is namelijk eigenaar van het nummer, dus die mensen moeten sowieso niet zeuren want ze hebben helemaal niks te vertellen!

Dames en heren, dit verzin ik niet. En eerlijk gezegd weet ik eigenlijk ook niet wat ik nu nog moet zeggen. Moet ik schrijven dat deze redenering ieder privacy-beginsel met voeten treedt, dat iemand die te kennen geeft dat hij niet zomaar voor iedereen bereikbaar wil zijn, daar recht op heeft? Nee, want eigenlijk gaat dit helemaal niet over privacy, het gaat gewoon over fatsoen en het respecteren van een anders redelijke verlangens.

Of moet ik nu tekeer gaan omdat het weinig klantvriendelijk is van KPN Telecom? Nee, want dit is van een andere orde. Het gaat hier niet om een gebrek aan vriendelijkheid jegens je klanten, maar om een totale minachting en desinteresse voor hun belangen en voor wat ze beweegt.

Privacy wordt het belangrijkste mensenrecht van de 21ste eeuw. Naarmate dienstverlening steeds ingewikkelder wordt en de consument veeleisender, hebben dienstverleners steeds meer gegevens nodig. En naarmate de systemen waarmee die gegevens worden verwerkt steeds geavanceerder worden, neemt het gevaar van misbruik of disproportioneel gebruik toe. Dat is een spanningsveld. Verregaande belemmeringen aanbrengen is geen oplossing, want uiteindelijk niet in het belang van de consument. Maar links laten liggen kan ook niet, daarvoor is het recht op privacy te belangrijk en mensen hebben er recht op dat het zo veel mogelijk wordt beschermd.

Het telefoonabonneebestand van KPN Telecom vervult al jaren een bijzonder nuttige functie in de Direct Marketingwereld. Het is verreweg de belangrijkste bron in dit land van adrescorrectiegegevens. Er is geen zichzelf serieus nemend DM-bedrijf in Nederland dat niet ooit het KPN-bestand heeft gebruikt om zo veel mogelijk voor te zorgen dat post niet bij de verkeerde klant of prospect terecht komt, en netjes en correct geadresseerd is.

Met dit gedrag gooit KPN niet alleen zijn reputatie te grabbel, maar bezorgt ook de hele Direct Marketingsector een slechte naam. Als een groot en reputabel bedrijf als KPN Telecom al zo beroerd en met volmaakt onbegrip met privacy en consumentenbelangen omgaat, dan moet je niet verontwaardigd zijn als straks iedereen denkt dat alle marketingbedrijven, bonafide of anderszins, de vijand van de persoonsbescherming zijn.

En dat terwijl het helemaal niet zo hoeft te zijn. Fatsoenlijk omgaan met persoonsgegevens en klantvriendelijkheid gaan hand in hand. Iedereen weet dat je gegevens nodig hebt om mensen zo goed mogelijk van dienst te zijn. En als mensen bepaalde diensten niet willen omdat ze hun gegevens niet aan derden willen afstaan, dan respecteer je dat. De klant heeft altijd gelijk. Wie denkt dat hij het beter weet, wordt gestraft. En marketingbedrijven met twintig miljard Euro aan schulden kunnen zich betweterigheid niet eens permitteren.

Een internet-jaar is een maand in de werkelijke wereld. Maar voor KPN Telecom staat de tijd klaarblijkelijk stil.

Koffie en Hotspots

2002-06-21T12:47:00.000+08:00

Planet MultiMedia 21 juni 2002

Overal bereikbaar is al lang geen utopie meer. Laptops zijn zo krachtig geworden dat je simpelweg kunt spreken van een mobiel kantoor. Het leven van de stadsnomade is bijna compleet. Het enige dat nog ontbreekt, is overal Internettoegang. Is het al zo ver? En zo ja, hoe?

Er zijn twee kandidaten: mobiele telefoonnetwerken, en de draadloos netwerk-standaard 802.11x. Jarenlang was de blik gericht op de eerste categorie, met name de veelbelovende UMTS-standaard, U weet wel, waar alle telecommers nu aan ten onder gaan. Typische top-down-benadering, dat UMTS, je investeert een paar honderd miljard euro’s en dan ga je voor wereld-dominantie.

Als UMTS top-down is, dan is draadloos netwerk bottom-up. Stiekem is het binnengeslopen, doordat het verrassend simpel en goedkoop is en steeds meer bedrijven en particulieren het aanschaffen. Eigenlijk is het niet een standaard maar zijn het er meerdere. WiFi ofwel 802.11b, met een snelheid van 11 Mbps ruim voldoende voor breedband Internet, is nu de facto een wereldwijde standaard geworden. Thuis heb ik het ook en geloof me, als je het eenmaal hebt, wil je nooit meer anders.

En ik moet zeggen, het werkt verslavend. Komt de computer in de buurt van een access point, dan ben je letterlijk ‘in de lucht’. Wat me geloof ik nog het meest verbaast, is dat we kennelijk inmiddels in staat zijn om volwassen technologieën op de markt te brengen, producten in de winkel die na aanschaf meteen precies doen wat je ervan verwacht. Bill, eat your heart out!

Inmiddels heeft ook de industrie dat ontdekt. WiFi is ‘hot’. Het domineert de belangrijke TechXNY-beurs die deze week plaatsvindt, Toshiba en IBM verkopen vrijwel alleen nog laptops met ingebouwde WiFi, HP, Blackberry en vele anderen hebben nieuwe series PDAs aangekondigd waar het ook van fabriekswege al in zit (nu moet dat nog met insteekkaartjes). En wat nog belangrijker is, aan de netwerkkant komen steeds meer aanbieders, van vliegvelden en hotels tot koffiehuizen en winkelpromenades (zgn. Hotspots). Nog even en de hele wereld heeft zich spontaan aaneengeregen tot een wereldwijd standaard-netwerk.

Jammer genoeg geldt dat nog niet voor mobiele telefonie. In Europa en grote delen van Azië heeft iedereen GSM (op de frequenties 900 en 1800MHz), maar daarbuiten regeert de chaos, met onderling incompatibele CDMA-systemen (Japan, Korea, VS) of GSM op de verkeerde frequentie (1900MHz, VS).

De telecommers beseffen dit ook. Betekent dat dat zij hun energie steken in standaardisatie? Nee, ze storten zich op WiFi! Met een klein verschil. Omdat het telecommers zijn, vragen ze overal geld voor. DoCoMo in Japan, BT in Engeland, VoiceStream en NexTel in de VS, allemaal hebben ze hotspots (in de lucht c.q. aangekondigd) waar je alleen gebruik van kunt maken met een abonnement.

Maar slechts gewapend met een WiFi-laptop, dito PDA, tri-band GSM-telefoon en NTT DoCoMo-telefoon kom je op dit ogenblik een heel eind. En om de proef op de som te stellen, besloot Uw columnist met dit arsenaal op zak (even was ik bang dat ik zou opgloeien in het donker, maar het bleek mee te vallen) een week uit te trekken om rond de wereld te gaan zonder bericht van afwezigheid. Verslag van een WiFi-wereldreis.

Eerste stop: Singapore, waar men zoals inmiddels gebruikelijk de nieuwerwetserij gretig heeft omarmd. Bovendien hebben ze er GSM. Wi-Fi begint al bij aankomst op de luchthaven Changi. De breedband-maecenas is in dit geval de Business Class lounge van Singapore Airlines, maar het netwerk reikt tot in de hal, met name het gedeelte met de ‘koi pond’. In een relaxende omgeving van Japanse boompjes, kabbelend water en kleurige karpers haal je daar je e-mail van de afgelopen twaalf uur op, want zo lang heeft de vlucht geduurd. Verder kun je rustig gaan zitten surfen in zo ongeveer alle koffieshops in de hele stad, een aantal hotels, en in verschillende winkelcentra. Singapore goes wireless.

In Peking zijn ze nog niet zo ver. Weliswaar GSM, maar WiFi heeft dit deel van China nog niet bereikt. Zelfs Starbucks, dat naar verluidt al zijn filialen van draadloze access points heeft voorzien, laat bij zijn filialen in de Chinese hoofdstad verstek gaan. Gelukkig heeft het hotel ‘cyber-rooms’, kamers met niet alleen een bed maar ook een desktop-PC die op een LAN met Internettoegang zit.

Tokyo draait uit op een teleurstelling. Geen GSM maar hier brengt uiteraard het DoCoMo-toestelletje uitkomst. Nadeel: iedereen even op de hoogte stellen van een ander telefoonnummer voor vandaag. Maar naar WiFi blijk ik te kunnen fluiten. Het tergende is dat ik op veel plaatsen wel signaal krijg, maar geen toegang. Het geldt voor Starbucks, alomtegenwoordig in Tokyo, maar ook voor openbare ruimtes en zelfs hier en daar op straat. Pas veel later verneem ik dat NTT DoCoMo de boosdoener is. Zij bieden de service alleen aan op abonnementsbasis, voor ongeveer 15 Euro per maand, en zo’n abonnement heb ik niet. Gelukkig vlieg ik ’s avonds door naar Sydney.

Australiers geloven voor zover ik kan waarnemen ook al niet in gratis toegang. Hier en daar signaal maar geen bytes. Een check levert een scala aan providers op, die allemaal abonnementen hanteren. Hoe ik de check doe? In het hotel, waar mijn kamer gelukkig over een LAN-port beschikt. Inmddels heb ik in hotels alle mogelijke manieren van toegang meegemaakt, van interne dialup (je draait een nummer op de hotelcentrale), via LAN-ports tot wireless. Wat je ook nog wel eens tegenkomt is toegang via de TV, maar dat is de moeite van het vermelden niet waard. Het is ongelooflijk traag, en de bediening is onhandig en ondoorzichtig. LAN-ports worden steeds meer de hotelstandaard, en ik verwacht in de toekomst steeds meer WiFi. Beide oplossingen zijn breedband dus comfortabel.

Van Sydney naar Auckland, Nieuw Zeeland. Forget Auckland. Ze hebben er GSM, net als in Australië, en that’s it. Van ellende maar ingebeld via mijn mobieltje (Bluetooth, dus zonder gefiedel met draadjes). Gelukkig heb ik wereldwijde roaming via Pacific Internet. Desondanks blijken het dure e-mailtjes.

Daarna gaat de reis naar San Francisco, en Silicon Valley. WiFi Mecca? Valt wel mee. Singapore is beter. Merkwaardigerwijs blijken niet alle Starbucks-filialen hier toegang te bieden. Zou het te maken hebben met het faillissement van Starbucks’ provider, MobilStar? De grootste fout die je overigens kunt maken is bij Starbucks-personeel ernaar te informeren. Niemand, maar dan ook niemand, heeft enig idee waar je het uberhaupt over hebt. Kennelijk doet ‘de beste werkgever van Amerika’, zoals men zich graag afficheert, niet aan personeelsvoorlichting.

Niettemin is er een groot aantal hotspots, en bijna allemaal verlenen ze toegang en zijn dus gratis. En zowel San Francisco als LA, van waaruit ik oostwaarts vlieg, hebben GSM op de derde frequentieband. Wil je bellen met je eigen toestel, zorg dan dat je een tri-band hebt want anders kom je nergens. Op naar New York.

Deceptie in the Big Apple! Signaal in iedere Starbucks, maar geen toegang! Blijkbaar heeft de Newyorkse afdeling van de koffieboer de koppen bij elkaar gestoken en de zaak op slot gezet, of misschien achter een abonnement verscholen. Geen flauw idee, want wederom weet niemand ergens van. Ook de Starbucks-site biedt geen uitkomst. Op een bankje vlakbij de kruising van 6th Avenue en 42nd Street (ja, ja, ik weet het, erg standaard plekje) heb ik ineens volop toegang. Met een gerust hart kan ik mij weer melden voor de veiligheidscontrole op JFK.

Die veiligheidscontroles zijn overigens een verhaal apart. Amerika is paranoide geworden na nine-eleven. Toch is het aardig te zien hoe geaccepteerd personal technology inmiddels is. De laptop moet in alle gevallen uit de tas en even aan, maar PDAs en mobieltjes worden zonder meer voor kennisgeving aangenomen. Merkwaardig contrast met ordinaire voorwerpen als schoenen (uit en onderzocht), aanstekers (vlammetje laten zien) en aangebroken flesjes drank (even slokje nemen graag). Voor de moderne nomade doet het allemaal rustgevend aan. Electronica op zak is vanzelfsprekend en de veiligheid toch gediend. Tevreden stap ik in het vliegtuig naar Nederland.

Conclusie? WiFi heeft toekomst. Het is razendsnel, vergeet GPRS, zelfs UMTS zal er niet aan kunnen tippen. Het is verschrikkelijk gebruikersvriendelijk, en in de meeste gevallen is het netwerkgebruik ook nog gratis. Dat laatste vormt een bedreiging op lange termijn. Gratis is niet commercieel levensvatbaar, zo weten we inmiddels. Maar om geld te vragen, moet de tent eerst op slot. En dat maakt het weer onhandig. Als je ergens landt, moet je meteen in de lucht zijn. Het wachten is op de eerste goochemerd die met Jan en Alleman roaming-overeenkomsten aangaat en consumenten daarna een wereldwijd abonnement aanbiedt. En zo blijft er altijd ruimte voor nieuwe startups.

Een internet-jaar is een maand in de werkelijke wereld. Geldt ook voor wereldreizen.

Management by E-mail

2002-05-10T12:48:00.000+08:00

Planet MultiMedia 10 mei 2002

Het is 10 mei 2002, vier dagen na De Moord. Geen bagage ingecheckt, dus wachten bij de band hoeft niet. Al enige tijd beschik ik over een smart card waarop mijn irisscan is opgeslagen. Ook geen wachttijd bij de douane dus, pasje insteken, oog voor het venster en een minuut later sta ik buiten. Nederland is vaak traag in het oppakken van nieuwe ontwikkelingen, maar als we ons ertoe zetten, gaat het best snel.

Schiphol biedt draadloze breedband Internettoegang, en ik heb zo’n kaartje in mijn Pocket PC dus binnen de kortste keren ben ik op de hoogte van de nieuwste meningen en gebeurtenissen, ook die hebben plaatsgevonden tijdens de 13 uur die ik zojuist in het vliegtuig heb doorgebracht. Ook in Azie, waar ik net vandaan kom, heb ik alles op de voet kunnen volgen, mede dankzij een goede vriendin die mij 40 minuten (!) na de moord op de hoogte bracht van het gebeurde. Radio 1 op de PC-luidsprekers terwijl je werkt, journaalbeelden, alle dagbladen. Het logenstraft de stelling van velen dat Internet ‘just another medium’ is. Dat is het niet: het biedt een unieke combinatie van wereldwijde toegang en locale details, die geen ander medium te bieden heeft.

Maar intussen maak ik me zorgen. Ogenschijnlijk gaat het goed in Nederland, Paarse politici zeggen dat ze een geweldige regeerperiode achter de rug hebben. Maar ik zie aan een e-mail direct of de afzender ouder is of jonger dan, pakweg, 25 jaar. In het laatste geval stikt iedere zin van de spelfouten. ‘Zin’ gebruik ik daarbij in de brede betekenis van het woord – ik tel noodgedwongen ook woordenreeksen mee die gespeend zijn van iedere structuur. Kennelijk zijn we bezig een generatie van functionele analfabeten voor te bereiden op deelname en zelfs leidinggeven aan de maatschappij.

Aardig contrast, trouwens. Straks worden we geregeerd door functionele analfabeten die in ieder geval kunnen communiceren (bij e-mail en SMS is gebrek aan spelvaardigheid geaccepteerd), nu worden we geregeerd door functionele digibeten die wel kunnen spellen maar niet communiceren.

Dat laatste werd een paar weken geleden weer eens pijnlijk duidelijk toen een onderzoek uitwees dat de Nederlandse politieke partijen de beantwoording van brieven van kiezers niet hoog op de agenda hebben staan. Het meest veelzeggend was de reactie van de PvdA, die met een percentage van nul (!) het slechtst uit het onderzoek tevoorschijn kwam: ‘In verband met de verkiezingscampagne heeft ons partijbureau niet voldoende bezetting.’

Laat dat even op U inwerken. De PvdA kan e-mails van kiezers niet beantwoorden want ze hebben het te druk met de verkiezingscampagne...

Zijn ze nu helemaal van God los? “We zijn bezig met de verkiezingen dus we hebben geen tijd voor individuele kiezers.” Als iets weinig tijd kost, is het beantwoorden van e-mails. Als je weet hoe dat moet, tenminste.

Misschien ligt daar de verklaring. Nederlandse politieke partijen zijn de weg kwijtgeraakt. Amerikaanse politici hebben stuk voor stuk een staf die als eerste prioriteit het beantwoorden van e-mails heeft. Kok stond zich er tot voor kort nog op voor dat hij het verschil niet wist tussen een muis en een afstandsbediening. Toegegeven, zijn Amerikaanse collega Bush weet dat verschil waarschijnlijk ook niet maar Bush weet wel meer niet, dus dat tellen we even niet mee.

Onmiddellijk reageren en de taal spreken van de burger, dat is iets wat Pim Fortuyn heeft herontdekt en tot zijn podium gemaakt. En dan kunnen dingen erg snel gaan. In de vijf weken dat ik ben weggeweest, is Fortuijn opgeklommen tot de hhogste politieke toppen, en weer van het toneel verdwenen. Er was een idioot die vond dat Fortuyn het te bont maakte.

Fortuyn maakte het verschil. Welk verschil? Hij maakte een einde aan de stille terreur van ‘Politiek Correct’ (PC heet dat in Amerika). Pims initialen waren niet voor niet PF: Politiek Fout. PF zijn zonder echt fout te worden is een kunst, die Fortuyn na jaren oefening perfect beheerste. Hoe moeilijk dat is, heeft Roger van Boxtel ondervonden met zijn opmerking over ‘kut-Marokkanen’. Nog even oefenen, Roger.

Toen Fortuyn werd gevraagd hoe hij dan wel dacht te regeren, zei hij: ‘Management by speech’. Wie zal nu de speeches geven? Iedere halve zool die toe is aan een carriereverandering staat klaar om te surfen op de golven van Fortuyns succes.

Joep van den Nieuwenhuyzen heeft al een faxje vanuit Houston gestuurd. Tip voor Joep: stuur in het vervolg geen faxjes, maar e-mails. En als het journaille je vraagt of je in de voetsporen van Pim Fortuyn wilt gaan treden, dan zeg je, ‘Ja, maar ik heb mijn eigen inbreng: geen Management by Speech, maar Management by E-mail.’ Hoef je niet eens terug te komen uit Houston, een groot bijkomend voordeel wat mij betreft.

De verliezingscampagne wordt niet hervat. Geen probleem, want wie de uitspraken van de ‘gewone mensen’ beluistert, op straat langs de begrafenisroute maar ook in programma’s als Stand.nl, waar men per telefoon en in toenemende mate per e-mail reageert, hoort iets wat in jaren niet te beluisteren is geweest. Zinnige uitspraken van ‘toevallige omstanders’. PC zorgde ervoor dat mensen zich niet durfden te uiten en als je ze een microfoon voorhield, sloegen ze daarom maar onzin uit. PF maakt alle mogelijke meningen weer respectabel. Het Internet draagt bij aan verspreiding. Programmamakers, kijk naar het sucecs van Stand.nl: er moeten meer interactieve programma’s komen.

En de politieke partijen? Die moeten de weg terug zien te vinden naar de realiteit. Hoe? Ga weer in gesprek met anderen. Iedere vraag, iedere brief, iedere e-mail moet onmiddellijk en duidelijk worden beantwoord. Mankracht nodig? Uitzendbureaus zat. Geld nodig? Haal maar uit het afgelaste campagnebudget. Want als er iets duidelijk naar voren komt uit al de manifestaties en uitingen rond de dood van Fortuyn, is het dat: de kiezer wil weer serieus worden genomen.

Het Internet is een snelle leerschool. Een Internet-jaar is een maand in de werkelijke wereld. De klok tikt door. Ook voor politici.

Yadaag!

2002-04-12T12:49:00.000+08:00

Planet MultiMedia 10 april 2002

‘Tusschen droom en daad / Staan wetten in de weg / En practische bezwaren,’ schreef Elsschot. En hij had gelijk. Het leven is een leerschool en het is de opgaande lijn van de leercurve die je gaande houdt. Soms geeft die leercurve even de indruk dat-ie naar beneden wijst, en dat zijn mijn moeilijke momenten. En wie is ditmaal de boosdoener, hoor ik U vragen? Yahoo!

Even over dat uitroepteken; onderdeel van de naam, maar het wekt ook misverstanden. Want iedere keer dat je het aanhaalt, wordt de indruk gauw gewekt dat er iets spectaculairs aan de hand is. Dat is niet altijd waar, maar nu helaas wel.

Yahoo! wijzigt zijn privacy policy. Het bedrijf levert een serie prima diensten aan de internetters van deze wereld, en de meeste daarvan zijn gratis. Konden ze daar in voorgaande jaren nog mee weg komen, in de harde economische realiteit van 2002 levert dat problemen op. De advertentiemarkt is ineengestort. Voor winstgevendheid en voortbestaan op langere termijn zijn meer en stabielere inkomstenbronnen nodig. Welke? Adverteerders meer mogelijkheden geven om specifieke typen gebruikers doelgericht te benaderen ('targeten'), en meer en vaker geld vragen voor je diensten. Kan ik billijken.

Wat gebeurt er vervolgens? Jos Birken, jarenlang tevreden gebruiker van een serie Yahoo!-diensten, logt weer eens in, zoals bijna iedere dag. In plaats van mijn My Yahoo!-pagina verschijnt een tekst, die meldt dat de ToS (Terms of Service) worden gewijzigd, en of ik daarmee maar even akkoord wil gaan.

Enorme lap tekst, die ToS, maar noblesse oblige dus ik worstel me er doorheen. Belangrijkste wijziging blijkt het recht dat Yahoo! zich vanaf heden voorbehoudt om mijn informatie ter beschikking te stellen aan derden, iets wat men voorheen stellig beloofde nooit of te nimmer te zullen doen.

Nu heb ik daar op zich niet zo veel bezwaar tegen, mits in redelijkheid, want met al die snelle ontwikkelingen van tegenwoordig weet je maar nooit wat mensen nu weer aan aardigs en nuttigs te bieden hebben, maar om even in reclametermen te blijven: ‘Nu even niet’.

Op dit moment wil ik maar een ding, en dat is inloggen. Even het laatste nieuws, hoe warm is het in Peking, en via mijn Yahoo!Mail kijken of ik nog POP mail heb, da’s alles. Later beslis ik wel of ik me aan de nieuwe spelregels wil conformeren. Dus ik klik op ‘Decline’.

Er verschijnt een kort scherm dat ik U niet wil onthouden. Het bevat maar twee adviezen:

1. Yahoo! Terms of Service Declined: You now have 14 days in which to collect your personal information.
Met andere woorden, U bent ontslagen. U krijgt 14 dagen om Uw bureau leeg te halen. En ik maar denken dat Yahoo! en ik een goede relatie onderhielden. Wat kan men zich vergissen. Niet eens een beoordelingsgesprek gehad!

Ander probleem: ‘collect your personal information’. Wat heb ik nu aan mijn fiets hangen? Mijn eigen persoonlijke informatie komen ophalen? Nog te beroerd om het zelf even te deleten, per slot van rekening heeft Yahoo! toegang anders konden ze me niet vragen de gegevens aan derden te mogen verhuren. En als ik het zelf moet doen, hoe dan wel? Op dat laatste heeft Yahoo! voor mij een antwoord.

2. Please refer to the help areas of all the Yahoo! personalised services to learn how to export or download your personal information.
Het wordt steeds gekker. Exporteren? Downloaden? Ken ik mijn eigen persoonlijke informatie dan niet? Deleten, akkoord, zelf deleten, al wat minder akkoord, maar moet ik het ook nog komen ophalen? Zijn ze daar nu helemaal van God los?

Maar vooruit, als het dan zonodig moet, onverveerd op help geklikt.

Er verschijnt een scherm met maar liefst vijftig links, die allemaal verwijzen naar een specifieke Yahoo! dienst of naar een FAQ-scherm. Wist niet eens dat ze er zoveel hadden. Welke moet ik hebben om mijn eigen persoonlijke informatie mee te krijgen? Geen enkele aanwijzing.

Maar het wordt nog gekker. Ik maak gebruik van maar een paar diensten, dus ik besluit om op de ‘help’ knop te drukken die bij die diensten hoort. Zo kom ik vast bij mijn informatie, want die heb ik verstrekt toen ik mij aanmeldde voor die specifieke dienst.

Toegang geweigerd. Ik mag maar op een knop drukken, verder niets. Ik klik, en waar kom ik terecht? Het nieuwe ToS-scherm. Decline or Accept?

Arghh!

Dit is geen redelijk aanbod, dit is ‘An offer you can’t refuse’. Waar kwam deze zin ook alweer uit? Oh ja, de Godfather, maffiafilm bij uitstek. Pistool tegen het hoofd, en binnen 30 seconden ziet U een scherm met hetzij ‘Agreed’, hetzij Uw hersens erop.

En weet U wat? Uiteindelijk heb ik maar toegestemd. Ik had even geen tijd voor die onzin, wilde gewoon mijn mail zien en weer een vliegtuig halen. Yahoo! had zijn overwinninkje binnen, maar make no mistake (sorry Dubya), het was een Pyrrhus-overwinning. Op die manier jaag je je trouwe klanten tegen je in het harnas.

Begrijp me goed, er is op zich niets mis met wat Yahoo! wil doen. Ze levert nuttige diensten, en voor wat hoort wat. Heb je er dat niet voor over, dan zie je ervan af. Maar c’est le ton que fait la musique. Als Internet-mastodont met tienduizenden werknemers en miljarden aan omzet heb je een machtspositie ten opzichte van individuele consumenten die je niet mag misbruiken. Armpje drukken is zo’n misbruik. Een wedstrijd tussen een 800 Pound Gorilla en een consument wordt altijd gewonnen door de gorilla, en is dus oneerlijk.

En heeft Yahoo! dat begrepen? Het antwoord werd de dag daarop gegeven door Srinija Srinivasan, Yahoo!’s hoofdredacteur: "Fundamentally our approach remains unchanged. It's always been a mantra of notice and choice. We're always looking to make this complex issue as clear as possible." (News.com, 28 maart)

Mijnheer Srinija Srinivasan (wordt door collega’s naar verluidt SS genoemd): logt U eens in op Uw eigen site. ‘Notice’? Dictaat zul je bedoelen! ‘Choice’? Slikken of stikken! Dat is niet ieders definitie van keuze, vrees ik.

Ik herhaal het nog maar eens, ‘at the risk of being rude’ (sorry Paul). Zodra duidelijk is dat er met het verstrekken van informatie over jezelf winst te behalen valt, worden de zaken ineens een stuk makkelijker. Marketeers wisten dit al lang, maar moeten blijkbaar nog steeds wennen aan het feit dat de consument dat minder helder ziet. Die duidelijkheid ligt op de weg van de marketeer. Helderheid over de gegevens die je nodig hebt, en over de reden waarom ze van pas komen, behoren tot de ‘brengplicht’ van de aanbieder. Het geeft de consument een reden om binnen die relatie zijn privacy een stukje in te perken. Hij weet waarvoor hij het doet.

Beste Yahoo. (Geen uitroepteken, anders misverstand.) Adeldom verplicht. U hebt een positie opgebouwd als dienstverlener van honderden miljoenen, doorgaans tevreden gebruikers. Dat geeft macht, maar brengt ook verplichtingen met zich mee. Zorgvuldigheid staat bovenaan. Misbruik van vertrouwen is een ‘no go area’. Consumenten laten zich niet graag dwingen, ‘choice’ is inderdaad een mantra. Wat Yahoo! zijn gebruikers nu aandoet, valt niet onder de noemer ‘choice’. Het laat zich beter beschrijven als ’50 Ways to leave your consumer’.

En de consument heeft nu ook zijn mantra. Yahoo? Yadaag!

Het Internet is een lastige leerschool. Een Internetjaar is een maand in de werkelijke wereld. Zelfs voor Yahoo!

Leefbaar Internet

2002-03-16T12:50:00.000+08:00

Planet MultiMedia 16 maart 2002

Het heeft lang geduurd, maar eindelijk hebben wij Nederlanders ook een flamboyante populist in onze politieke gelederen. Pim zegt waar het op staat, durft voor zijn mening uit te komen, hoezo eerst onderbouwen? Dat hadden we in Den Haag nog niet eerder gezien.

De Haagse politici, al jarenlang niet meer te onderscheiden van de Haagse ambtenaren, verkeren in totale paniek. Wat te doen? Negeren lukt niet,voor rotte vis uitmaken werkt niet, verveeld onderuit zakken werkt averechts. Help!

Zoals altijd heeft Uw wakkere columnist een antwoord klaar. Meedoen! Wat is het verschil tussen Fortuyn en traditionele politici? Fortuyn staat voor een mening, maar heeft geen oplossingen. De Haagse grijze muizen zitten met al hun bestuurlijke ervaring op de oplossingen, maar staan nergens voor. En er is nog ruimte genoeg, heren en dames. Pim is maar alleen, die kan ook niet alles aanpakken. Spring in de gaten die Fortuyn openlaat, sprekende visies, dat vreten de lezertjes.

Geheel in de spirit van het bovenstaande, houden we het niet bij deze goede raad alleen. In plaats van langs de zijlijn te blijven, neem ik hierbij het voortouw op het gebied van een van Fortuyns grote leemtes: het Internet. Heeft-ie nog geen woord over gezegd. Jammer eigenlijk, eindelijk een moderne populist en nu pakt-ie de moderne problemen niet eens aan! Dus vooruit met de geit, hier komt het goede voorbeeld.

Internet is vol
Kom nou, zie ik U denken, ruimte zat. ‘Denkend aan Internet zie ik brede pijplijnen traag door oneindig cyberspace gaan.’ (Met excuses aan Marsman) Precies, dat trage, daar gaat het nu om.

Gelooft U mij, Internet is vol. Misschien is er wel bandbreedte genoeg, maar het gaat om de knooppunten. Denk maar aan het fileprobleem. De A73 bij Boxmeer is leeg, maar de Randstad staat vol. Uw mailbox zit vol. Eindeloze reeksen barbaren vullen hem gestadig met absolute junk. Er valt niet tegenaan te deleten.

Uw provider wil U laten overschakelen op een speciaal inbelnummer. We krijgen straks een tekort aan nummers, en we kunnen niet eindeloos doorgaan met cijfertjes bijplaatsen. De IP-adressen raken op. De backbone switches kunnen het verkeer niet aan. Daar zit U, met Uw prachtige ADSL-aansluiting, eindeloos te wachten op een website die via Uw Megabyte-pijplijn met kilobytjes tegelijk binnendruppelt.

De oplossing? Een stringent toelatingsbeleid. De deur op slot voor nieuwkomers. Iedereen met een beetje gevoel voor tech zit al lang op het Net. Zitten we te wachten op die hordes digibeten die er nog aankomen? Welnee, op slot met die handel, voor het te laat is!

De ISLAM
En al die barbaren die al online zijn, hoor ik U denken, wat doen we daarmee? Tsja, wel redelijk zijn mensen, die kunnen we er niet zomaar uitgooien. Maar ze moeten zich wel aanpassen. Ik denk hierbij met name aan de aanhangers van het Linux-geloof, met ene Linus Torvalds als hun profeet. Een gevaarlijk stelletje, als U het mij vraagt. Hun religie heeft niet eens een naam maar ik noem het altijd de International Software League Against Microsoft (ISLAM).

ISLAM is een achterlijk geloof. Alles moet gratis, en daarmee staan ze de commerciele vooruitgang op een gruwelijke manier in de weg. Hun producten komen tot stand doordat hele nomadenstammen hun bijdrage leveren, allemaal open source, je weet nooit waar je aan toe bent met die lui. Beetje ordentelijke marketing is er niet bij. Hebt U ooit een reclamecampagne voor Linux gezien? Hebben ze soms iets te verbergen? Kijk, ik wil niet intolerant overkomen jegens andersdenkenden, maar ik heb daar toch vraagtekens bij. U toch ook?

De oplossing ligt voor de hand. Iedereen die online wil, moet eerst een inburgeringscursus Microsoft volgen. Wil hij daarna toch met Linux of Opera aan de gang, prima, maar dan weet-ie tenminste hoe je je eigenlijk hoort te gedragen.

Veiligheid online
De totale schade door virussen die verspreid worden over het web bedroeg vorig jaar naar schatting 15 miljard Euro. ISLAM-aanhangers voeren een boosaardige lastercampagne om ons te doen geloven dat dat allemaal komt door gaten in Microsoft-producten. Natuurlijk zijn die voor verbetering vatbaar, en we moeten ook een deel van ons budget aan Microsoft ter beschikking stellen om hun servers en browsers waterdichter te maken, maar de bron van het probleem wordt toch gevormd door cyberterroristen. De meesten van hen gebruiken Apache webservers, die naam spreekt al boekdelen.

Het wordt hoog tijd dat iemand een einde maakt aan het gedoogbeleid jegens hackers en virusmakers. Natuurlijk is het hartstikke discriminerend om te stellen dat alle ISLAM-aanhagers cyberterroristen zijn, maar we weten allemaal dat in die gelederen meer mensen bezig zijn met boosaardige plannen dan onder de onschuldige Microsoft-burgers.

Er moeten zes superministeries komen die gecoordineerd bezig zijn met deze en andere problemen. De bewaking van onze switches en backbones moet worden vertienvoudigd, meer blauw online. Permanente surveillance van iedere Apache server en Linuxgebruiker, en onmiddellijke berechting van iedereen die bijdraagt aan de verspreiding van virussen.

En zo kan ik nog uuuren doorgaan. Maar het spits is eraf... Graag verneem ik van U, lezers, mijn geliefd publiek, of deze benadering U aanspreekt. Bij voldoende publieke weerklank zal ik aansluiting zoeken bij de Lijst-Fortuyn en het partijprogramma-in-wording completeren met een Internet-paragraaf.

Fortuyn is naar eigen zeggen al jaren bezig. Gelukkig hoeft U niet zo lang te wachten op de opkomst van de nieuwe generatie Internet-politici. Dankzij het restantje snelheid dat het Internet ons nog biedt (en dat door ondergetekende, mocht U mij hierin steunen, met hand en tand tegen alle nieuwkomers zal worden verdedigd!) zullen we het ruim voor de verkiezingen weten.

Een internet-jaar is een maand in de werkelijke wereld. Ook voor politici.

Noodzakelijk ongerief

2002-01-24T12:51:00.000+08:00

Planet MultiMedia 24 januari 2002

Na de Universele Declaratie van de Rechten van de Mens en de Fundamentele Vrijheden (je zult het uitgekeerd krijgen in chocoladeletters) hebben we sinds een paar dagen de Declaratie van Amsterdam. Wat hebben die twee met elkaar te maken? Ze gaan allebei over mensenrechten, de eerste over alles behalve het recht op privacy en de tweede over uitsluitend het recht op privacy.

Verder houdt iedere verwantschap op, en dat is veelbetekenend. De Universele Declaratie is opgesteld door regeringen, die van Amsterdam komt van de hand van een stel hoogleraren en experts op het gebied van privacy die daar toevallig aan het congresseren waren. Terecht willen ze er met hun plechtige Declaratie op wijzen dat het belangrijkste mensenrecht van de 21ste eeuw nog grotendeels onontgonnen terrein is. Houden overheden zich eigenlijk wel voldoende bezig met bescherming van onze persoonsgegevens?

Het antwoord is nee, en het klinkt wat afgezaagd maar ook dit is weer helemaal de schuld van – daar is-tie weer - Osama Bin Laden. We waren zo aardig op weg. De Europese Commissie werkt al jaren naarstig aan een Richtlijn, en zelfs in de VS, waar ze doorgaans zo’n hekel hebben aan overheidsbemoeienis, is onder de regering-Clinton een nationale discussie over privacy op gang gekomen. Of dat te maken heeft met het feit dat Bill Clinton verreweg het beroemdste privacy-slachtoffer ter wereld is, wil ik daarbij in het midden laten.

En toen kwam 9-11. Of eigenlijk 9-12, want daags erna sloeg Bush terug met de Patriot Act, die de Amerikaanse overheid verregaande bevoegdheden geeft bij de opsporing en bestrijding van terrorisme. Sindsdien krijgt iedere Amerikaanse gezagsdrager bij het horen van het woord ‘privacy’ rode vlekken in het gelaat. Het woord dreigt synoniem te worden met ‘obstakel in de strijd tegen het kwaad’.

Niet alleen de Amerikanen, trouwens. Engeland, al van oudsher op privacy-terrein de ‘vieze man van Europa’, doet al even hard mee. En zelfs de burgers hebben een deel van hun gebruikelijke weerzin tegen nieuwsgierige gezagsdragers laten varen. Zelf stap ik nogal eens op het vliegtuig en ik betrap mezelf er regelmatig op dat ik vragen over de inhoud van mijn bagage en nieuwsgierigheid naar de reden van mijn reis met minder terughoudendheid beantwoord. Het is in zekere zin geruststellend te weten dat er in deze gevaarlijke wereld op je wordt gelet.

Enige soul-searching biedt wel een interessant doorkijkje. Mijn eigen privacy-domein, het gebied waar iedereen met zijn vieze vingers af moet blijven, heeft kennelijk een variabele omvang. Het is de laatste tijd duidelijk gekrompen. En waarom? Omdat ik er wat bij te winnen heb, in dit geval een groter gevoel van veiligheid.

Dat is een belangrijke les voor marketeers. In een tijd waarin alles te koop is, ieder product of dienst zijn eigen invalshoek heeft en samen met duizenden andere aanbiedingen vecht om de aandacht van de potentiele koper, en in een tijd waarin de koophandeling zelf steeds interactiever wordt, is het beschikken over informatie over de consument steeds meer van levensbelang. Maar diezelfde consument is zeer gesteld op zijn privacy. Meer informatie levert betere dienstverlening. Dat laatste is vanuit de consument gezien prima, dat eerste niet.

Zodra duidelijk is dat er met het verstrekken van informatie over jezelf winst te behalen valt, worden de zaken ineens een stuk makkelijker. Marketeers wisten allang dat dat zo was, maar moeten blijkbaar nog steeds wennen aan het feit dat de consument dat minder helder ziet. Die duidelijkheid ligt op de weg van de marketeer. Helderheid over de gegevens die je nodig hebt, en over de reden waarom ze van pas komen, behoren tot de ‘brengplicht’ van de aanbieder. Het geeft de consument een reden om binnen die relatie zijn privacy een stukje in te perken. Hij weet waarvoor hij het doet.

Het recht op privacy verschilt van de andere fundamentele mensenrechten op een belangrijk punt: het is per situatie aan variatie onderhevig. Mensen hun voedsel en drinken onthouden mag onder geen enkele omstandigheid, vrijheidsberoving mag alleen onder strikt omschreven wettelijke regels (ons strafrecht), maar de mate waarin persoonsgegevens worden beschermd ligt grotendeels ter beslissing bij de persoon van wie ze zijn.

Dat maakt het recht op privacy tot een weerbarstige materie. Maar het is geen excuus om het er maar bij te laten. En het is nog minder een excuus om bescherming van persoonsgegevens ondergeschikt te maken aan de waan van de dag. Helderheid, proportionaliteit (niet meer gegevens dan strict nodig zijn voor het doel waarvoor ze worden aangewend) en toestemming van de betrokkene zijn keiharde maatstaven voor de uitwisseling van persoonsgegevens, of het nu overheden betreft of commerciele organisaties.

Duidelijkheid over wat mag en wat niet mag, wordt snel belangrijker. Steeds grotere delen van het commerciele verkeer vinden plaats in een 1-op-1-setting. Direct marketing kennen we al tientallen jaren, e-commerce groeit onverdroten voort en begint steeds volwassener te worden. En zelfs in de goeie ouwe bricks-and –mortar winkels speelt informatie over de klant een toenemende rol.

Routinematige uitwisseling van persoonsgevens is here to stay. De overheid heeft de plicht, de maatschappelijke ontwikkelingen op dit terrein op zijn minst bij te houden. Zelfs omvallende WTC-torens mogen geen reden zijn om een tegengestelde kant op te gaan.

De experts op het congres van vorige week in Amsterdam hadden groot gelijk. Het was hoog tijd voor andere declaraties dan alleen hun onkosten-declaratie.

Een internet-jaar is een maand in de werkelijke wereld. Ook voor regelgevers en experts op het gebied van privacy.

Koekjes en vreemde meneren

2001-11-23T16:50:00.000+08:00

Planet MultiMedia 23 november 2001

Vroeger was de krant een meneer. Meneren geven geen koekjes aan vreemden. Voor dat soort lieden hadden we minder vleiende benamingen.

Nieuwe tijden, nieuwe zeden. Nu komt de eerbiedwaardigste meneer van allemaal, NRC Handelsblad, in het (Planet Multimedia-) nieuws omdat hij koekjes achterlaat bij iedereen die langskomt. Stiekum, nog wel. En kort daarvoor komt diezelfde meneer in opspraak omdat hij vreemden op straat aanspreekt. Hoe? NRC, of naar later blijkt, een reclamebureautje in opdracht van NRC, stuurt e-mails aan mensen die daar niet om hebben gevraagd.

Wat is daar mis mee? Met dat laatste op zich niets. Vreemden mag je aanspreken, ook na 11 september nog. Ongevraagde post in onze brievenbus is al lang een onderdeel van ons leven geworden. We kankeren er wel op, maar regelmatig zit er iets bij wat we interessant vinden, en dan zijn we eigenlijk wel blij dat anderen ons spontaan wisten te vinden. En voor mensen die van Direct Mail helemaal niet zijn gediend, is er Antwoordnummer 666.

Toch is er wat aan de hand. Dankzij Homerus weten we hoe men in de klassieke oudheid met vreemdelingen omging. Die bewees je gastvrijheid, je noodde ze aan je dis en gaf ze een bed. Ook in de Middeleeuwen hadden zowel Oost als West nog een sterke traditie van gastvrijheid voor vreemdelingen. Niet iedereen had goede bedoelingen, er zitten rotte appels in elke mand, maar de basishouding was positief. En tot ver in de zeventiger jaren was liften nog heel normaal. Als er nu iemand langs de kant van de weg staat, is er iets niet pluis.

Wat is er gebeurd? De komst van de informatiemaatschappij heeft ons bewuster gemaakt van wat er allemaal om ons heen gebeurt. Met name ook van wat er allemaal kan misgaan. Meer nog, diezelfde maatschappij neemt in veel gevallen de noodzaak weg om vreemden persoonlijk te benaderen. Waarom iemand aanspreken op straat, je hebt toch een routeplanner in je auto? Als je voor het eerst een nieuw adres bezoekt, heb je het telefoonnnumer in je mobiel zitten zodat je de bekende kunt bellen als je hem niet kunt vinden. Voor rondreizende vreemdelingen zijn er hotels, en die vind je voordat je weggaat op het Internet. Gaan we op vakantie, dan spreken we de taal niet van het ontvangende land, en als we weer naar huis gaan, spreken we hem nog niet.

Privacy is bezig met een enorme opmars. Het recht op privacy heeft in een halve eeuw een sluipende bliksemcarriere gemaakt, en heeft nu de top bereikt: het is een van de Mensenrechten geworden. Dat was in 1944 nog niet het geval, toen Franklin D. Roosevelt in zijn beroemde speech de Four Freedoms neerzette: freedom of speech, freedom of religion, freedom from want and freedom from fear. En de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens uit 1948, de meest gezaghebbende opsomming, rept er alleen over in een bijzin.

Godzijdank zijn de Vier Vrijheden in ons deel van de wereld inmiddels goed voor elkaar, een incidenteel misstapje daargelaten. We kunnen zeggen wat we willen, aanbidden wie we willen, de autoriteiten boezemen ons geen angst meer in en zelfs op het allerlaagste armoedeniveau heeft iedereen onderdak, kleren en eten. Die rechten hoeven we niet meer in te vullen, we zijn alleen nog maar bezig met fijnslijpen. Met privacy ligt dat anders: daar valt nog veel werk te verrichten. De invulling van het recht op privacy wordt de Mensenrechtendiscussie van de 21ste eeuw.

Betekent dat het einde van de Direct Marketing? Absoluut niet. Want diezelfde, alsmaar ingewikkelder wordende maatschappij maakt het noodzakelijk om geinformeerd te blijven. En je kunt niet ieder uur van de dag besteden aan het ophalen van informatie. Het moet je ook worden gebracht, gevraagd maar ook ongevraagd. De opmars van privacy betekent alleen dat we ons steeds beter moeten houden aan een aantal duidelijk gedefinieerde regels.

De eerste stappen op dat terrein liggen nu achter ons. Onze eerste privacywet, de Wet op de Persoonsregistraties, heeft inmiddels een opvolger. Maar we staan pas aan het begin van een ontwikkeling. Niet voor niets heeft het Europese Parlement kortgeleden een reeks uitgebreide debatten besteed aan de nieuwe Privacy-richtlijn. En niet voor niets heeft de Commissie het ontwerp inmiddels teruggenomen, om er nog wat verder aan te gaan werken. Als de Richtlijn af is, moet hij worden verwerkt in de nationale wetgevingen. En tegen de tijd dat dat in alle Europese Lidstaten is gebeurd, ligt er weer een opvolger klaar.

En ondertussen modderen we voort. De NRC-affaire (en de publieke reactie van het reclamebureau dat de Zwarte Piet kreeg toegespeeld) laten zien dat het met het privacy-besef nog niet overal goed zit. Gebruik zonder toestemming van andermans informatie werd gerechtvaardigd met een beroep op de praktijk. En wat mij persoonlijk nog het meest ergert: NRC bewaarde niet alleen koekjes, maar ook het diepste stilzwijgen. Men verschool zich achter een overijverig reclamebureau en ontliep de verantwoordelijkheid, die toch echt bij de opdrachtgever ligt.

Toch is de prille staat van onze privacy-discussie geen reden om er een potje van te maken. In alle uitingen op dit terrein, in alle wetgeving waar in deze wereld privacy aan de orde komt, tekenen zich een paar duidelijke hoofdbeginselen af. Als je drie principes duidelijk voor ogen houdt, normale beleefdheidsnormen in acht neemt, en je boerenverstand gebruikt, kom je een heel eind.

Die drie principes zijn toestemming, transparantie en proportionaliteit. Wil je andermans informatie gebruiken, dan moet daarvoor vooraf toestemming zijn gegeven. Dat kan impliciet of expliciet gebeuren. Impliciet, doordat de toestemming zit inbegrepen in een andere handeling, of in het niet-gebruikmaken van de kans om gebruik te verbieden (opt out), of expliciet, door middel van ‘opt in’ of een duidelijke verklaring.

Transparantie. Gaat iemand, gegeven de toestemming, eenmaal aan de slag, dan moet de betrokkenen te allen tijde duidelijk zijn welk gebruik er precies van de informatie wordt gemaakt. Dat voorkomt ongemakkelijke gevoelens a la ‘wat gebeurt er allemaal met mijn informatie’, en het is precies wat er misging in de NRC-affaire. Heb je al lang een relatie met iemand, dan hoef je minder uit te leggen dan wanneer je hem voor het eerst benadert. Een trouwe lezer die je een paar vragen stelt over zijn leesgedrag begrijp onmiddellijk dat je bezig bent de krant te verbeteren.

Proportionaliteit: De informatie die je gebruikt, moet in een gezonde verhouding staan tot het doel dat je ermee probeert te bereiken. Een volstrekte onbekende die je zonder opgaaf van redenen het hemd van het lijf vraagt, begrijpt niet wat er gebeurt. Leg je precies uit wat de bedoeling is, dan kom je al een eind verder. Hier speelt ook de manier waarop toestemming is gegeven een belangrijke rol. Is de toestemming impliciet ecregns van afgeleid, dan kun je minder ver gaan dan wanneer iemand expliciet toestemming heeft gegeven.

En tot slot: normaal fatsoen en boerenverstand. Wederom de NRC-affaire: onder de vlag van deze eerbiedwaardige krant werden mensen benaderd, die de wijze waarop dat gebeurde niet geheel op prijs bleken te stellen. Als benaderende partij heeft men een verantwoordelijkheid, niet alleen ten opzichte van jullie lezers, NRC, maar ook ten opzichte van je prospects. Te vaak komen aanbieders in de perceptie van consumenten langs als een dief in de nacht, en te vaak trekken zij zich terug in het duister als zij ter verantwoordelijkheid werden geroepen.

Dat beginnende Internetbedrijfjes die amper het hoofd boven water kunnen houden dergelijke fouten met regelmaat begaan, is tot daar aan toe. Maar gevestigde machten als NRC kunnen en moeten beter weten. Een internet-jaar is een maand in de werkelijke wereld. Ook voor bedrijven uit de ‘oude economie’.

Egocentrische enterprenerds en ander ongerief

2001-09-29T16:47:00.000+08:00

Planet MultiMedia 29 september 2001

De wereld gaat aan vlijt ten onder. We schrijven het jaar 2000. Overal ter wereld, maar met name in de Verenigde Staten, zijn dot-commers op jacht naar het Grote Geld. Niet zomaar starters met een juist behaald middenstandsdiploma in een goedkoop pand op de hoek van de straat, nee, hoogopgeleide techies met krachtige financiele backing. Entreprenerds, eigenlijk. Een heilig geloof in een technisch concept, soms zelfs alleen maar een diagrammetje op een stuk papier (wie dat niet gelooft, leze het voortreffelijke boek ‘The New New Thing’ van Michael Lewis, waarin onder meer de wording van Jim Clark’s Healtheon treffend wordt beschreven). Hard- en software tot doel verheven, minder aandacht voor intermenselijke relaties. Dat laatste verklaart meteen waarom al die miljarden in mislukte marketing-campagnes werden gepompt. Wat is marketing anders dan het kweken van intermenselijke relaties op heel grote schaal?

Was er dan niets menselijks aan de dot-com boom? Natuurlijk wel. Aan de tech fringe waren er de dot-com mediabedrijven, de befaamde Internet-parties van The Industry Standard, de ‘plastic pants’-affaire waarin het complete management van een al bijna opgebrande dot-com in polyester pantalons op de tafels van een nachtclub stond te dansen terwijl de NBC-camera’s draaiden. Het nieuwe millenium was begonnen, de bug bleek loos alarm. Het Internet luidde de triomf in van het ego, weg met de massa’s. De wereld was vervuld van ironie, de oude economie stond op het punt vervangen te worden door de nieuwe, alles kon en niets zou meer hetzelfde zijn. Het was een vrolijke tijd.

Soms zit het mee, soms zit het tegen.

De wereld gaat aan vlijt ten onder. We schrijven het jaar 2001. Overal ter wereld, maar met name in de Verenigde Staten, werken terroristen aan de destructieve vervulling van hun idealen. Niet zomaar analfabete zielepieten uit een Middenoosterse sloppenwijk die door de plaatselijke terroristenbaas met een paar staven dynamiet om hun middel de straat worden opgestuurd, nee, hoogopgeleide fanaten met krachtige financiele backing die in staat zijn tot jarenlange doelbewuste voorbereidingen, zich goed kunnen organiseren en vliegtuigen kunnen besturen.

De wereld blijkt inderdaad een netwerk, maar niet allen van goedwillenden. De dot-com boom is gecrasht (probeer dat maar eens in echt Nederlands te zeggen, kost een hele alinea), en ineens blijkt niet iedere netwerker uitsluitend economische doelen na te streven. We zijn ons rotgeschrokken, voelen ons verschrikkelijk bedreigd en spreken van een nieuwe oorlog.

‘Ieder nadeel hep so se voordeel’, zei een charismatische 20ste eeuwse Westerse wijsgeer met de initialen JC ooit. De terroristen van het WTC hebben ons ruw wakker geschud, maar ons ook bewust gemaakt van het feit dat we niet alleen aandacht moeten besteden aan beurskoersen, bedrijfsovernames en marktaandelen, maar ook aan het innerlijke welbevinden. De wereld bestaat niet uitsluitend uit Westerse kapitaliste democratieen, maar ook uit Arabische niet-seculiere staten, Aziatische wereldmachten in opkomst en straatarme Afrikaanse oorlogseconomieen.

Voor 11 september waren de Verenigde Staten op weg naar een nieuw isolationisme. Het klimaatverdrag van Kyoto was eenzijdig naar de prullenbak verwezen, de openstaande miljardenrekening bij de Verenigde Naties zou voorlopig niet worden betaald en in plaats daarvan zou het geld worden besteed aan een ambitieuze raketverdediging tegen schurkenstaten.

Sinds 11 september liggen de kaarten anders. Iedereen in de VS weet weer dat er een buitenwereld bestaat, isolationisme heeft plaatsgemaakt voor een wereldcoalitie tegen terrorisme, de openstaande rekening voor het VN-lidmaatschap is voor het eerst in decennia volledig betaald. Bush maakt nog steeds kleine foutjes, neemt het woord ‘kruistocht’ in de mond en gaat met zijn opmerking over ‘de eerste oorlog van de 21ste eeuw’ volledig voorbij aan het Afrikaanse continent. Maar ach, we praten hier over iemand die denkt dat ‘Dutch’ Duits betekent en Islamabad tot voor kort nog plaatste aan de Perzische Golf. Moet je niet direct alles van verwachten, nietwaar?

Heeft Bin Laden daarmee zijn bijdrage geleverd aan de wereldvrede? Dat gaat een tikje te ver. Destructieve daden leveren destructieve reacties op. Toch heb ik de indruk dat we ons daarin te veel laten meeslepen. Dat Bush continu het woord ‘oorlog’ in de mond neemt, kan ik nog indenken. Per slot van rekening is de man ‘Commander-in-Chief’ en bestaat de Amerikaanse politiek vrijwel uitsluitend uit ‘soundbites’. Maar entreprenerds/intellectuelen (take your pick) als Douglas Rushkoff in ‘Oorlog tegen het netwerken’, PMM 22 oktober jl., zouden beter moeten weten.

Terrorisme wordt ook wel ‘de onzichtbare tegenstander’ genoemd. Die term hoor je bijna altijd in combinatie met het woord ‘oorlog’. Waarom? Oorlog voer je tegen een tegenstander. Maar terrorisme richt zich niet tegen een tegenstander. Terrorisme is een uiting van frustratie die zich richt tegen de omstanders, wie dat ook mogen zijn. Terrorisme bestrijd je niet door de daders te pakken, terrorisme bestrijd je door het probleem aan te pakken waaruit het voortkomt. Natuurlijk, de daders moeten gepakt, maar ondanks alle Bush-grappen heb ik daar alle vertrouwen in. Van wereldpolitiek hebben ze in Texas geen enkel benul, maar Texas Rangers hebben ze er wel. Wat me van Bush nog het meest heeft verbaasd, is dat hij pas drie dagen na de aanslag met het idee van ‘Bin Laden Dead or Alive’-posters kwam.

Dus dat van die daders wordt geregeld. Nu het werkelijke probleem. ‘Ik sta aan onze kant’, roept Rushkoff, waarna hij uitweidt over een oorlog die ‘zal worden uitgevochten op een cultureel en ideologisch niveau’. Douglas, Douglas, when will we ever learn?

Sinds de komst van Internet is de wereld een netwerk. De aanslagen van 11 september hebben daaraan niets veranderd. Dus niet: ‘Het is tijd om te netwerken’, nee: ‘Het is de tijd van de netwerken’. Netwerken zet je niet in tegen anderen, netwerken zet je in voor een doel. Het wereldterrorisme komt voort uit een diepgaande frustratie over het Westerse, met name op economisch handelen gebaseerde, superioriteitsgevoel. Aan die frustratie moeten we iets doen. Het World Wide Web is niet ‘ons’ wereldwijde netwerk. Het wordt net zo hard door de gefrustreerden gebruikt als door onszelf. Het is van ons allemaal. Laten we daarvan gebruik maken.

Een internet-jaar is een maand in de werkelijke wereld. Ik hoop van harte dat we ook met die snelheid met antwoorden op de proppen kunnen komen.

Met of zonder permissie? Deel III

2001-06-16T16:44:00.000+08:00

Planet MultiMedia 16 juni 2001

Wat is het verschil tussen Direct Mail in je brievenbus en Direct Mail in je e-mailbox? In je brievenbus vind je tegenwoordig nooit meer een brief die begint met de mededeling dat antwoorden geen zin heeft omdat het toch maar eenmalig is. Is dit een grap? Nee. Alleen al de laatste dagen ettelijke malen gezien.

Ook is het laatste papieren aanbod om over te gaan tot penisvergroting langer geleden dan ik mij kan herinneren, en is Viagra (kort na het Internet uitgevonden) uitsluitend via e-mail verkrijgbaar en niet in de Wehkamp-catalogus.

Wie zijn de schuldigen? In de eerste plaats natuurlijk de hufters die mailtjes versturen waarin valselijk wordt geclaimd dat de geadresseerde zich ooit heeft geregistreerd.Laatst kreeg ik er weer een binnen, met een aanbieding een pornosite te bezoeken. Afzendadres was afkomstig uit het domein ‘mail.com’, een internet e-mailprovider. In het mailtje werd de geadresseerde gewezen op de mogelijkheid tot afmelding (gebeurt lang niet altijd), en voor de verandering heb ik er maar eens gebruik van gemaakt. Tevergeefs, want de (ongetwijfeld gratis) portie schijfgeheugen van het afzendadres bleek vol.

Dat er ook medeschuldigen zijn, blijkt als je vervolgens bij mail.com gaat protesteren tegen deze vorm van ongewenste intimiteit. Mail.com heeft namelijk een speciaal adres waarop je misbruik van hun accounts kunt aanmelden. Wat gebeurt ermee? Helemaal niets. Mail.com is kennelijk alleen maar geinteresseerd in het rapporteren van het aantal mail.com-accounts, en – ondanks een trotse vermelding van een heuse fair use policy - niet wat met die accounts gebeurt.

Overigens laat ook mail.com zien hoe je gruwelijk in de fout kunt gaan met de brave new possibilities van de brave new cyberworld. Wie een mail stuurt naar het misbruik-meldingsadres, krijgt een automatische e-mail terug met een bedankje voor het insturen, en met de melding dat je klacht binnen tweemaal 24 uur zal worden beantwoord.

Ik weet niet hoe het met U is, maar zulke e-mailtjes bezorgen mij altijd een warm gevoel. Hoe prachtig toch, deze soepele samenwerking tussen mens en machine. Natuurlijk is het godsonmogelijk dat de nijvere customer service medewerkers van mail.com iedere e-mail onmiddellijk alvast van een geruststellend ‘I hear you’-antwoord voorzien. Dat laat je een machine doen! En vervolgens gaan in alle rust de mensen aan het werk om, ongetwijfeld wederom in harmonie met de hun ter beschikking staande geoliede machine, je probleem te lijf te gaan. Men bekommert zich om mij, en laat dat onmiddellijk blijken zodat ik er vertrouwen in krijg dat mijn probleem straks ook daadwerkelijk wordt opgelost.

Ik wacht nu nog.

Toch wordt er ook serieus werk verricht in de cyber-DM. Neem nu MyButler.nl, de ‘Personal Guide to Good Taste & Bad Manners’. Dat van die slechte manieren klopt, getuige het feit dat bij iedere aflevering minmaal 150 kB bij je naar binnen wordt gepropt. Dat van die goede smaak kan ik niet goed verifieren. MyButler is namelijk zwak in tekst en sterk in plaatjes, en om sneller door mijn e-mails heen te komen heb ik die optie nu eenmaal standaard uit staan.
Jammer jongens, volgende keer beter.

Moeten we ons druk maken over die preoccupatie met dubieuze sex en aanbiedingen van laag allooi? Ik denk van niet. Hoort bij het Internet, zullen we maar zeggen.En over die goedbedoelende idioten dan, die onleesbare mailings versturen of over ‘Megabyte Morons’ die denken ‘ach, het is toch mijn geld en mijn bandbreedte niet’? Niet echt, sinds Darwin weten we dat dit slag vanzelf een keer uitsterft.

Nee, waar de cyber-DM zichzelf de meeste schade mee berokkent is het hardnekkig rondsturen van ongenuanceerde tapijtbombardementen, hagelschot en andere ongerichte aanbiedingen. Cybermarketeers sturen kennelijk geen post aan mensen van wie ze denken dat ze geinteresseerd zijn, nee, ze sturen post aan ongelukkigen van wie ze het adres hebben.

Hier is iets vreemds aan de hand. Bijna alle dot-com businessmodellen zijn gebaseerd op het doen van investeringen om een zo groot mogelijke klantenbasis te verwerven, om over die mensen vervolgens zo veel mogelijk gegevens te verzamelen. Menig miljoen is opgebrand aan klantenwerving, of aan verkoop met korting of zelfs gratis weggeven om mensen maar in je klantenbestand te krijgen. Klinkt goed, want je kunt iemand het best van dienst zijn als je het een en ander over hem/haar weet.

Maar wat gebeurt er vervolgens met die gegevens? Niets. Meest voorkomende reden is overigens het omvallen van de desbetreffende dot-com. Maar een goede tweede is angst. Angst voor de publieke opinie, angst dat je klanten je massaal de rug toekeren, angst om te worden aangepakt door de wetgever.

Helemaal ongegrond is die angst niet. Consumenten laten zich niet alles welgevallen, en dom zijn ze ook niet. Maar dat laatste betekent ook dat iedereen snapt dat een levrancier of dienstverlener die je goed van dienst wil zijn , toch het een en ander over je moet weten. Alleen als je iemand kent, of iets over zijn voorkeuren of zijn levenssituatie weet, heb je enige kans van slagen om hem of haar iets nuttigs aan te bieden.

De werkelijkheid is anders. Serieuze aanbieders zitten op enorme, doorgaans volstrekt rechtmatig verkregen gegevenshoeveelheden die ze niet durven gebruiken. En incompetente idioten en gewetenloze opportunisten misbruiken ieder gegeven waar ze toevallig de hand op weten te leggen.

Een internet-jaar is een maand in de werkelijke wereld. Zal Direct E-mail er ook dertig maanden over doen om volwassen te worden? Ik weet het, ik heb het al eerder gevraagd, maar het blijft me bezig houden.

Nog dertien maanden. De teller loopt.

Met permissie, deel II

2001-05-26T16:39:00.000+08:00

Planet MultiMedia 26 mei 2001

Een paar weken geleden las U in deze column wat een mens overkomt als-ie de Direct E-mail sluizen wijd openzet. De stoet menselijke ellende die je dan voorbijtrekt, valt met geen pen te beschrijven. Met een laptop kennelijk wel, hoor ik iemand snedig opmerken. OK, touch’e.

Maar alle gekheid op een stokje, aan de eindeloze reeksen aanbiedingen om met nietsdoen geld te verdienen, de gratis gokcruises en de foto’s van Russische schandknapen, de snelle diploma’s (‘wij reiken MBA’s uit op basis van levenservaring’) en de ‘spionagesoftware die men tracht te bannen in ALLE 50 staten’ (tsk tsk), hoeven we niet al te veel woorden vuil te maken. Het zijn excessen, het Internet is nog jong, en idioten heb je overal. C’est la vie.

Waar mijn verstand bij stil staat, is dat ook serieuze marketeers in Direct E-mail kennelijk aanleiding zien om zelfs de meest simpele gedragsregels met voeten te treden. Gisteren werd dit op een geweldige wijze geillustreerd door een plotseling binnenvallende nieuwsbrief van de firma Fool Service. Of het gaat om een wat verlate 1-aprilgrap, of een serieus bedoelde wervingsactie, weet ik niet. De firma Fool Service beweegt zich getuige haar uitingen op het glibberige terrein van het organisatie-advies, en in die branche ligt het onderscheid tussen die twee zaken sowieso wat vaag. Ik hoef maar even ‘Ratelband’ te roepen en U weet meteen wat ik bedoel.

Maar los van de inhoud, wat is er loos rond de mailing van Fool Service?

Om te beginnen de introductie. Men biedt zich aan om diep ingrijpend in mijn organisatie te werk te gaan, maar legt niet uit hoe men nu juist bij mij terechtgekomen is. Het begeleidend schrijven vermeldt alleen dat een ‘vriendin’ op mijn bestaan heeft gewezen, en dat ik me niet hoef af te melden, want ik heb zojuist alles binnengekregen wat Fool Service vond dat ik moest krijgen. Met andere woorden: ‘Had U dit niet willen krijgen? Jammer, maar helaas! Te laat, afmelden heeft geen zin meer!’ Van alle stomme rechtvaardigingen voor het versturen van ongevraagde mail is dit de meest stupide mededeling die ik ooit heb gezien.

Het is zo’n simpel gedragsregeltje: wil je de best gekwalificeerde respons, dan moet je je toestemmingsvereiste het zorgvuldigst inkleden. Hoe? Idealiter door vooraf toestemming te vragen, of op z’n minst door serieus te targeten en mij, de ontvanger direct uit te leggen waarom nou juist ik benaderd ben. Je beperken tot een duidelijk omschreven doelgroep betekent minder mailings, maar een hoger percentage echt geinteresseerden en minder geirriteerden. Klinkt als een open deur, maar de praktijk leert helaas anders.

Nog zo’n inkopper: geen overtollige kilobytes graag. Zelf heb ik op kantoor breedband, thuis ISDN, maar op reis moet ik het met een analoog modem doen. Inderdaad, net op reis. Vierhonderd KaaBee! Driekwart bestond uit een uitzinnig vormgegeven nieuwsbrief met een hoog freubelschoolgehalte in Rich Text-formaat. En om het nog erger te maken, een viertal attachments met zowel de logo’s die al in de nieuwsbrief stonden, als een stukje witte achtergrond. Fool Service staat daarin niet alleen, het komt vaker voor.

Dank aan de heren van Fool Service voor hun bijzonder complete uitstalling van bloopers en misvattingen, want nauwelijks was de mailing binnen of ja hoor – daar kwam-ie voor de tweede keer. Pats, weer 400kB. Ontdubbelen van bestanden is een ambacht dat zo oud is als de DM-wereld, en inmiddels tot kunst is verheven. Anno 2001 is dit tot deze splinternieuwe dot-nl nog niet doorgedrongen. Af door de zijdeur graag.

En als we toch open deuren aan het intrappen zijn: mijn moeder heeft me vroeger geleerd mezelf even voor te stellen als ik bij vreemden binnenkwam. Zelfs in de traditionele Direct Mail-wereld, waar in de loop van de decennia de nodige regels met voeten getreden zijn, heb ik nog nooits zoiets meegemaakt. Wel inmiddels vele malen in de E-wereld: geen herkenbare afzender.

Hoe pakt Fool Service dat aan? In de afzenderheading staat de tekst ‘Fool Service hoofdkantoor’. Nee maar, nog nooit van gehoord en nu al een hoofdkantoor! Klein verscholen, ergens in de nieuwsbrief twee namen: Bert van der Neut en Floris Koot. Geen nadere toelichting. Wel wordt er verwezen naar een website, met een foutieve paginalink. Na enig zoeken op de Fool Service website (in aanbouw) inderdaad een pagina gevonden met de titel ‘Wie zijn wij?’ Wie ‘wij’ zijn? Letterlijk: een aantal vogels van verschillende pluimage, waaronder onze Bert en Floris. Wie nog meer, wat voor organisatie? Geen flauw idee. Dat vermeldt het verhaal niet.

Moet ik deze onbekende, merendeels anonieme lieden mijn organisatie ingrijpend laten veranderen? Dan moet de nood wel erg hoog gestegen zijn. In welke categorie valt deze mailing? Anoniem, ongevraagd, massaal verstuurd – dat wordt dan Anonymus Bulk UnSolicited Email. ABUSE, dus. Toeval bestaat niet.

Een internet-jaar is een maand in de werkelijke wereld. Zal Direct E-mail er ook dertig maanden over doen om volwassen te worden? Ik weet het, ik heb het al eerder gevraagd, maar het houdt me nog steeds bezig. /JB

Verklarende woordenlijst
Om deze en eerdere columns over Direct E-mail wat toegankelijker te maken wellicht een klein opsomminkje van onderscheidene vormen van Direct E-mail, in oplopende volgorde van sociale aanvaardbaarheid.

Spam. Een compleet nieuw fenomeen, gebaseerd op het nieuwe gegeven dat verzenden niets kost. Dat, en robotjes die als een stofzuiger door de registry-databases gaan, maken de natte droom van iedere Direct Mailer waar: massieve mailings, aan iedereen. Spam is totale willekeur, waaraan niet valt te ontkomen. Overigens zijn volgens mij niet de internet-gebruikers het grootste slachtoffer, maar de arme mensen die al decennia lang ingeblikte cornedbeef onder dit eerbiedwaardige merk verkopen. Die houden hun merknaam op verjaardagen sinds een paar jaar voor zich. Life’s a bitch.

BUCE, ofwel Bulk Unsolicited Commercial E-mail. Net als bij spam gaat het hier om volstrekt willekeurig verzonden mail. Het verschil met spam is dat BUCE-lijsten wel degelijk uit bestaande adreslijsten worden samengesteld. Met andere woorden: BUCE-verzenders versturen wel aan groepen, maar niet aan doelgroepen.

TUCE. Inderdaad: Targeted Unsolicited Commercial E-mail. Nog steeds post waarom je niet hebt gevraagd, maar de verzender heeft in ieder geval een poging gedaan, te selecteren op criteria die met het aanbod samenhangen. Het begint waarachtig een beetje op marketing te lijken. Dit is trouwens ook de eerste variant die een tegenhanger in de papieren wereld heeft. Na bijna een halve eeuw Direct Mail mag het kennelijk nog steeds – ben benieuwd op dat op het Internet ook nog zo lang het geval zal zijn.

Permission Marketing. Hier wordt het pas echt interessant: e-mail, verstuurd aan mensen die daarvoor vooraf toestemming hebben gegeven. Permissie-email heb je in een aantal gradaties.

Opt-out based mailings. U weet wel, dat verraderlijke vakje dat je altijd over het hoofd ziet: hier aankruisen als U in de toekomst geen andere aanbiedingen van ons of van derden wilt ontvangen. Doe je dat niet, dan geef je impliciete toestemming. Om die reden zijn er mensen die deze variant niet onder Permission Marketing rangschikken.

Pre-Flagged Opt-In. PFOI, dat kan alleen online: een vakje dat moet worden aangekruist om permissie te geven, en dan alvast aangekruist aanleveren. Dus iemand die verder niets wil ontvangen, moet even het vakje ontkruisen. Geautomatiseerde opt-in, zullen we maar zeggen. Leve de vooruitgang.

Opt-in based mailings. Die kenden we allang: wilt U informatie of aanbiedingen ontvangen, nog meer informatie of aanbiedingen ontvangen, informatie of aanbiedingen van anderen die U niet kent maar wij wel ontvangen, dan hier aankruisen graag.

Double opt-in of confirmed opt-in. De meest correcte variant, en bovendien alleen online haalbare kaart: Na opt-in een mailtje versturen waarin met een klik om bevestiging van de toestemming wordt gevraagd. Wie zeker wil weten dat-ie zijn (toekomstige) klanten niet voor het hoofd stoot, doet er goed aan het zo aan te pakken. Als dit met papieren mail ook haalbaar was, zouden er veel meer Direct Mailers en veel minder Direct Mailstukken zijn.

Telecompetitie

2001-05-12T16:35:00.000+08:00

Planet MultiMedia 12 mei 2001

KPN is over de schreef gegaan met een half miljoen mails en e-mails. Onterechte vergelijkingen met Tele2, naar het schijnt. Concurrentie blijkt een moeizaam en pijnlijk leerproces voor een (ex-?) monopolist. Hoe moeizaam, blijkt uit het volgende, gisteren gebeurde verhaal.

Uw columnist is zojuist verhuisd. Nieuw kantoor, nieuw telefoonnummer. Er wordt veel gebeld naar bestemmingen in het Verre Oosten, zoals Hong Kong, Singapore en Zuid-Korea. Met frisse tegenzin maar weer eens een vergelijkend tarievenonderzoekje gedaan.

Tele2 springt er al gauw uit met zowel de meest toegankelijke tarievenlijst (één klik en daar is-ie) als de meest prettige tarieven op de gewenste bestemmingen. Vooral de Preselect-tarieven (dus van tevoren aangemeld in plaats van elke keer 1602 als prefix draaien) blijken erg gunstig.

Donderdag 1215 Zulu, 0800-1602 (Tele2)
Tele2 gebeld. De aanmelding verloopt soepel, vanaf morgen kunt U aan de slag. Wilt U met Preselect bellen? Dan eerst even aanmelden op 0800-1273, het Carrier Preselect-nummer van KPN Telecom. Wel even wachten tot morgen, als Tele2 via Uw telefoon werkt.

Vrijdag 0900 Zulu, 0800-1273 (KPN)
‘Welkom bij Carrier Preselectie,’ meldt een warme vrouwenstem. Vervolgens wordt gevraagd het tiencijferige telefoonnummer in te toetsen. Dan gaat het mis. Direct na het intoetsen meld dezelfde stem op dezelfde positieve toon dat ‘U van deze dienst géén gebruik kunt maken. De reden hiervoor is dat Uw aansluiting niet geschikt is. Voor meer informatie kunt U contact opnemen met het telecombedrijf van Uw voorkeur.

Vrijdag 0901 Zulu, 0800-1602 (Tele2)
Dat bedrijf is dus Tele2. Mijn klacht dat mijn aansluiting voor de beloofde service niet geschikt is, veroorzaakt enige verwarring. De hulpeloos klinkend telefoniste besluit tot escalatie (zo heet dat in die kringen) en een gezaghebbend klinkende meneer meldt mij na enige nadere vragen dat mijn aansluiting toch echt geschikt moet zijn, en dat het probleem bij KPN Telecom ligt omdat 0800-1273 een KPN-dienst is.

Vrijdag 0915 Zulu, 0800-0403 (KPN)
KPN, Klantenservice, zakelijke markt. ‘En bij wie wilde U zich aanmelden, mijnheer? Tele2? Wist U trouwens dat wij met Worldline wel 2% korting kunnen bieden, oplopend tot 10%?’ Maar Tele2 is ongeveer 80% goedkoper. ‘Tja, dan moeten wij U toch naar Tele2 verwijzen, want kennelijk werkt hun dienst niet goed.’

Een klassieke kastje-naar-de-muur-situatie. Logica biedt, zoals zo vaak, een uitweg. Uw 0800-1273 nummer gooit mij er al uit voordat Tele2 überhaupt aan de orde is gekomen. Tenzij het systeem de toekomst kan voorspellen, ligt het probleem toch echt bij KPN. Hier kan de telefoniste niet omheen. Enigszins schoorvoetend krijg ik het nummer van de Carrier Preselect helpdesk.

Vrijdag 0930 Zulu, 0800-0273747 (KPN)
‘Tsja, het zou toch echt moeten werken. Hebt U Tele2 al geprobeerd?’ Ja, maar het probleem doet zich een fase eerder voor. ‘Hebt U een betalingsachterstand?’ Niet dat ik weet. Het feit dat wij elkaar aan de lijn hebben wijst er echter op dat ik nog steeds kan bellen. ‘Probeert U toch maar eens 0800-0471, ik heb een idee dat ze U daar wel verder kunnen helpen.’

Vrijdag 1005 Zulu, 0800-0471 (KPN)
‘En het gaat om een probleem met Carrier Preselect? Dan begrijp ik niet waarom U naar ons bent doorverwezen. Wij zijn factuurservice.’ Nu ik U toch aan de lijn heb, staan er nog facturen uit? Dit blijkt niet het geval. ‘Probeert U anders eens 0800-0273747, dat is het nummer voor Carrier Preselect.’ [Het volgende deel is om redenen van welgevoeglijkheid weggelaten]

De krachttermen sorteren effect. Mijn verhaal wordt opgewaardeerd tot een storingsmelding. Dat brengt de storingsdienst in beeld, 0800-0407.

Voor lezers die met rode oortjes de genoemde tijdstippen bijhouden, moet ik eerlijkheidshalve bekennen dat het halve uur tussen de twee voorgaande gesprekken niet helemaal aan KPN te wijten is. De situatie vroeg beslist om een kop koffie of twee. Moed verzameld en weer kranig doorgegaan.

Vrijdag 1025 Zulu, 0800-0407 (KPN)
Na een kwartier wachttijd: ‘Wij kunnen geen storingen ontdekken op Uw lijn. Waarom belt U 0800-0346 niet? Dat is een speciaal nummer voor problemen met Carrier Preselect.’

Vrijdag 1045 Zulu, 0800-0346 (KPN)
‘Het servicenummer van de orderdesk Carrier Preselectie is niet meer in gebruik. Voor Carrier Preselectie belt u voortaan 0800-1273. De verbinding wordt nu verbroken.’ Tuut-tuut-tuut-tuut-tuut…

Aaaarghhhhhh!! [Het volgende deel is om redenen van welgevoeglijkheid weggelaten]

Er sneuvelt een koffiemok. Gelukkig stond het raam open, anders was dat ook gesneuveld.

Vrijdag 1100 Zulu, 0800-0407 (KPN)
Nieuwe mok, twee koppen koffie later. Jammer genoeg geen cognac bij de hand, anders had ik er ondanks het vroege uur ook nog een borrel ingekieperd. De nieuwe storingsdienst-medewerker hoort mijn verhaal aan en krijgt medelijden.

Bovendien valt het verhaal in goede aarde ‘Praat me er niet van, mijnheer, dat is nu precies de reden waarom ik hier wegga. Maar eerst gaan we Uw probleem uit de wereld helpen. Ik heb al een vermoeden, maar in plaats van U alweer een nieuw nummer te geven, pleeg ik eerst even overleg met de betreffende afdeling. Wacht U even?’

Kerel naar mijn hart. Ik hoop dat het de wachttijd waard zal zijn.

Na twintig minuten komt de hulpvaardige storingsdienst-medewerker weer terug aan de lijn. Hij geeft me zijn naam, vermeldt erbij dat er inmiddels al aardig wat mensen zijn die uitsluitend naar hem vragen bij storingen, en dat dat nog plusminus twee weken mogelijk zal zijn want dan gaat hij weg. Dat wist ik al. Het probleem is waarschijnlijk geïdentificeerd, maar om het zeker te weten word ik nu doorverbonden met iemand van de desbtreffende afdeling.

Vrijdag 1135 Zulu, 0800-0273747 (KPN)
De betreffende afdeling blijkt de carrier Preselect helpdesk. Ik blijk nu twee niveaus te zijn geëscaleerd. Dit staat natuurlijk in geen verhouding tot het aantal niveaus dat ikzelf inmiddels ben geëscaleerd.

Ook de escalatieniveau twee-meneer geeft me zijn naam. Hij verzekert me dat het probleem zal worden opgelost en dat ik binnen twee werkdagen zal worden teruggebeld.

’t Zal mijn benieuwen. Concurrentie is moeilijk, vooral voor de klant. Wordt vervolgd.

Met Uw permissie?

2001-05-05T16:31:00.000+08:00

Planet MultiMedia, 5 mei 2001

Weet U het nog? De begindagen van Direct Mail. ‘U, mijnheer BIRKEN, bent persoonlijk uitgekozen uit 15 miljoen Nederlanders als winnaar van het 31ste Reader’s Digest Prijzenfestijn. Als U nu Uw persoonlijke lotnummers instuurt, mijnheer BIRKEN, de ‘Ja’ sticker opplakt, de kraskaart leegkrast en al het andere freubelwerk uitvoert dat onze marketingafdeling voor U heeft bedacht, dan krijgt U binnenkort een heuglijk bericht.’ En een boek thuisgestuurd met veel foto’s en weinig tekst, dat je dan blijkt te hebben gekocht. Of een collectie waardeloze munten. Of een minuscuul tosti-ijzer voor op reis.

Persoonlijk ben ik er nu al een tijdje van verschoond gebleven. De respons liep trouwens ook behoorlijk terug. Direct Mail is volwassen geworden. Er wordt zo veel mogelijk op doelgroep geselecteerd, de mailings zien er overwegend beter uit, en in de meeste gevallen slaan de aanbiedingen ook nog ergens op. Heeft trouwens wel zo’n jaar of dertig geduurd, maar ach, dat heeft een goede fles port ook nodig.

Toen kwam het internet. En daar begon het hele verhaal opnieuw. De geschiedenis herhaalt zich , alleen de geschiedenis herhaalt zich altijd net even anders dan de vorige keer. Nu heet het Spam, en het is nog grootschaliger, nog stompzinniger, en nog irritanter.

Als columnist moet je zo nu en dan bereid zijn persoonlijke offers te brengen, dus heb ik een tijd lang overal waar ik kwam mijn naam en e-mailadres ingevuld, en het vakje waarin ik toestemming geef voor het sturen van aanbiedingen aangekruist gelaten.

Is het U ook opgevallen? Vroeger, op papier, moest je zulke vakjes aankruisen, nu staan ze al voor je aangekruist en moet je het kruisje wegklikken. Vakje moeten aankruisen om toestemming te geven heet opt-in, vakje aankruisen om toestemming te onthouden heet opt-out. Opt-out is populairder, want mensen zijn lui: niet hoeven aankruisen levert altijd meer ‘respons’ op dan wel moeten aankruisen.

En hoe heet zo’n alvast aangekruist opt-in vakje dan? Dat is een PFOI, een Pre-Flagged Opt-In. Wat is ABJ toch mooi. O, U weet niet wat ABJ is? Acronym-Based Jargon.

Maar goed, een paar maanden lang alles ingevuld, opt-ins aangekruist, en opt-outs en pfois ongemoeid gelaten. Het resultaat is verbazingwekkend. In mijn e-mailbox vallen nu zo’n twintig commerciele mails per dag binnen, varierend van aanbiedingen voor geurstoffen die vrouwen aantrekken tot gratis cruises op casinoschepen. En als je denkt dat de absolute bodem is bereikt, blijkt het nog idioter te kunnen. Vorige week een e-mail gekregen met een aanbod om mijn huisdier te klonen voor later, als de technologie om je oogappel uit een paar diepgevroren cellen weer te doen herrijzen gemeengoed is geworden.

Hier is letterlijk alles mis: geld uit de zak klopperij, grootschalige ongewenste inmenging, en het ergst van alles: ik heb geen huisdier.

Is er ook goed nieuws? Ja. Hoewel de stroom absolute ongein niet echt afneemt, begint het aandeel serieuzere commercials toe te nemen. Zozeer zelfs, dat je daarin ook categorieen kunt onderscheiden. Van de vijfhonderd commerciele mails van de afgelopen weken bestond voor zover ik kon zien tweederde uit echte Spam, en was het resterende derde deel verdeeld over de categorieen BUCE (Bulk Unsolicited E-mail), UCE (inderdaad), Opt-out c.q. pfoi-lijsten, en opt-in lijsten.

Een internet-jaar is een maand in de werkelijke wereld. Zal Direct E-mail er ook dertig maanden over doen om volwassen te worden? Daarover, en over de verschillende soorten volgende week meer.

Gebakken luchtmijlen

2001-04-21T13:48:00.000+08:00

Planet MultiMedia 21 april 2001

Airmiles schaft de ‘Miles Only’-vliegreizen af. Dat betekent dat je bij Airmiles in het vervolg moet bijbetalen als je air voor je miles wilt. Want mensen gingen in de praktijk toch niet voor die gratis tickets. Bijbetalen, dat wil iedereen wel. Vandaar.

Hebt U wel eens geprobeerd een gratis ticket voor Uw Airmiles te krijgen? Zo niet, denk dan eens aan een sneeuwbal. Ziet U hem voor U? Goed. En dan nu de Hel. Hebt U die ook? Wat gebeurt er met de sneeuwbal? Precies. Welnu, dezelfde weg gaan je reisplannen als je Airmiles probeert met alleen een stapeltje miles op zak. Onmogelijke zaak. In gesprek, volgeboekt, aanbieding op de beoogde datum niet geldig, kortom uiteindelijk koop je van ellende gewoon een ticket.

En dat noemen ze nu een loyalty-programma. Sterker nog, de Airmiles-organisatoren noemen zich Loyalty Management Nederland. ‘Loyalty’ betekent ‘trouw’. Marketingmensen verstaan hieronder ‘consumententrouw’. Bijna niemand schijnt er bij stil te staan dat het misschien ook ‘producententrouw’ betekent. Althans niet bij Airmiles. Waar gaan ze de mist in? Airmiles gaat uit van de situatie waarin de consument trouw moet zijn aan de fabrikanten – in het geval van Airmiles niet de minsten, jongens als Shell, Heijn, Vendex etcetera – in ruil waarvoor de consument een beloning ontvangt. In gewone taal: je belooft ze wat spiegeltjes en kraaltjes of een voordeeltje, en daarmee koop je eeuwige trouw. Zeg maar zoiets als de manier waarop de missionarissen pakweg een eeuw geleden Papoea Nieuw-Guinea binnengingen. Bijna iedereen is daar nu Moslim.

En dat terwijl het eigenlijk allemaal zo eenvoudig is. Trouw in ruil voor trouw. Ben je loyaal aan je consumenten – en laat je dat duidelijk blijken – dan verdien je hun loyaliteit. En dat laten blijken, dat is niet alleen een kwestie van woorden – marketingcommunicatie – maar ook van daden. Of eigenlijk, een mentaliteit.

Klein voorbeeldje: het (overigens uitstekende) MobiMiles-rapport van Roel Pieper. Daarin bepleit hij een bonus/malus-model voor de kilometerheffing, omdat ‘beloningen erg goed blijken te werken in het realiseren van gedragsveranderingen’. ‘Het verhaal van de “stick and the carrot”’, noemt hij het, en verwijst in één adem door naar uitgerekend Airmiles.

Daar ligt nu precies het probleem. Consumententrouw is geen ‘stick and carrot’-verhaal. En trouw heeft niets, maar dan ook niets te maken met omkoping. Loyaliteit is een wederkerig begrip: verkoop een goed product of bewijs iemand bij voortduring goede diensten, en toon jezelf betrouwbaar, dan word je vanzelf beloond met trouw aan jouw product of dienst.

Precies hetzelfde geldt voor de problematiek rond de privacy. Internetmarketing, MobiMiles, Airmiles, allemaal hebben ze iets gemeen: het potentieel om grote hoeveelheden gegevens te vergaren over de mensen die er gebruik van maken. Die mensen vertonen dan ook met grote regelmaat schrikreacties, en terecht. Toch zou het allemaal wat minder gevoelig komen te liggen wanneer er vertrouwen bestaat bij gebruikers dat de aanbieders erop gericht zijn, ze zo goed mogelijk van dienst te zijn. Aan zo iemand geef je wat makkelijk informatie over jezelf, als dat de dienstverlening ten goede komt.

Klinkt voor de hand liggend, niet? Niets is minder waar. Teveel marketeers houden er een geheel andere invulling op na. Zij zien het stimuleren van trouw als één grote, contine omkoperij. Ze verzuimen om serieuze pogingen te doen, de trouw – en het vetrouwen – van consumenten te winnen.

In plaats daarvan verkopen ze liever gebakken lucht. Of op zijn Engels, Hot Air Miles.

Piepsysteem

2001-04-12T13:45:00.000+08:00

Planet MultiMedia 12 april 2001

Behalve klokkenluiders kent onze Rijksoverheid nu klaarblijkelijk ook piepers. Een klokkenluider hangt verborgen onrecht aan de grote klok, een pieper laat je afgaan in ongewenst gezelschap of in een vergadering die verkeerd gaat. Om naderend onrecht te voorkomen, zogezegd. Zowel klokkenluiders als piepers zijn nuttig maar impopulair.

Netelenbos moet van de tolpoorten af, Kok van de Zalmnorm want die staat broodnodige verbetering van zorg en onderwijs in de weg. Wat nu gedaan? De Zalmnorm staat in graniet gehouwen in het regeeraccoord, Zalm bewaakt hem als een Cerberus. Niet gedraald, een pieper van stal gehaald. Na drie weken studeren gaat de pieper af, en na de MobiMiles is nu ook de SofiCare geboren.

Kok haalt verlicht adem. Afhankelijk van hun belastingafdracht van vorig jaar, wordt iedere burger in een kleurcategorie ingedeeld, van blauw (minima) naar rood (tijdig uitgestapte internetbeleggers). Deze kleurcode wordt toegekend aan eenieders sofinummer, dat vanaf nu niet alleen door de werkgever voor de salarisuitbetaling wordt gehanteerd maar ook versleuteld op de betaalpassen en creditcards staat. Bij iedere betaling gaat er een seintje naar het Ministerie van Financiën, waar een server (de ‘SofiServer’) bijhoudt hoeveel belasting (BTW bij winkelaankopen, loonbelasting bij salarissen) door de betrokkene wordt afgedragen.

De MinFin-SofiServer doet nog veel meer: hij houdt ook doorlopend bij hoeveel er wordt uitgegeven aan verpleegkundigen en hartoperaties, onderwijzers en schoolgebouwonderhoud. Zalms systeem is zelflerend en kan na verloop van tijd inschatten hoeveel belasting er wordt geïnd. Nog voordat een politieke discussie over de besteding kan losbreken, alloqueert het systeem de beschikbare gelden precies op maat.

Kok leest tevreden het rapport. Allemaal bewezen technologie. Chipkaarten en internetservers, databases en transactiesystemen, het kan allemaal in drie jaar op de rit. Kleurcodes waarborgen de privacy, de SofiServer waarborgt het regeeraccoord. Korting op MobiMiles voor degenen die meer belasting afdragen dan vorig jaar. Iedereen is tevreden. GroenLinks de mond gesnoerd.

Koks blik gaat naar de PC die in een hoek van het torentje staat. Het scherm vertoont al maandenlang een screensaver met Eurobiljetten. Naast het toetsenbord ligt de muis, waarvan hij een jaar geleden nog dacht dat het een afstandsbediening was.

Wat gaan de ontwikkelingen toch snel, denkt hij. Piepers zijn een vondst.

A Man’s Home Is His Castle

2001-03-25T13:39:00.000+08:00

Planet MultiMedia 25 maart 2001

En 'a man’s domain is his website'. Maar waar een huis zonder naam heel gewoon is (gelukkig maar, als je sommige namen ziet), kan een website niet zonder. Je naam is je adres. Simpel toch? Luister en huiver.

Een greep uit de afgelopen week. Veronica heeft een nieuwe naam nodig en kiest het onuitsprekelijke Yorin, kennelijk de enige woordachtige vijflettercombinatie die nog beschikbaar was. De smoes: you’re in! Wel, I’m out. Is nog vrij, trouwens. Iets voor BNN?

Niet te vermijden: maxima.nl. ‘Het merk voor de moderne vrouw’. Maxima.nl is kennelijk een uitwerpsel van de domeinbeurs, een van de vele makelaars die een slaatje proberen te slaan uit de verwarring.

En dan de buitendienst van haar aanstaande schoonmoeder, MinBuZa in ambtelijke termen, BuZa voor intimi. De initimi zijn met name de eigen ambtenaren, die dan ook prompt mail sturen naar dorknoper@buza.nl. Schiet U al een ambtenarenmop te binnen? Jammer genoeg is minbuza wel eigendom van Hare Majesteit, maar buza niet. buza is van Mark Buza, de wereldberoemde (nou, ja) saxafonist. Prachtige illustratie van de complete naamsverwarring op het Net is de verwijzing op Buza’s site naar de Duitse firma Buse&Zahlmann (buza.de). Need I say more?

En om nog even dicht bij huis te blijven: de genante affaire rond domeinnamen-cowboy NameSpace, die dacht dat je van chantage een bedrijf kon maken door 45.000 domeinnamen te registreren om vervolgens de betrokken naamgenoten een poot uit te draaien.

De meest hilarische affaire is de Californiër die zo ongelooflijk de balen had van de slechte plaatselijke telefoonservice dat hij BellSouthreallysucks.com registreerde. BellSouthsucks was namelijk al van BellSouth. Waarom? Vult U zelf maar in. BellSouth pikte het niet, spande een rechtzaak aan, kreeg ook deze naam en onze vriend sloeg keihard terug met BellSouthshouldspendmoreoncustomerservicethanonlawyers.com. Humor!

Back to virtual reality. Het begint al met een kunstmatig onderscheid. Enerzijds zijn er de zes zgn. ‘generieke TLD’s’, waarvan .com de bekendste is ('com' voor ‘commercial’, 'org' voor non-profit organisatie; 'net' voor een Internet-aanbieder etc.), en dan heb je de landen-TLD’s zoals .nl en .de. Zo’n generieke TLD word je geacht alleen als Amerikaan te willen hebben, want daar en daar alleen worden ze geregistreerd. En de landen-TLD’s zijn natuurlijk per land geregeld. Het Web ook, dan? Precies. E-do’s doet U een voorspelling: de landen-TLD’s gaan dezelfde weg als de ovale platen achterop auto’s.

Een paar getallen, voor wie zich afvraagt hoe groot het probleem eigenlijk is. Het Groot Woordenboek der Nederlandse taal kent rond 100.000 lemmata. Het telefoonboek kent 50.000 achternamen. Voor het gemak kunnen we aannemen dat deze getallen in de Engelse taal vergelijkbaar zijn. Op dit moment staan er ruim 22 miljoen .com-namen geregistreerd, ruim 4 miljoen .net-namen, 2,7 miljoen .org. Nederland staat van de landen-TLD’s op een tweede plaats met zo’n 600.000, na Groot-Brittannië met zo’n 2,5 miljoen. Hier wordt maar één woord gespeld: congestie.

Voor commerciële sites, ofwel bedrijven, komt daar nog een dimensie bij. Bedrijven opereren vaak in meer dan één land, hebben grotere belangen, grotere budgetten, en in de regel ook meer ellende te verwachten als er verwarring ontstaat over de vraag met wie je van doen hebt. Voor wie zich realiseert dat van de 35 miljoen website-namen er bijna 30 miljoen door Amerikaanse semi-overheidsinstaties worden uitgegeven, krijgt het woord ‘neo-kolonialisme’ een geheel nieuwe betekenis.

Gelukkig is daar de merkenregistratie. Iemand die een merk registreert, heeft het alleenrecht op het commerciëel gebruik van die naam in de door hem aangegeven categorieën. Dat omvat dan meteen het opereren met een commerciële website. Helaas zijn er nog vele misbruikers die zich van deze regel niets aantrekken. Zie bijvoorbeeld NameSpace, door XS4All overigens uitmuntend teruggepakt met de protestsite ‘Lamespace.nl’.

Wat staat een webmarketeer, geconfronteerd met dergelijke keuzes, te doen? En wat niet? Vandaag maar een met dat laatste begonnen.

E-don’ts
Je wilt aan de slag op het Net. De naam.com die je op het oog hebt, wordt al door iemand anders gebruikt. En de naam.nl ook. Jammer dan. Andere naam kiezen? Welnee, da’s veel te eenvoudig, en het vereist bovendien creativiteit en dat mag je tegenwoordig van niemand eisen. Maar geen nood, er zijn slimme aanbieders die de oplossing voor Uw probleem op voorraad hebben. Zo lang de voorraad strekt, natuurlijk.

Een belangrijke categorie aanbieders gaat uit van creatief naamgebruik. En dan met name door het gebruik van het TLD als voorzetsel. Een wrede speling van het lot plaatst de meest in aanmerking komende voorzetsels in eilandenrijken die ver van de bewoonde wereld liggen. Cynici noemen het achtergebleven gebieden. Ik noem het aardse paradijzen. Een kleine opsomming:

To: Tonga. Eiland van de onbegrensde mogelijkheden. Relevant in toepassingen als go.to/Edah, come.to/Daddy, fly.to/Hell, en nog vele andere. Is inmiddels in voorzien, come.to en andere zijn in handen van het Nederlandse bedrijf V3 in Den Haag, go.to en hello.to worden door Amerikanen geëxploiteerd. Hello.to, Messages.to en Easy.to behoren aan een Taiwanees, die er de service Easy.to/remember mee exploiteert. Goed voor zo’n 35.000 registraties.

TV: Tuvalu. Net als Tonga een eilandenrijk in de Stille Oceaan waar Internet nog een onbekend begrip is. Voor de komst van de ‘.TV Corporation’ in 1997, was er nog geen enkel domein geregistreerd. Toen arriveerde de Canadees Jason Chapnik, die het grote geld had geroken en de plaatselijke stamhoofden een deal aanbood. Inmiddels zijn enkele duizenden TV-stations er in getuind, inclusief vrijwel ons gehele omroepbestel (zowel publiek als andersdenkend).

Cc: de Kokos-eilanden. Zelfde verhaal als Tuvalu. “Dot-cc works for me!”, juicht de firma eNIC U toe onder de bezielende leiding van Brian Cartmell, die naar eigen zeggen ‘als kind al graag met computers knutselde’.

Nu: Niue (“Rock of Polynesia”). Weer een eiland in de Stille Oceaan, en een Yank met een neus voor snelle zaken. J. William Semich noemt zich administrator van de Internet Users Society – Niue (IUS-N) en vindt een gretig publiek in Engelstalige landen (‘nu’ klinkt als ‘new’), Nederland (scoor.nu is te koop voor Dfl 45.000) en Zweden.

At: Oostenrijk. Land van start.at, begin.at en be.at. Start.at is van V3.

In: India. Haast U, nog relatief onontdekt. Zowel bruikbaar in het Engels als in het Nederlands. Toepassing laat ik over aan de creatieve lezer. Pas 34 registraties!

Am: Armenië. Slechts één toepassing, maar wel een charmante: I.am/John. Is al bedacht door eerdergenoemde Taiwanees, die nu de gelukkige bezitter is van I.am. Wees welkom, registratie is gratis.

Us: Verenigde Staten. Tijd geleden even in de publiciteit geweest, maar sindsdien niet veel over gehoord. Help.us!

De: Duitsland. Vele toepassingen, maar dan wel in Spaans- en Franstalige gebieden. Als hotelketen in Spanje zou ik persoonlijk wel weten wat met ‘Recuerdos.de’ te doen. En voor Lola’s website is ‘Pagina.de/Lola’ in Spanje natuurlijk ideaal. Dat laatste heeft alweer die Taiwanees, die ook Spaans spreekt, trouwens ook al bedacht. De goede man beheerst ook het Mandarijn, maar over de consequenties daarvan durft deze correspondent U niets te berichten.

It: Italië. Een goede derde plaats achter Nederland, met bijna een half miljoen registraties. Drink.it, Eat.it, Use.it, ze zijn nog niet allemaal vergeven, dus haast U, er is geen tijd te verliezen! Ben benieuwd wat de gelukkige bezitter van Forget.it ermee gaat doen.

My: Maleisië. De Maleisische overheid werkt niet welwillend mee. Jammer. Wat te denken van: Visit.my/store, /museum, /park. Drink.my/beer, /lemonade. Eat.my/meals, /beef, /broccoli. Share.my/madness. Save.my/soul. In plaats daarvan mag alleen .com.my, .net.my, etc.

Diversen: .co (Colombia) zou een goed alternatief kunnen vormen voor .com. En wie Unilever een hak wil zetten, kan naar Eritrea gaan om daar Unilev.er te registreren, en als-ie toch bezig is: Coca-co.la in Laos, en Grols.ch in Zwitserland.

E-do’s
Na deze treurige opsomming van electronische randverschijnselen gaat de E-do Award van deze week naar een bedrijf dat wèl goed heeft nagedacht over de problematiek, en dan ook is gekomen met een volwassen oplossing voor een bestaand probleem.

De hoofdprijs in het grote domeinnamen-spel gaat naar de firma Thomson&Thomson, die een dienst biedt die Global Domain Name Registration heet. Voor $78.000 per twee jaar registreert Thomson&Thomson een naam van Uw keuze in alle meer dan 220 Top Level Domains, zodat U zeker weet dat niemand anders diezelfde domeinnaam meer kan gebruiken.

Voor lagere bedragen zijn er kleinere landenpakketten, zoals $8000 (eveneens twee jaar) voor de Top 20 Internet-markten, wat voor velen een aantrekkelijke aanbieding zal vormen.
En voor wie dit allemaal teveel aan de prijs vindt, geldt vanaf eind dit jaar: nieuwe rondes, nieuwe kansen. Want de virtuele neocolonialisten van het ICANN hebben in hun wijsheid zeven nieuwe TLDs aangewezen, die vanaf dan in de markt komen. .Aero voor luchtvaartbedrijven, .Biz voor het midden- en kleinbedrijf, .Coop voor cooperaties (BSE.Coop, MKZ.Coop, varkenspest.coop, haast U en registreer, er ligt geld op straat!), .info (voor iedereen), .museum voor musea en slimme galeriehouders, .name voor U en mij, en .pro voor beroepsbeoefenaren.

De wereld een markt.

Nu even serieus

2001-03-10T13:36:00.000+08:00

Planet MultiMedia 10 maart 2001

Bijblijven op Internet-gebied is vandaag de waarachtig geen lolletje. Het lijkt wel of er alleen nog maar treurnis te melden valt. Diepe treurnis, wel te verstaan. Maurice de Hond is terug, in de rol van bedroefd heerser over een sterfhuis. Komt er redding, dan moet-ie alsnog ophoepelen. Nina sappelt wat met het opkopen van failliete internetboedels. Roel Pieper kondigt eerst aan dat hij al zijn nevenfuncties en drie- en vierdubbele petten de deur uit doet en treedt prompt daarop in dienst als exitstrategie voor de mislukte tolpoorten van Netelenbos. Had de bijverdiensten zeker toch nog nodig, zo vlak voor de Hiswa. En voor digibeet Jiskoot, de grote baas van de beursintroducties bij ABN Amro, was de beursgang van WOL kennelijk zo onbetekend dat-ie zich krap een jaar na dato he-le-maal niets meer over affaire kon herinneren.

En aan de overkant van de plas is het al niet beter. Bill Gates woont te krap, Marc Andreesen klungelt wat rond met een Loudcloud IPO en denkt met weemoed terug aan zijn gloriedagen bij Netscape, toen iedereen nog dacht dat met NASDAQ 2001 een jaartal werd bedoeld. Persberichten van Cisco gaan niet meer over overnames maar over ontslagen, en Yahoo! overweegt het uitroepteken te vervangen door een minder uitbundig leesteken.

Één ding is niet veranderd. Net zoals in de hoogtijdagen, spelen Internet-bijzaken in de publiciteit de rol van hoofdzaken. In 1999 en 2000 waren dat IPOs, koersexplosies, opties en aandelensplitsingen; in 2001 gaat het over hebzucht, nepotisme, en wie er nu met de zwarte piet van de mislukking blijft zitten. En waar twee jaar geleden iedere halfwas met een idee dat op dot-com eindigde, zonder enige uitleg een stuk of wat miljoenen kreeg toegeworpen, komen nu mensen met echt goede plannen niet aan de bak omdat het geld nodig is voor het kunstmatig overeind houden van voornoemde halfwas.

Hoog tijd voor een serieuzere aanpak. Wat zijn nu eigenlijk die hoofdzaken? Internet is de kraamkamer van de marketing. Hier zien we de trends werkelijkheid worden, de marketing van de toekomst in actie.

En die toekomst legt in de relatie tussen aanbieder en afnemer significant meer macht in hand en van die laatste. Naadloze prijs- en kwaliteitsvergelijking, moeiteloze sprongen van de ene aanbieder van de andere; de mogelijkheid om instant te reageren op een aanbod of op de communicatie rondom een aanbod. Stemmen met je voeten, de krachtigste vorm van democratie.

Toch blijven een paar grondbeginselen uit de ‘oude economie’ onverkort van kracht. Marketing blijft tenslotte marketing. Net zoals in het onroerend goed, zijn het er drie: loyalty, loyalty en loyalty. Als reacties instantaan zijn en stemmen met je voeten gemakkelijk, is trouw een extra belangrijke factor. Kunnen je klanten makkelijk switchen, dan moet je extra aandacht besteden aan hun terugkeer.

Open deur? Klaarblijkelijk niet. Enkele gelukkige uitzonderingen daargelaten, blijkt dat vrijwel iedere commerciële website deze principes met voeten treedt. B-to-B, B-to-C, het maakt niet uit. Vooral in de laatste categorie vinden we talloze voorbeelden van brochures-op-het-web, catalogi-met-simpele bestelmogelijkheid, en stilstaande reclamecampagnes.

Enkelen zijn een stapje verder gekomen, en hebben de mogelijkheid van persoonlijke profielen ontdekt. De eerste keer dacht ik nog heel naief: ‘Hé, fantastisch, nu kan ik aangeven wat mijn eigen aardigheden zijn en daar gaan ze bij de volgende gelegenheid iets mee doen.’ Enkele jaren, en vele illusies verder weet ik beter. 99 Procent (ik blijf optimistisch) van de via het web gegenereerde informatie blijft ongebruikt.

E-do’s
Amazon.com. Tien met een griffel voor Jeff Bezos’ club, die vanaf het begin heeft begrepen dat je meer moet bieden dan een verzameld aanbod en een electronische vervanging van het fysieke. De crux zit in het tot stand brengen van een dialoog. Waarom één transactie, een simpele aan-verkoop-handeling, als je een hele reeks transacties met iemand kunt verrichten? Zoek op willekeurig welke combinatie van titel, auteur en onderwerp de boeken die U zoekt. Pats, transactie. Dit zijn de titels. Wilt U korte samenvattingen? Pats, transactie. Dit is wat andere lezers er over schrijven. Pats, transactie. Wist U dat eerdere kopers van dit boek, ook de volgende titeltjes kochten? Pats, transactie. Koopt U het, en zo ja, meteen afwikkelen of wilt U nog iets in Uw mandje stoppen? O, en wist U al dat wij tegenwoordig ook cd's en video's verkopen?

America Online. Nee, niet weer over de Time-Warner deal. Hebben in het verleden nog twee andere overnames gedaan: Mirabilis, bekend van ICQ, en een firma die PersonaLogic heette. Waarom? Het is niet voldoende om aanwezig te zijn op het Net en wat content te hebben klaarstaan. Je wilt aanwezig zijn bij, nee, actief deelnemen aan het proces waarbij de consument die content tot zich neemt. AOL bleef niet stilzitten, maar heeft de ICQ-ontwikkelaars rap geïntegreerd in de organisatie, waar ze sindsdien in de voormalige AOL Studios geavanceerde zoek-software, agendahulpjes, en elektronische gidsen zitten te ontwikkelen. PersonaLogic ontwikkelde software om consumenten te helpen bij het online selecteren van producten. Hulp brengt dankbaarheid voort, en dankbaarheid trouw.

Toch is het, gegeven die power shift richting kopers, opmerkelijk dat iedereen zich uitsluitend bezighoudt met het hulpmiddelen voor kopers, terwijl niemand zich om die arme aanbieders bekommert. Hoe wapent een (inter-) actieve marketeer zich tegen de almachtige consument? Don't beat 'em, join 'em. Ga een relatie met ze aan. Creëer situaties waarin mensen warme gevoelens over je krijgen. Creëer trouw.

E-don’ts
Disney. Ooit besloot ik mijn kinderen – toen nog zes en acht - eens te laten zien dat het Net leuk is. Kom, dacht ik, Disney scoort altijd. Navrant detail: de site was destijds duurte-recordhouder: de bouw had toen al 50 miljoen dollar gekost. Tergend langzaam ontrolden zich diverse pagina's waar we niets aan hadden. Het leuke van het Internet, vertelde ik om de tijd te doden, is dat je zelf ook altijd iets mag doen. Let maar eens op, dadelijk komen we wel iets tegen. Achter mij werd het onrustig. Mijn zoontje had inmiddels de cd-rom-lade ontdekt. Eindelijk, redding: na zevenmaal (!) doorklikken vonden we een deel van de site waar cartoons te zien zijn. St ilstaande pagina's met Rescue Rangers (de Amerikaanse versie van Knabbel en Babbel). Tekstballonnen in het Engels, en uitleg van de situatie eronder. Zie je wel, zei ik, zomaar tekenfilms op het scherm, wanneer je maar wilt. Geen antwoord. Ze waren weg. Elders uit het huis klonk het geluid van de tv...

CNN. Zelfde verhaal, maar dan voor volwassenen. Verbluffend eigenlijk dat juist de mega-uitgevers (Disney reken ik daar ook toe) niet snappen dat het Net wat anders is dan een krant of tijdschrift. Loop eens langs bij de Wall Street Journal, allemaal! Daar begrijpen ze dat links vanuit de tekst ideaal zijn voor lezers die op dat punt even een uitstapje naar meer info willen maken, en lezers die willen doorlezen niet in de weg zitten. Daar vind je naast de artikelen boxen met gearchiveerde artikelen over hetzelfde, of aanverwante onderwerpen; en in de marge uitgebreide databases met artikelen, achtergrondinfo, trefwoorden, wat je maar wilt! Maar goed, het WSJ verdient geld aan het Net en bij Time Warner word je kennelijk ontslagen als je minder verliezen boekt dan gepland.

Disney heeft inmiddels hun Go.com opgedoekt. CNN ontslaat het grootste deel van zijn internet-afdeling. En terecht. Er zijn meer transacties in de wereld dan lezen-en-gelezen-worden, aan- en verkoop. Iedere tweezijdige handeling binnen een relatie is een transactie: achtergrondinfo die van eigenaar verwisselt, vraag en antwoord, een opgelost probleem en de dankbaarheid daarvoor. En een reeks transacties heet een dialoog. Dialogen zijn de essentiële bouwstenen van een relatie. Een relatie is gegrondvest op vertrouwen, en het vertrouwen is groter naarmate er meer dialogen hebben plaatsgevonden.
En dat is, denk ik, online marketing. Toch?

Over twee weken meer.

PR-advies voor Nina

2001-02-19T12:43:00.000+08:00

Planet MultiMedia 18 februari 2001

Nina is terug. Maurice ook. Nou ja, terug – de Amerikanen hebben er een leuke uitdrukking voor. ‘The jury’s still out.’

Overigens hebben ze ons aan de overkant van de grote plas nog wel wat meer te leren. Wat vindt U van ‘Failures allowed, especially when they make you stronger’? Ik had het graag in het Nederlands gedaan, maar in ’t Engels wordt het altijd zo heerlijk compact.

En trouwens, het is sowieso geen Nederlandse uitdrukking. Als je hier de mist in gaat, word je genadeloos neergesabeld, en vervolgens zal de hele zaak je eeuwig worden nagedragen. Ooit failliet gegaan? Dan heb je dubbele pech als je weer met een nieuw idee rondloopt want geen sterveling die je ooit nog zal steunen. Bezoedelde reputatie? Die vlek gaat er nooit meer uit, zelfs niet met nieuwe Ariel (Amerikaans product overigens).

Amerikanen zien dat anders. Kom je met een goed idee, dan heb je een luisterend oor. Ben je ooit failliet gegaan, great, adds to your experience. Fouten gemaakt in het verleden? OK, vertel ons eens wat je ervan hebt geleerd.

Terug naar Nina en Maurice. Allebei zijn ze bezig de heuvel te beklimmen waar ze zojuist vanaf zijn getuimeld. Gaat het ze lukken? Misschien – tenslotte worden we steeds meer geinfecteerd door de Amerikaanse cultuur. Misschien ook niet – Nederlanders zijn we, en Nederlanders zullen we blijven.

Maar een echte ondernemer probeert het noodlot altijd een handje te helpen. E-do’s & E-don’ts biedt de helpende hand. Het antwoord volgens Uw columnist? PR. Alleen, PR kost veel geld. Dit middel werkt dus alleen als er aan het eind van de wilde brokkenrit nog wat geld overbleef.

Vergezocht, hoor ik U zeggen? Nee hoor, the list is endless (sorry, weer Amerikaans). Nina Brink (op z’n minst driemaal), Maurice de Hond (tweemaal), Roel Pieper (tel kwijtgeraakt maar het begon ooit bij Compaq), en dan beperken we ons nog tot Nederlands en high-tech.

Daarom onderstaand tien nuttige adviezen voor Internet-tycoons die met mislukkingen in het verleden onterecht veel geld hebben verdiend.

Simpel
Kies een sympthatiek pseudoniem. Nina heeft het begrepen. LaDot – is het geen dotje? Geen toeval overigens, met WorldOnline heeft zij het megalomaanste leergeld betaald. Aan Maurice dan ook het advies om eens kritisch naar Newconomy te kijken (doen de geldverschaffers ook al, per slot van rekening). Oh ja Maurice, vermijd iets met ‘new’ erin. ‘Con’ roept trouwens ook verkeerde associaties op. En Roel Pieper? ‘Insider’, hoor ik iemand zeggen. Flauwe grap, mensen, en bovendien ligt het qua klank te dicht bij zijn huidige werkverschaffer. Hindsight, misschien?

Neem een auto met een Nederlands nummerbord. Journaille is tuig. Slechtgemanierd en nog slechter gekleed, dus die laat je niet graag binnen. Je vindt ze dan ook vaak buiten, op de parkeerplaats. Zo konden we met rode oortjes in verschillende media lezen dat op de parkeerplaats van Freehosting dure auto’s met Belgische nummerplaten stonden. Of ze van de bekendste Brasschaatvluchteling aller tijden waren, weet ik niet. Maar het punt, sorry, de dot is gemaakt. Ja Nina, ik weet dat ze door de BPM hier veel duurder zijn! Niet zeuren, een keertje St Moritz-met-de-zakenjet overslaan en het is er weer ruim uit!

Eerst geld verdienen, dan publiciteit zoeken. Misschien een open deur, maar nu de bel is gebarsten, wordt het toch eens tijd om te laten zien dat je met Internet ook daadwerkelijk geld kunt verdienen. En Newconomy dan? Nee Maurice, dat is boekhouden! Hou eens op met dat gesteggel met die commissarissen over fictieve, nog fictievere of minder fictieve waardebepalingen en concentreer je eens op wat je deelnemingen doen. Doen, zoals in ‘verkopen waar je winst op maakt’ of zo. Echt, je zult zien dat het werkt.

Iets ingewikkelder
Red Ilse en Startpagina uit de klauwen van VNU. De Haarlemse ex-uitgever begint zich inmiddels te gedragen als iets wat Newconomy nu zo graag zou willen zijn. De drukkerijen en regionale dagbladen zijn op het juiste moment verkocht, nu is het de beurt aan de publiekstijdschriften. Rob van den Bergs strategisch inzicht kennende, zal later blijken dat dit een historisch hoogtepunt was in de waardering van publieksmedia. Foutjes worden er ook gemaakt, getuige de commerciele TV-belangen waarin VNU korte tijd verkeerde maar waar ze tenauwernood zonder kleerscheuren weer zijn uitgestapt. Kennelijk is men bang deze fout met Internet-mediabedrijven ook te maken. Nauwelijks zijn ze met grof geld weggekocht uit de handen van hardwerkende idealisten of ze staan weer in de etalage. Pefecte tijd voor een gebaar. Koop ze, geef een flink deel terug aan het personeel en let eens op wat voor effect dat heeft op hun winstgevendheid en jullie naamsbekendheid.

Blijf uit de buurt van het rijke rif-raf. Ik weet dat het moeilijk is, maar probeer nu ‘ns niet iedereen die het breed laat hangen, in je armen te sluiten. Er zitten vaak heel enge types bij. Zo’n Van de Vegt, Maurice, daar gaan toch alle alarmbellen bij rinkelen? En da’s niet van de laatste tijd, dus vertel me niet dat je er niet op verdacht was. Was je echt zo wanhopig in je eenzame strijd tegen de commissarissen, had je werkelijk niemand anders om op terug te vallen? Toegegeven, saaie investeerders zoals Nesbic en Gilde stellen eisen aan boekhouding en winstgevendheid, maar geloof me, ze verdienen de voorkeur boven would-be-avonturiers-met-onderbuikgevoel. Probeer er een beetje vandaan te blijven. Plekken om te vermijden: Harry Mens’ Business Class, St Moritz, het huis van Tom Kok.

Misschien wat vergezocht
Koop Belgie. Toegegeven, kost misschien wat, maar dan heb je ook wat. Nina en Maurice samen vormen een aardig begin (Nina heeft trouwens al een stukje), Roel kan nog eens een rondje jachthaven maken (doet-ie in dit verband wel eens vaker, heb ik begrepen) en de rest breng je naar de beurs. De Brusselse, uiteraard, want daar kan veel. Buiten de beurs om ook, overigens. Kijk maar naar Lernout & Hauspie. Nu we het daar toch over hebben – Jo en Pol willen vast ook meedoen. Roel kent ze persoonlijk en ze zitten met een reusachtig PR-probleem. Kunnen ze al die claims meteen afbetalen met aandelen Belgium.com, daar zijn die Amerikanen dol op. Eigenaar van een stukje Europa, met een echte Koning, dat praat nog eens leuk mee tijdens de barbecue!

Geef eens een boel geld weg aan een goede zaak. Ik weet dat ik het gevaar loop in jullie oren nu echt ongeloofwaardig te worden, maar zo gek is het nog niet. Je kunt er behoeftige mensen ontzettend mee helpen - ik weet het, hadden ze zelf maar tijdig een dot-com moeten opstarten, maar laten we eerlijk zijn, niet iedereen heeft daar onmiddellijk aan gedacht. En bovenal kan het wonderen doen voor je reputatie. Echt ondenkbaar is het niet, een paar internet-yanks met meer geld dan ze op konden, zijn jullie al voorgegaan. Ted Turner heeft laatst nog een miljard aan de Verenigde Naties gegeven (had er net een paar overgemaakt gekregen van AOL), Bill en Melissa slaan wild om zich heen, en iets dichter bij huis geeft Joop van den Ende het goede voorbeeld. Hoog tijd voor een vaderlandse Internet-maecenas!

Als niets anders meer helpt
Neem plaats in een debielenpanel. Er zijn er talloze op de buis, jeweetwel, type Waku-Waku. Zet een stel BKN-ers (‘BeKende Nederlanders’, zo duiden ze elkaar echt aan op de Gooise matras) bij elkaar in de meest stompzinnige setting die denkbaar is. Voorwaarde is dat je dan al je andere zakelijke belangen eraan geeft want niemand neemt je meer commercieel serieus. Maar het is fan-tas-tisch voor je naamsbekendheid. Peter Olsthoorn en Fransisco van Jole zijn jullie voorgegaan en echt waar, die zijn er ook niet minder van geworden.

Denkt U bij gebleken succes ook nog even aan Uw gids?

Jos Birken’s E-do’s en E-dont’s

2001-02-04T13:29:00.000+08:00

Planet MultiMedia 4 februari 2001

Vaak hoor je uitspraken van mensen in de trant van ‘Ik ben eigenlijk te vroeg geboren,’ of ‘Ik wilde dat ik toen en toen had geleefd.’ Persoonlijk denk ik er anders over: ik had deze tijd voor geen goud willen missen. Noem mij eens een periode waarin je zulke radicale veranderingen in communicatie meemaakt als nu, met de opkomst van het Internet.

Maar alles heeft zijn voor- en zijn nadelen. Niets is zo mooi als de glans van inventiviteit en de schittering van succes, die bijvoorbeeld afstralen van bedrijven als Yahoo! en Cisco. En niets wekt zo veel ergernis als de zielige aanblik van stumpers die ook zo nodig moesten meedoen en de plank er volledig naast slaan. Voorbeelden? ‘Hun namen waren klein, hun verliezen bennen groot’ (vrij naar Piet Heijn): Boo.com, Pets.com.

En wij Nederlanders? Wij zitten er zoals altijd weer tussenin. Geen wereldwijde winnaars, en geen stumpers die de plank volledig missloegen. Goed, we hebben Nina Brink, maar ik zei: volledig mis. Maurice de Hond dan? Ach Maurice is een beetje een verhaal apart. Het idee achter Newconomy is op zich niet slecht, maar natuurlijk wel gepikt. Daarover heeft De Hond ook nooit enige twijfel laten bestaan: ICG en CMGI waren zijn grote voorbeelden.

Is het dan helemaak niet de schuld van De Hond, zoals de commissarissen nu schijnen te willen? Nou, om te beginnen waren ze er zelf bij toen de beursgang erdoor werd gedrukt. Maar kun je de commissarissen verwijten dat ze niet in de gaten hadden dat op het moment van Newconomy’s beursgang zowel ICG als GMGI al 80% van hun beurswaarde hadden ingeleverd? Tachtig procent – we praten hier niet over een dipje. De Hond kun je het in ieder geval wel nageven: het was nog steeds in de periode dat hij tegen iedereen riep dat het zijn grote voorbeelden waren, die hij nauwlettend volgde. Oeps, foutje.

Gelukkig bleef onze Maurice alert. ‘Als de wereld vergaat, blijf ik in Holland’, dacht hij. ‘Daar vergaat-ie tenminste vijftig jaar later’. Dus ging hij stug door, hield zijn belangen vast en kocht nieuwe. Sindsdien ging er nog een 80% van de Newconomy-voorbeelden down the drain: ICG en CMGI zijn nu 96% van hun beurswaarde kwijt. Goed werk, Maurice! Nu we het er toch over hebben, heeft iemand De Hond nog gehoord over ICG of GMGI de laatste tijd?

De grote dot-com-crash is ons voor het grootste deel bespaard gebleven. Toch nog een voordeeltje gehad van het feit dat we er zo laat bij waren. Maar de ontwikkelingen gaan door, en aan de kant blijven staan, is ook de dood in de pot.

Daarom deze rubriek. De do’s: voorbeelden van hoe het wellicht beter kan, al maakt u dat natuurlijk uiteindelijk zelf wel uit. Natuurlijk heeft niemand de wijsheid in pacht (dat is nu juist het leuke) maar iedere goede stap is er één, die weer kan worden opgeteld bij de gemeenschappelijke leercurve. En dan de don’ts, die we stiekem ook niet zouden willen missen - want zeg eens eerlijk, wat lucht er nu beter op dan eens flink van leer trekken tegen een aperte misstand of een totale screwup?

E-Do’s
Skybernet. Amsterdam heeft het, maar in Rotterdam gebeurt het. Skybernet biedt een schitterende oplossing voor de zogenaamde ‘last mile’, de aansluiting van eindgebruikers op het Internet – en de rest, natuurlijk, want telefonie is tegenwoordig een integraal onderdeel. Eigenlijk zou ‘het Net’ een betere uitdrukking zijn, maar jammer genoeg krijg je dan de juristen van KPN op je dak.

Skybernet biedt breedband-Internettoegang middels een straalverbinding. Veilig, hoge capaciteit, en relatief goedkoop. Enige nadeel is dat je ervoor in een grote stad moet zitten, want de maximale afstand tot het basisstation is een paar kilometer. Gelukkig zitten daar de meeste eindgebruikers. Sympathiek is verder de low-key aanpak, op kleine schaal beginnen (inderdaad, in Rotterdam), eerst bewijzen en dan pas de grote verhalen.

E-don’ts
Roel Pieper, en het vermijden van de schijn van belangenverstrengeling. Eerst was er het verhaal van de helaas vroegtijdig gestorven uitvinder, die het door Pieper gefinancierde geheim meenam in zijn graf. En toen was er Gamegate, de onfortuinelijke dot-com die zijn product wel, maar zijn zaakjes niet voor elkaar had. De loansharks zagen hun kans en gingen ermee vandoor.

In beide gevallen zit er een verhaal achter het verhaal, en in beide gevallen hetzelfde: eerst was Piepers werkgever in het spel, later trad Pieper zelf op de voorgrond. Bij de vroeg gestorven uitvinder was het idee eerst afgewezen door Philips, waar Pieper toen kroonprins was. Bij Gamegate ontstonden de problemen doordat Insight zich terugtrok, waar Pieper senior partner is. Toeval? Het vaderlandse journaille is er nog niet helemaal uit, maar bij ondergetekende dringt zich een nieuwe uitdrukking op: ‘Bent U ook al door een pieper gejast?’

Lernout & Hauspie. Niet te filmen, hoewel ik hoop dat het er nog eens van komt. Had John Grisham hier een boek van gemaakt, dan was hij onmiddellijk van de bestsellerlijsten afgevoerd wegens een overmaat aan fantasie. De Belgische bijdrage aan de Nieuwe Economie steeg door toen de rest al met teruglopende omzetverwachtingen kampte.

Hoe? Zeventien (17!) Singaporese mantelbedrijven, een U-bochtconstructie via de te goeder naam en faam bekend staande Antwerpse verzekeringsmaatschappij Mercator, een stroman die in dienst bleek van de Duitse veiligheidsdienst, een Koreaanse CEO die tijdens een vergadering door ingehuurde gorilla’s het vertrek word uitgesleurd en vervolgens honderd miljoen dollar laat verdwijnen.

Zoiets verzin je niet. Het zou erg flauw zijn om nu Belgenmoppen te gaan debiteren, maar de druk is groot. Waarom, o waarom moesten de stereotypen van onze Zuiderburen zo krachtig worden bevestigd? De Nieuwe Economie veroorzaakt grote veranderingen, maar sommige dingen veranderen kennelijk nooit.

Wordt vervolgd.